T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/769
KARAR NO : 2023/8
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : T.C.Sağlık Bakanlığı (Aksaray İl SağlıkMüdürlüğünü izafeten)
Vekili : Av.M. B
Davalı : İçişleriBakanlığı (Aksaray Trafik ve Denetleme Şubesini izafeten)
Vekili : Av. Ö.A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, 13/12/2021 tarihinde müvekkili kurumun sevkve idaresindeki .... AAP .... resmi plakalı ambulansın, hasta sevkisırasında D300 Karayolu Nevşehir istikametinde seyrederken,kırmızı ışıkta geçtiği esnada meydanagelen trafik kazası neticesinde Hasandağı Polis MerkeziAmirliğince düzenlenen, 13/12/2021 tarihliÖlümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası TespitTutanağının hukuka aykırı olduğunu ilerisürerek iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Aksaray 1. Sulh Ceza Hâkimliği 16/03/2022 tarih veD.İş. No. 2022/900 sayı ile, yapılanitirazın Sulh Ceza Hakimliğinin görevleri arasındabulunmadığından reddine karar vermiş,bu karara itirazedilmesi üzerine Aksaray 2. Sulh Ceza Hakimliği 29/03/2022 tarih veD.İş 2022/1151 sayı ile itirazın reddine kesin olarak kararvermiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir. Kararınilgili kısımları şöyledir:
"...somutolayda; Maddi hasarlı kaza tespit tutanağı kazayakarışan taraflar arasında çıkabilecek cezai vehukuki uyuşmazlıkların çözümüne esasolacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olduğu,5235 sayılı Adli Yargı ve İlk derece mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemeleri'nin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanunun 10. Maddesi çerçevesinde Sulh CezaHakimliği'ne görev yükleyen "Kanunların ayrıcagörevli kıldığı haller" niteliğindeki 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile bu kanuna göreçıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde maddihasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptaliiçin Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulacağıyönünde hiçbir hüküm bulunmadığı,maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun "idari yaptırımlar"başlıklı 16. Maddesinde yer alan idari para cezası ileidari yaptırım kapsamınada girmediği, delil tespitiniteliğinde olan maddi hasarlı kaza tespit tutanağıözel kanunlarda çözümü Sulh Ceza Hakimliği'nebırakılmış idari yaptırım veya tedbirniteliğinde de bulunmayan bu belgenin adli veya idari yargıyerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıklarınçözümü sırasında o mahkemelerde değerlendirilebilecekbir tutanak olduğu, maddi hasarlı kaza tespittutanağının incelenmesine yönelik talebin buaçıdan Sulh Ceza Hakimliği'nce görülmesiolanağı bulunmadığından, talebin reddine dairYargıtay 19. Ceza Dairesinin 2018/4357 Esas, 2019/9639 Karar sayılıiçtihadı doğrultusunda karar vermek gerekmiştir.
KARAR :Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-AksarayBölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğütarafından 13/12/2021 tarih 277 kaza sıra nolu düzenlenen MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'na karşı itirazeden Sağlık Bakanlığı vekili Av. Muazzez Bilgiçtarafından yapılan itirazın Sulh Ceza Hakimliğiningörevleri arasında bulunmadığından REDDİNE,
2-Talep edenintutanakla ilgili Hukuk Mahkemelerine ve idari işlemle ilgili İdariMahkemelerine dava açmakta MUHTARİYETİNE..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Aksaray İdare Mahkemesi 14/04/2022 tarih ve E.2022/305,K.2022/284 sayı ile, trafik kazası tespittutanağının kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olduğunu, idari işlem niteliği debulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerindeçözümlenecek uyuşmazlıklarıngörümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecekolduğunu belirterek, tespit tutanağının iptali istemineyönelik açılan iş bu davanın idari yargıyerinde görülmesinin mümkün olmadığıgerekçesiyle, 2577 sayılıKanun'un 15/1-a. maddesiuyarınca davanın görev yönünden reddine kararvermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine KonyaBölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi 19/09/2022 tarih veE.2022/1532, K.2022/2060 sayı ileistinaf isteminin reddine kesin olarakkarar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafikkazalarına el koyma ve bilirkişilik”başlığını taşıyan 83. maddesişöyledir:
“Trafikkazalarına;
a) Adliyönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanınoluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespittutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasıncael konulur.
Trafikzabıtasının görevli olmadığı veyabulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafikkaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir vebir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.
Karayollarındameydana gelen ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafikkazalarında tarafların anlaşması halinde ve fiil başkabir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz veTürk Ceza Kanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.
Trafikkazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafikzabıtası veya genel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacakşekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktansonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolununtrafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratanyaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafikgüvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçişverilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğininanlaşılması halinde, gerekli işaretlemeleryapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durumbir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafikzabıtası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse,trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafikkazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlardaaranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmeliktegösterilir.”
6. “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı110. maddesi şöyledir:
“(Değişik:11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir.”
7. “Suç ve ceza tutanakları” başlıklı114. maddesi şöyledir:
“– (Değişik:18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13md.)
(Değişikbirinci fıkra: 3/5/2006 - 5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafiksuçlarını işleyenler hakkında yetkisınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaçtrafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suçiçin ayrı ceza uygulanır.
(Değişikfıkra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarlailgili tutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günüiçinde gönderilir.
(…)
Bu maddeninuygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(…)”
8. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarakçıkarılan Karayolları TrafikYönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına ElKonulması” başlıklı 154. maddesişöyledir:
“Trafikkazalarına el konulmasında aşağıda gösterilenesas ve usuller uygulanır.
a) Trafikkazalarına;
1) Adliyönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
2) Kazanedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza TespitTutanağı” düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca (polis veya jandarma), el konulur.
Trafikzabıtasının görev alanı dışında kalanyerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespittutanağı, örneğine uygun olarak mahalli zabıtatarafından düzenlenir ve bir örneği o yerin trafikzabıtasına gönderilir.(…)”
9. Aynı Yönetmeliğin, “Trafik Kazalarınailişkin işlemler” başlıklı 156. maddesi şöyledir:
“ (Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafikkazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerdeaşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafikkazası tespit tutanağının düzenlenmesi
1)Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazayakarışan sürücüler, varsa ölü veyayaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekligörülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir veolay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerinolay yerindeki ölüm veya yaralanma durumu işlenir.
Trafik KazasıTespit Tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek,dosyasında saklanmak ve sayısına göre taraflara verilmeküzere yeter sayıda düzenlenir.
Trafik kazasıtespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alanbilgilerin bir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgilitaraflarla paylaşımına ilişkin usul ve esaslar EmniyetGenel Müdürlüğünce belirlenir.
2) Trafikkazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncümaddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtası ve genelzabıtanın görevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en aziki görevli tarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veyahasarlı kazalarda tek görevli tarafından rapor şeklinde dedüzenlenebilir.
Ancak, TürkSilahlı Kuvvetlerine ait araçlarınkarıştığı trafik kazalarında bir askeritemsilcinin bulundurulması mecburidir.
3) Tutanakdüzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranıbelirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafikkuralını ihlal ettiğini belirtirler.
4) Karayoluüzerinde ölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olayyerindeki iz ve delillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafikkazası olduğu anlaşılan durumlarda; kazayakarışan taraf veya unsurlardan birinin, birkaçınınya da tamamının olay yerinden ayrılmış olmasıhalinde de trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
5) Öncedenmeydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmışaraçların karıştığı ve yalnız maddihasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası vegenel kollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlaraverilmek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasartespitleri ilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelerebaşvurmaları suretiyle yapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafikgüvenliğini etkileyen veya yolun trafiğekapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazayakarışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleriişaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerininfotoğraflarını çekerek araçlarını enyakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayoluüzerinde birden fazla sayıda aracınkarıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan vetarafların bu Yönetmelik çerçevesinde MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağıdüzenlemediği trafik kazalarında; taraflara aitaraçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindekiiz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğinekanaat getirilmesi,
hallerindegörevlilerce trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
b) Kazaistatistikleri
Kazalarınnedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesindekullanılmak üzere, trafik kazası tespit tutanaklarındakibilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğineuygun istatistik formu düzenlenir.
Düzenlenenistatistik formları, her ilde şehiriçi trafik denetlemeşube müdürlüklerinde toplanarak, il genelindedeğerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet GenelMüdürlüğüne gönderilir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli veidariyargı yerleri arasındaKanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacıvekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını verenMahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usuleilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'indavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
12. Dava, Aksaray Bölge Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğünce düzenlenen 13/12/2021 tarihliÖlümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası TespitTutanağının iptali istemiyleaçılmıştır.
13. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları idari davatürleri arasında sayılmıştır.
14. Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespittutanağı, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kazatespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmamaktadır.
15. Bu durumda, davacı tarafından, trafik kazası tespittutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmayan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Aksaray 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 16/03/2022 tarihlive D.İş. No.2022/900 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna,
B. Aksaray 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin16/03/2022 tarihliveD.İş. No.2022/900 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN