T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/44
KARAR NO : 2023/5
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :KahramankazanKaymakamlığı
Vekili : Av. D. B
Davalı : Türkiyeİnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu
Vekili : Av. B. G
I. DAVA KONUSU OLAY
1. 23/02/2007 doğumlu olan ve epilepsirahatsızlığı ile %90 oranında görme engeli bulunduğubelirtilen H. K'ın velisi H. K tarafından 04/10/2021 tarihindeözel gereksinimi olan çocuğuna yönelik gereklieğitim imkânının sunulmadığıiddiasıyla davacı idare hakkında ayrımcılığadayalı şikâyet başvurusu yapılmış,yapılan değerlendirme sonucunda davacı idareninayrımcılık yasağını ihlal ettiğinden bahisleTürkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, 05/08/2022tarihini taşıyan üst yazı/karar ile, 14/06/2022/177 tarihve sayılı, 2022/385 no.lu Kurul Kararı ile, başvurudaengellilik temelinde ayrımcılık yasağı ihlaliyapıldığına, muhatap hakkında 5.000 TL idari paracezası uygulanmasına, kararın kamuoyuna duyurulmasına kararvermiştir.
2. Davacı idare vekili, müvekkili idare hakkındakiTürkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun 05/08/2022 tarihve 2022/385 no.lu kararının ve karar ile uygulanan idari paracezasının iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Ankara 10. İdare Mahkemesi 10/10/2022 tarih ve E.2022/2254,K.2022/1605 sayı ile, uyuşmazlığın adliyargının görevine girdiğinden bahisle davanıngörev yönünden reddine kesin olmak üzere karar vermiş,dosyadaki bilgilere göre ve mahkemesinden sorulması üzerine,verilen karara karşı davacı idarenin istinaf yolunabaşvurduğu vedosyanın Mahkemesine iadesininyapılmadığı anlaşılmıştır.Görevsizlik kararının ilgili kısımlarışöyledir:
"Dava konusuişlemin dayanağı 6701 sayılı Kanunhükümlerinde Türkiye İnsan Hakları ve EşitlikKurulunca yapılacak değerlendirme uyarıncaayrımcılık yasağınaaykırılığın belirlenmesi durumunda idarîyaptırım uygulanabileceği belirtilmiştir. Bununla birlikte6701 sayılı Kanun'un İdarî yaptırımlarıdüzenleyen maddesinde açık bir biçimde, hükümbulunmayan hâllerde 5326 sayılı Kabahatler Kanunuhükümlerine göre değerlendirme yapılacağıöngörülmüştür. Bu hâliyle 6701sayılı Kanun kapsamında uygulanacak İdarîyaptırımları hakkında genel kanun niteliğindeki 5326sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğive 6701 sayılı Kanun'un 25'inci maddesinin altıncıfıkrası hükmünün de bu amaç doğrultusundaöngörüldüğü değerlendirilmektedir. Buradanhareketle Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulunca tesisedilecek İdarî yaptırım kararlarına karşı5326 sayılı Kanun'un 3'üncü ve 27'nci maddesi uyarıncaİdarî yargı mercilerinde dava açılamayacak olup; buhâliyle 6701 sayılı Kanun uyarınca verilenİdarî para cezasından kaynaklanan işbu davaya konuuyuşmazlığın görüm ve çözümününadlî yargının görevinde olduğu sonucunavarılmaktadır.
Bu durumda, 6701sayılı Kanun kapsamında tesis edilen İdarî paracezası verilmesine dair uyuşmazlığın görümve çözümünde adlî yargının görevliolması nedeniyle, 2577 sayılı Kanun'un 14 ve 15'inci maddeleriuyarınca davanın görev yönünden reddine kararverilmesi gerekmektedir. "
4. Davacı vekili bu defa aynı istemleadli yargı yerindedava açmıştır.
B. Adli Yargıda
5. Kahramankazan Sulh Ceza Hâkimliği 01/12/2022 tarih veDeğişik İş No.2022/1937 sayı ile, itiraza konukararın iptali isteminin idari yargının görev alanınagirmesi hasebiyle başvurunun yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle görev yönünden usulden reddine; daha önce kesinsuretle verilmiş idari yargı kararı mevcut olduğundanfarklı yargı mercileri arasında karar kesinleştiğinde2247 Sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca olumsuz görevuyuşmazlığı çıkarılmasına;kararın bu haliyle kesinleşmesi halinde 2247 sayılıKanun'un 15. maddesi gereğince taraflardan birinin istemi üzerinedaha önce görevsizlik vermiş olan idari yargı merciidosyasının Ankara 10. İdare Mahkemesinden istenilmesi ile dosyanın,ihtilafın çözümlenmesi için UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
6. Davacı idare vekili, olumsuz görevuyuşmazlığı çıkarılması amacıyladosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talepetmiş; Kahramankazan Sulh Ceza Hâkimliği Ankara 10. İdareMahkemesinin 10/10/2022 tarihli ve E.2022/2254, K.2022/1605 sayılıdosyasını mahkemesinden istemiş, Ankara 10. İdare Mahkemesi14/12/2022 tarihli yazı ile, verilen karara karşıdavacıidarenin istinaf yoluna başvurduğu vedosyanınMahkemelerineiadesinin yapılmadığı belirtilmiştir.
7. Uyuşmazlık Mahkemesince sorulması ve dava dosyaaslının istenilmesi üzerine Ankara 10. İdare Mahkemesi12/01/2023 tarihli yazı ile verilen kararakarşıdavacı kurumun istinaf yoluna başvurduğunuvedosyanın henüz görüşülmediğinibildirmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
Mevzuat
8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Olumsuz görevuyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesişöyledir:
“Olumsuzgörev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerinigörevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir.
Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ileri sürülebilir.”
9.Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler"başlıklı 15. maddesi şöyledir:
" (Değişik:23/7/2008 – 5791/6 md.)
Olumsuz görevuyuşmazlıklarında dava dosyaları, son görevsizlikkararını veren yargı merciince, bu kararınkesinleşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilkgörevsizlik kararını veren yargı merciine ait davadosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilirve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."
10. Kanun'un"Yargı merciilerinin uyuşmazlıkmahkemesine başvurmaları" başlıklı 19.maddesi şöyledir:
"Adli veidari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra:23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, öncekigörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da teminedilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
11.Kanun'un "İncelemedeizlenecek sıra" başlıklı27. maddesi şöyledir:
"UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresiiçinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan23/01/2023 tarihli toplantısında; Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK’in, 2247 sayılıKanun’da öngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
13. Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmındabelirtildiği üzere, konusu, nedeni aynı olan davada; idariyargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğugerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmaktaolup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargıyerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği kararbakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
14. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre,davanın taraflarınca 14. madde kapsamında UyuşmazlıkMahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargıyerlerince,"yargı yolu bakımından"verilmiş görevsizlik kararları bulunması ve bukararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.
15. "Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi,ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlikkararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuzgörev uyuşmazlığı doğmuş olacak,hukukalanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığıngiderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ilerisürülebilecektir.
16. Kanun'un 19. maddesihükmüne göre ise, adliyargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlikkararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirtengerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu daiçermesi gerekir.
17. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görevuyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesinidavanın taraflarına bırakmış iken, bu yöntemeoranla daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağını tanımıştır.
18. Olayda, idari yargı yerindedavacı idare tarafındanaçılan davada, davalı kurumun"engellilik temelindeayrımcılık yasağı ihlaliyapıldığına, muhatap hakkında 5.000 TL İdari paracezası uygulanmasına, kararın kamuoyuna duyurulmasına"ilişkin işleminin iptalinin istenildiği; para cezasıyanında, idari işlem niteliğinde yaptırım daiçerenistem üzerineİdare Mahkemesincekesin olmak üzeregörevsizlikkararı verildiği, bu kararakarşıdavacı idare tarafından istinaf yoluna başvurulduğugörülmüştür.
19. Bu haliyle, İdare Mahkemesince "kesin olmaküzere" verilen görevsizlik kararınakarşı istinaf yoluna başvurulduğu, Bölge İdareMahkemesince görevsizlik kararınınkaldırılabileceği hususu da dikkatealındığında, anılan kararın 2247 sayılıKanun'un 14. maddesi kapsamında "kesin veya kesinleşmişolması" koşulunu taşımadığısonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19.maddelerindeöngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun,aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan nedenlerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerindeöngörülen koşulları taşımayanveKahramankazan Sulh Ceza Hâkimliğince 01/12/2022 tarih veDeğişik İş No.2022/1937 sayı ile yapılanBAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN