T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/624
KARAR NO: 2023/60
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/9. maddesi uyarınca düzenlenen geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : H. A
Vekili : Av. S. A
Davalı : İstanbul Valiliği
Vekili : Av. M. D
I. DAVA KONUSU OLAY
1. İstanbul Valiliği İl EmniyetMüdürlüğü Bölge Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğü B Bölge Ekipler Amirliğinceyapılan denetim sırasında, ....PE .... plaka sayılıaraç sürücüsü davacı hakkında, alkolcihazına üflemeyi kabuletmediğinden bahisle, 15/05/2022 tarih ve425572 sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası KararTutanağı düzenlenerek, davacıya 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun 48/9. madde ve fıkrasıuyarınca 5.224 TL idari para cezası verilmiş, aynı birimtarafından 407270 sıra sayılı Geçici OlarakSürücü Belgesi Geri Alma Tutanağıdüzenlenmiştir.
2. Davacı vekili, geçici olaraksürücü belgesi geri alma tutanağının iptaliistemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. İstanbul 1. Sulh CezaHâkimliği 03/06/2022 tarihli ve D.İş.2022/3728sayılı kararı ile; "İtiraz edeninitirazına konu İstanbul Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğü Geçici Olarak SürücüBelgesi Geri Alma Tutanağının Sulh Ceza Hakimliğitarafından incelenebilecek kararlardan olmadığı, itirazakonu idari yaptırım konusunda itiraz incelemesinin İdariYargının görev alanına girdiği" gerekçesiylebaşvurunungörev nedeniyle reddine karar vermiş, davacı vekilitarafından yapılan itiraz İstanbul 2. Sulh CezaHakimliğinin 21/06/2022 tarihli ve D.İş No.2022/6576sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez, idari paracezası ile geçici olarak sürücü belgesi geri almatutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 12. İdare Mahkemesi 29/09/2022tarihli ve E.2022/1656 sayılı kararı ile, "5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Saklı tutulanhükümler” başlığını taşıyan19. maddesinde, “diğer Kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için, ….. ehliyetin geri alınması,…….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili Kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır” denilerek, ilgiliKanunda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklı tutulan,başka bir deyişle,belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biriolan “ehliyetin geri alınması”na ilişkinhükmün, 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 112.maddesindeyapılan değişiklik ile yukarıda belirtilenşekilde yeniden düzenlenmesi sonucunda sürücübelgesinin 2 yıl süreyle geri alınmasına ilişkinişlem ile davacı hakkında idari para cezası verilmesineilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın,adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır." gerekçesiyle, 2247sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda kararverilinceye kadar davanın incelenmesinin ertelenmesine kararvermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun “Alkol, uyuşturucu veya uyarıcımaddelerin etkisi altında araç sürme yasağı”başlığı altında düzenlenen 48.maddesinin,24/05/2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un 19.maddesiyle yeniden düzenlenerek maddeye eklenen dokuzuncufıkrası şöyledir:
“Uyuşturucu veya uyarıcımaddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya daalkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukçateknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyensürücülere 2.000 Türk Lirası idari para cezasıverilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle gerialınır.”
7. Aynımaddeyle eklenen 12. fıkrası şöyledir:
“Sürücü belgeleriningeçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncı maddesindesayılan görevliler tarafından yapılır. ”
8. Anılan Kanun’un, “Trafikzabıtasının görev ve yetki sınırı ile genelzabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkinyetkisi” başlığı altındadüzenlenen 6. maddesi şöyledir:
“Trafikzabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetkisınırı;
a)Trafikzabıtası:
Trafikzabıtası görevi sırasındakarşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genelzabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idareamirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlugörülen haller dışında, trafik zabıtasınagenel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve özelteçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.
b)GenelZabıta
Trafik zabıtasınınbulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis;polisin ve trafik teşkilatının görev alanıdışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almışsubay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esasve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafiksuçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.”
9. 5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesi şöyledir:
“(1)Diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek vesanatın yerine getirilmemesi,
b)İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veyaehliyetin geri alınması,
d) Kara, denizveya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferdenalıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkinhükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklıdır.”
10. “Genel kanun niteliği”başlıklı 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli,5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a) İdariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
11. Kanun’un genel hükümleriarasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı bendinde, idari paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceğiöngörülmüştür.
12. Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun;idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılanyaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlardaaksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
13. 2918 sayılı Kanun’un AdliKovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklıDokuzuncu Kısım’a dahil “Bu Kanundaki suçlarlailgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri”başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilkparagrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif paracezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasını,belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerininkapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgilidavalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığıyerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifadeedilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh cezamahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken;12/07/2013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyledeğiştirilen maddenin başlığı, “Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”;şeklinde, madde ise şöyledir:
“Bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılangörevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulhceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51inci maddesinin ihlali ve 118incimaddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındayazılı “100 ceza puanını doldurmak” eyleminedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine buKanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmişmahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerineişlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerinegönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar,diğer kanunlara göre görülen davalarlabirleştirilemez.
……. ”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından geçici olaraksürücü belgesi geri alma tutanağının iptaliistemiyle açılan dava yönünden oluşan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-Hâkim SüleymanARIDURU'nun, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
16. Dava, 2918 sayılı Kanun’un48/9. madde ve fıkrası uyarınca davacı hakkındadüzenlenen geçici olarak sürücü belgesi geri almatutanağının iptal edilmesi istemiyleaçılmıştır.
17. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918sayılı Kanun’un 116. maddesi kapsamında araç tescilplakasına göre düzenlenenler dışında trafikzabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşıaçılan davaları; bu uygulamanın idari cezakapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalardagörevli yargı yerini açıkça belli eden birhükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten öncekihali ile,bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmeklegörevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi biratıfta bulunulmamış olması karşısında vegöreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargınıngörev alanında görmüş iken;5326 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesindensonra;öngörülen trafik para cezasının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılıKanun’da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşıldığından, KabahatlerKanunu’nun 5560 SayılıKanun’ladeğişik3.maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmamasıhalindeuygulanacağınedeniyle,görevlimahkemeninbelirlenmesinde5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından,idari para cezasına karşı açılan davalarıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varmıştır.
18. Uyuşmazlığınesasını oluşturan, geçici olarak sürücübelgesi geri alma tutanağına ilişkin karara gelince:
19. Sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınmasına ilişkin karar, 2918sayılı Kanun’un 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki112.maddesi ve 5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde,2918 sayılı Kanun’un, bu Kanun’daki suçlarlailgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112.maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarakgeri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemeleriningörevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için ehliyetin gerialınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalariçinde sayıldığı dikkatealındığında; sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakmagörevininidare mahkemesine ait olduğu sonucunavarılmıştır.
20. 5326 sayılı Kanun’un 27.maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizincifıkrasında, idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesindede bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
21. 19/12/2006 tarihindeyürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,KabahatlerKanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıancak; idari yaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.
22. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari paracezası yönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararınhukuka aykırılığı iddiasının da,idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
23. Olayda, idari para cezasına konuişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakdüzenlenen ve olumsuz görev uyuşmazlığınınkonusunu oluşturan sürücü belgesi geri alma tutanağıile ilgili olarak; 5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için, ….. ehliyetin geri alınması,…….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır” denilerek, ilgilikanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklı tutulan,başka bir deyişle,belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biriolan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün,12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle, 2918sayılı Kanun’un 112. maddesindeyapılandeğişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yenidendüzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
24. Görev kuralları kamu düzenineilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için birmüktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunlakabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
25. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundakigörev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
26. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
27. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanansürücü belgesi geri alma tutanağının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495sayılı Kanun’un 20.maddesiyle 2918 sayılıKanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddeninyeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeyeyer verilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, sürücü belgesi geri almatutanağına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
28. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 12. İdare Mahkemesinceyapılan başvurunun kabulü ile, İstanbul 1. Sulh CezaHâkimliğince verilen 03/06/2022tarihli ve D.İş. 2022/3728sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 12. İdare Mahkemesinceyapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, İstanbul 1. Sulh CezaHâkimliğince verilen 03/06/2022 tarihli ve D.İş. 2022/3728sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde Üyeler NilgünTAŞ ve Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ileilgili hükümleri bir bütün halindedeğerlendirildiğinde, bir idari işlem olan sürücübelgesinin geri alınmasına ilişkin işlemlerden doğanuyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı merciiolduğu tartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un27/8. maddesinde yer alan "idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde, idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının buişlemin iptal talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği” düzenlemesi uyarınca da davakonusu işlemlerden doğan uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyoruz. 23/01/2023
Üye Üye
NilgünTAŞ AhmetARSLAN