T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/439
KARAR NO : 2023/70
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: Davalı özel hukuk tüzel kişisi Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü ile davacılar arasındaki elektrik, su ve doğalgaz dağıtımının tek taraflı kesilmesinden kaynaklı muarazanın giderilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacılar : 1- D. H. A.Ş. , 2- S. D
Vekili : Av. M. B
Davalı : EskişehirSanayi Odası Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. E. G. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacılar vekili, Eskişehir Sanayi Odası OrganizeSanayi Bölgesinde organik gübre üretimi faaliyeti gösterendavacıların, resmi yoldan faaliyetinin durdurulmasınınistenilmesi üzerine tesis içindeki makine ve ekipmanlarıntaşınması için OdunpazarıKaymakamlığı tarafından süre verilmesine rağmendavalı tarafından elektrik, su ve doğalgazdağıtımının tek taraflı kesilmesi nedeniyle, elatmanın önlenmesi ve muarazanın giderilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 06/07/2021 tarihli veE.2021/392, K.2021/293 sayılı kararı ile, "kamukurumu niteliğindeki Organize Sanayi Bölgesinin işlem veeylemlerine ilişkin uyuşmazlıkların idari yargıdagörülmesi gerektiği" gerekçesiyle yargıyolu bakımından görevsizlik nedeniyle davanın usuldenreddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 08/09/2021tarihinde kesinleşmiştir.
3. Davacılar vekili, bu kez benzer taleple idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Eskişehir 1. İdare Mahkemesi 17/09/2021 tarihli veE.2021/644, K.2021/652 sayılı kararı ile, davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar vermiştir. Bu karar,davacı tarafça istinaf edilmiştir.
5. Bursa Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi15/06/2022 tarihli ve E.2021/1096, K.2022/917 sayılı kararı ile,"özel hukuk tüzel kişisi OSBMüdürlüğünün kamu gücününkullanılmasından kaynaklanmayan ve özel hukukhükümlerine göre yapılan sözleşme uyarıncafaydalanılan elektrik, su ve doğalgaz hizmetinin kesilmesindenkaynaklanan uyuşmazlıkta adli yargının görevliolduğu" gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüile istinafa konu kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesinegönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
6. Eskişehir 1. İdare Mahkemesi 05/07/2022 tarihli veE.2022/631 sayılı kararıile, istinaf merciinin verdiğikarar gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesiuyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için davadosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine vedosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir.
7. Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 26/07/2022 tarihli veE.2022/631 sayılı üst yazısı ile, olumsuz görevuyuşmazlığına konu dava dosyaları UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
8. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun "Belediyeningörev ve sorumlulukları" başlıklı 14.maddesinde; 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunuhükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir; "Değiştirilen,Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler"başlıklı 85. maddesinin (h) bendi şöyledir:
"…12.4.2000tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4üncü maddesinin altıncı fıkrasıaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Yürürlüğegiren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı,yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası vekullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir vedenetlenir. İşyeri açma ve çalışmaruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresihesabına yatırılır…"
9. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun"Tanımlar vekısaltmalar" başlıklı 3.maddesinin (e) ve (h) bentleri şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
e)Katılımcı: OSB’lerde, bir işletmenin kurulmasıiçin parsel tahsisi veya satışı yapılanlar ilemaliki bulunduğu parselde üretimde bulunan veya bulunmayıtaahhüt eden ve bu Kanunun amacına uygun faaliyet gösterengerçek veya tüzel kişi ile finansal kiracıyı,
h) OrganizeSanayi Bölgesi (OSB): Sanayininuygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak,çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarınıönlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonelkullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayitürlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi vegeliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmişarazi parçalarının imar planlarındaki oranlardâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destekalanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri iledonatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemlerdâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve buKanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen,kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmetüretim bölgelerini, ifade eder."
10. Bu Kanun'un "(OSB'lerin) Nitelikleri"başlıklı 5. maddesinin ilk fıkrası şöyledir:
"OSB,müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği kararüzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerineBakanlıkça verilen kamu yararı kararı vesınırları belirlenmiş yetki çerçevesindekamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir özel hukuktüzel kişiliğidir. (Ek cümle : 20/2/2014-6525/21 md.) OSB;kamulaştırma işlemlerini Valilik, İl Özelİdaresi, Belediye veya Yatırım İzleme ve KoordinasyonBaşkanlığına yaptırabilir."
11. Aynı Kanun'un "Alt yapı tesisleri kurma, kullanmave işletme hakkı" başlıklı 20. maddesininbirinci fıkrası şöyledir:
"OSB’lerinihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi,yol, haberleşme, spor tesisleri gibi altyapı ve genel hizmettesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardansatın alarak dağıtım ve satışını yapmahakkı sadece OSB’nin yetki ve sorumluluğundadır.OSB’ler, Bakanlıktan izin almak kaydıyla ayrı şirketkurma şartı aranmaksızın OSB alanı içerisindeöncelikle kendi ihtiyacı olmak üzere elektrik üretimtesisleri kurma ve işletme hakkına sahiptir. OSB’dekikatılımcıların elektrik üretim tesisleri kurmasıve işletmesi OSB iznine tabidir."
12. 12/04/2000 tarihli ve 4562 sayılı Kanun’un,04/07/2012 tarihli ve 6353 sayılı Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik YapılmasınaDair Kanun’un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesininAnayasa’ya aykırılığı iddiasıylaDanıştay Altıncı Dairesi tarafından yapılanitiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31/10/2013 tarihli veE.2013/49, K.2013/125 sayılı kararı ile 04/07/2012 tarihli, 6353sayılı Kanun’un 20. maddesiyle değiştirilen 5.maddesinin birinci fıkrasında yer alan "… yapabilenveya … " sözcüklerinin Anayasa’yaaykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.
13. Aynı Kanun'un "Yönetim Kurulu"başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(Değişikfıkra: 18/6/2017-7033/43 md.) Yönetim kurulu, müteşebbisheyetin en az dördü kendi üyeleri arasından olmak üzereseçeceği beş asıl, beş yedek üyedenoluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sonaerdiği OSB’lerde, yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecekkriterlere göre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyedenoluşur. Yönetim kurulu üyeleri dört yıl içinseçilir.
Yönetimkurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve birbaşkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defatoplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır.Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılanüç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ayiçinde yapılan toplantıların en az yarısınakatılmayan üyeler üyelikten çekilmişsayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir.Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.
Yönetimkurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeridüzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararlarıçerçevesinde OSB’nin sevk ve idaresini yürütmeklegörevlidir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ınbaşkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan23/01/2023 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargıyerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davalı Organize Sanayi Bölgesinde organikgübre üretimi faaliyeti gösteren davacıların, resmiyoldan faaliyetinin durdurulmasının istenilmesi üzerine tesisiçindeki makine ve ekipmanların taşınmasıiçin süre verilmesine rağmen davalı tarafındanelektrik, su ve doğalgaz dağıtımının tektaraflı kesilmesi nedeniyle, el atmanın önlenmesi vemuarazanın giderilmesi istemiyle açılmıştır.
17. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerininbirlikte değerlendirilmesinden, özel hukuk tüzelkişiliğini hâiz davalı Eskişehir Sanayi OdasıOrganize Sanayi Bölge Müdürlüğününkatılımcısı olan davacılarile aralarındaözel hukuk hükümlerine göre yapılan sözleşmeuyarınca faydalanılan elektrik, su ve doğalgaz hizmetininkesilmesinden kaynaklanan dava konusu el atmanın önlenmesi vemuarazanın giderilmesine ilişkin uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/07/2021 tarihlive E.2021/392, K.2021/293 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/07/2021 tarihlive E.2021/392, K.2021/293 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN