T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/623
KARAR NO: 2023/58
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Mükerrer 79. maddesine göre verilen idari para cezasına ilişkin belediye encümen kararının iptali istemiyle açılandavanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : B. E. D. A.Ş.
Vekili : Av. S. K
Davalı : İstanbul Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. N. A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, davacı şirketin İstanbul ili,Bağcılar ilçesi, .....Mahallesi, Koçman Caddesiüzerinde izinsiz altyapı kazısı yaptığındanbahisle, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79.maddesinin üçüncü fıkrası uyarıncahesaplanan alan tahrip tutarının beş katı olan 46.125 TLidari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkinİstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin 26/01/2022tarih ve 416-414 sayılı kararının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bakırköy 1. Sulh Ceza Hakimliği 19/03/2022tarihli ve D.İş.No. 2022/1570 sayılı kararı ile, "itirazedenin 13/12/2021 tarihli Hasar Tespit Tutanağına göre ve ekindebulunan fotoğraflara göre İstanbul BüyükşehirBelediye Başkanlığı Yol Bakım ve Alt YapıKoordinasyon Daire Başkanlığı Alt Yapı KoordinasyonMüdürlüğünün Başkanlık Makamınasunduğu anılan tespit tutanağı ve diğer belgelerdoğrultusunda alınan 26/01/2022 tarihli 416/414 nolu İstanbulBüyükşehir Belediyesi Encümen Kararının iptalitalep edilmiştir. Ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin 28/05/2020 tarih2020/17 esas, 2020/310 karar nolu kararında EncümenKararının iptali istemi ile açılan davaların idariyargı yerinde görülmesi gerektiği şeklindekikararı karşısında Hakimliğimizin görevsizolduğu, görevli yargı yerinin idari yargı olduğu"gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine kararvermiş, verilen karar taraflarca itiraz edilmedenkesinleşmiştir.
3. Davacı şirket vekili aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İstanbul 10. İdare Mahkemesi 27/09/2022 tarihli veE.2022/600 sayılı kararı ile, "2464 sayılıBelediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesi hükmüuyarınca uygulanan para cezalarına karşı açılandavaların görüm ve çözümüne ilişkinözel bir düzenleme bulunmadığından, dava konusu idaripara cezasının Kabahatler Kanunu kapsamında idariyaptırım niteliğinde bulunduğundan, bu haliyleuyuşmazlığın görüm ve çözümünde5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun yukarıda yer alanhükümleri uyarınca adli yargı yerinin görevlibulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesinin, 18/10/2021 tarih ve E: 2021/497, K: 2021/521sayılı kararı da bu yöndedir." gerekçesiyle,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Altyapıkazı izni harcı” başlıklı Mükerrer 79.maddesi şöyledir:
“(Ek:15/2/2018-7099/10 md.)
Belediyesınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmetalanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyeceverilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcınatabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebindebulunanlardır.
Altyapıkazı izni harcının matrahı, öncelikle Çevre veŞehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlarolmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlananbirim fiyatlarının, bu idarelerde kazı alanı türüitibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamukurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının,kazı alanıyla çarpılması sonucu bulunan ve alantahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazıizni harcı, alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranındaalınır. Cumhurbaşkanı belediye gruplarıitibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, onkatına kadar artırmaya yetkilidir.
Bu maddekapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgilibelediyeden altyapı kazı izni belgesi alınır. Altyapıkazı izni başvuruları on beş gün içerisindesonuçlandırılır. Altyapı kazı alanı ilekazı sırasında diğer altyapı tesislerine zararverilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafından eskihaline getirilir. Altyapı kazı alanı, alan tahriptutarının peşin yatırılması veya alan tahriptutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir.İzinsiz altyapı kazısı yapanlara veya altyapıkazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediyeencümenince alan tahrip tutarının beş katına kadaridari para cezası verilir. İdari para cezası, ilgilisinetebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu yerlerinalan tahrip tutarı, varsa teminatı düşülerekayrıca tahsil edilir.”
6. Kanun'da davacı şirketin işlediği ilerisürülen kabahate ilişkin idari yaptırımdüzenlenmiş, ancak bu idari yaptırımakarşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
7. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
8. Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“İdaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idariyargı dosya suretinin ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
10. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
11. Dava, davacı şirketadına 2464 sayılı Kanun’un Mükerrer 79. maddesiuyarınca verilen idari para cezasına ilişkin İstanbulBüyükşehir Belediye Encümeninin 26/01/2022 tarih ve 416-414sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
12. Somut olayda, davanın, 2464sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasınıniptali istemiyle açıldığı ve 2464 sayılıKanun’da, bu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarınakarşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığıanlaşılmıştır.
13. Yukarıda izah edilendüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
14. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
15. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundakigörev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
16. Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmayadevam etmesi gerekir.
17. İncelenenuyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılıKanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde bu Kanun’un idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlargöz önünde bulundurularak, İstanbul 10. İdareMahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Bakırköy1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 19/03/2022 tarihli veD.İş. 2022/1570 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B. İstanbul 10. İdareMahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Bakırköy1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 19/03/2022 tarihli veD.İş. 2022/1570 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN