T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/445
KARAR NO : 2023/73
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, aynı maddi olay nedeniyle düzenlenen işyerinin kapatılmasına dair işlemin idari yargı yerinde dava konusu yapıldığı hususu dikkate alındığında, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E. P
Vekili : Av. K. C
Davalı : KahramanmaraşValiliği
Vekili : Av. G. D
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Kahramanmaraş Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğünün 21/01/2022 tarihli ve E.41838228sayılı işlemi ile, Kahramanmaraş ilinde “A. E.D” adı altında izinsiz eğitim faaliyetindebulunulduğundan bahisle, işletmenin kurucusu davacı adına5580 sayılı Özel Öğretim KurumlarıKanunu’nun 3/11. maddesi uyarınca 100.080 TL idari para cezasıile adı geçen işletmenin kapatılmasına kararverilmiştir.
2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyleadli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Kahramanmaraş 1. Sulh Ceza Hâkimliği 08/04/2022tarihli ve D.İş. 2022/640 sayılı kararı ile, "idariyaptırım kararına karşı idari yargı yerinde iptaldavası açılması gerektiği" gerekçesiylebaşvurunun görev yönünden reddine karar vermiştir. Bukarar, 21/04/2022 tarihinde itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Kahramanmaraş İdare Mahkemesi 07/07/2022 tarihli veE.2022/697 sayılı kararı ile, konu ile ilgiliUyuşmazlık Mahkemesinin emsal kararlarını dagöstererek, "incelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 5326 sayılıKanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerindenbiri olduğu, 5580 sayılı Kanun'da idari para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda,Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleridikkate alınacağından, dava konusu idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm veçözümünün, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerine ait olduğu" gerekçesiyle,2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6.08/02/2007 tarihli ve 5580 sayılı ÖzelÖğretim Kurumları Kanunu’nun“Amaç vekapsam” başlığı altında düzenlenen 1.maddesi şöyledir:
“ BuKanununamacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler,özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukukhükümlerine göre yönetilen tüzel kişilertarafından açılacak özel öğretimkurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri,personel çalıştırılması, kurumlarayapılacak malî destek ve bu kurumlarıneğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ileyabancılar tarafından açılmış bulunan özelöğretim kurumlarının; eğitim-öğretim,yönetim, denetim, gözetim ve personelçalıştırılmasına ilişkin usûl veesasları düzenlemektir.
Bu Kanun,Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuktüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göreyönetilen tüzel kişilerce açılan özelöğretim kurumları ile yabancılar tarafındanaçılmış bulunan özel öğretimkurumlarını kapsar.”
7. Aynı Kanun'un "Kurum açma izninin iptali,kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı7. maddesi şöyledir:
".....
(Değişikikinci fıkra: 2/12/2016-6764/62 md.) Özel öğretimkurumunun;
.....
d) Bu Kanun ve buKanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelikve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerdebulunması,
......
hâllerinde;(a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgariücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller içinbrüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil içinbrüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezasıuygulanır. Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g)bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezasımiktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bubentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanmasıhâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma veçalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilinişlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katıidari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeriaçma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. İdaripara cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makamtarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkinusul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
....."
8. 5580 sayılı Kanun’da davacınınişlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idariyaptırımlar düzenlenmiş, ancak bu idariyaptırımlarakarşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeye yer verilmemiştir.
9.Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında, uygulanır.”
10. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesive ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükmebağlanmış;“Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birincifıkrasında ise “idaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir”düzenlemeleri yer almıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL’ın başkanlığında, ÜyelerNilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idariyargı yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
13.Dava, 5580 sayılı Özel ÖğretimKurumları Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açılmıştır.İzinsiz eğitim faaliyeti gösteren işletmeninkapatılmasına ilişkin işlemin iptali için deKahramanmaraş İdare Mahkemesinin 2022/239 esas sayılıdosyası kapsamında dava açıldığı veaynı Mahkemenin 02/06/2022 tarihli ve K.2022/640 sayılıkararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği vedosyanın istinaf aşamasında olduğuanlaşılmıştır.
14.Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine, 5560 sayılıKanun ile eklenen sekizinci fıkrasında; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddeningerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndakidüzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
15. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren budüzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı, ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
16. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren idari yaptırımkararının da verilmiş olması ve dosyaiçeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusuedildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasınailişkin kararınhukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir(Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228, K.2022/294, 31/3/2022, §22-23).
17. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5880sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari paracezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgiliolarak ve aynı maddi olay nedeniyle işyerinin kapatılmasınada karar verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiğianlaşıldığından; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasının daidari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
18. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine 5560sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmübir arada değerlendirildiğinde, 5580 sayılı Kanun’un3. maddesi uyarıncaverilen para cezasına karşıaçılacak davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Kahramanmaraş İdare Mahkemesince yapılanbaşvurunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kahramanmaraş İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
23/01/2023 tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN