T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/425
KARAR NO : 2023/72
KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET: Davalı BOTAŞ bünyesinde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken davacı hakkında verilen disiplin cezasına ilişkin disiplin kurulu işleminin iptali istemiyle açılan davanın, 25/10/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 37. maddesi ile değiştirilen 399 sayılı KHK'nın ek 3.maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :Ş. Ö
Davalı :B. H. ile P. T. A.Ş.
Vekili :Av. K. E
I. DAVA KONUSU OLAY
1. BOTAŞ bünyesinde âmirpozisyonunda kapsam dışı personel olarak görev yapandavacı tarafından, BOTAŞ Kapsam Dışı PersonelDisiplin Yönergesi'nin 9/2-b maddesi kapsamında kademe ilerlemesininüç yıl süreyle durdurulmasına ilişkin KapsamDışı Personel Merkez Disiplin Kurulunun 03/07/2018 tarihli ve2018/6 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açılmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresiiçinde verdiği savunma dilekçesinde, davanın işmahkemesinde görülmesi gerektiği görüşüyledavanın görev yönünden reddini talep etmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Ankara 3. İdare Mahkemesi 10/05/2019tarihli ve E.2019/258, K.2019/1139 sayılı kararı ile, "işçiile işveren arasındaki iş ilişkisinden kaynaklıuyuşmazlığın iş mahkemelerindeçözümü gerektiği" gerekçesiyledavanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bukarar, davacı tarafça istinaf edilmiştir.
4. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2.İdari Dava Dairesi, 11/12/2019 tarihli ve E.2019/2251, K.2019/2708sayılı kararı ile, "...bakılan davadakiuyuşmazlığın, BOTAŞ'ta iç düzen veişleyişi sağlamaya yönelik davacı hakkındayapılan disiplin incelemesi sırasında görevden uzaklaştırılmasındankaynaklanması karşısında, iş akdi ile ilgili olmayanve idari işlem niteliğine sahip olan, "KapsamDışı Personel olan davacının BOTAŞ Kapsam DışıPersonel Disiplin Yönergesinin 37. maddesi uyarınca görevdenuzaklaştırılmasına ilişkin" uyuşmazlığınidari yargı merciince çözümlenmesi gerektiği" gerekçesiyleistinaf başvurusunun esastan kabulü ile Ankara 3. İdareMahkemesinin kararının kaldırılmasına ve dosyanınmahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.
5. Davalı vekili, yasal süresindesunduğu savunma dilekçesinde, davanın adli yargıdagörülmesi gerektiği görüşüyle yargıyolu itirazında bulunmuştur.
6. Ankara 3. İdare Mahkemesi, 13/10/2021tarihli ve E.2020/88 sayılı kararı ile, davalınıngörev itirazının reddi ile mahkemenin görevli olduğunakarar vermiştir. Anılan görevlilik ara kararınınilgili kısmı şu şekildedir:
“…Olayda, 7036 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu'nun 37.maddesi ile 399 sayılıKHK’nın 3.maddesinde yapılan düzenleme uyarınca, Kamuİktisadi Teşebbüslerinde kapsam dışı personelolarak çalışanların işverenleriyle aralarındakiiş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere 25.10.2017tarihinden itibaren iş mahkemelerinde bakılacağıaçık ise de, bakılan davadaki uyuşmazlığın,BOTAŞ'ta iç düzen ve işleyişi sağlamayayönelik davacı hakkında yapılan disiplin incelemesisırasında görevden uzaklaştırılmasındankaynaklanması karşısında, iş akdi ile ilgili olmayanve idari işlem niteliğine sahip olan, 'Kapsam DışıPersonel olan davacının BOTAŞ Kapsam DışıPersonel Disiplin Yönergesi uyarınca kademe ilerlemesinin 3 yıldurdurulması cezası ile cezalandırılmasınailişkin' davanın görüm ve çözümündeidari yargı merciince çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır."
7. Davalı vekili tarafından olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe davadosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmiştir.
B. Olumlu GörevUyuşmazlığı Çıkarılmasınaİlişkin Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcılığıTalebi
8. Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı, "Kamu İktisadiTeşebbüslerinde kapsam dışı personel olarakçalışanların işverenleriyle aralarında işilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına ilişkin olarak 25/10/2017 tarihindensonra açılan dava ve işlerin iş hukukuhükümlerine göre çözülmesi gerektiği"görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10.maddesiuyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vermiştir. Olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasınailişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
“…Kamuiktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında,işveren ile sendikalar arasında akdedilen toplu işsözleşmelerinin kapsamı dışında tutulan ve bunedenle “kapsam dışı personel” olarakadlandırılan personelin, hizmet sözleşmelerine konulanyasakla sendika üyesi olamaması, yönetim kademesindeki daimikadrolarda görev alarak işverene ait yetkileri kullanması ya dagörevinin özel bir önem taşıması ve özelliklede yetkileri, ücret ve diğer haklarının tayin ve takdirininidareye ait olması nedeniyle statüleri, asli ve sürekligörevleri genel idare esaslarına göre yürüten memur vesözleşmeli personel statüsüne yaklaşmakta; nitekim24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun'un 22. ve Geçici 9.maddesinde de kanun koyucu tarafından, memur ve sözleşmelipersonel ile birlikte anılmaktadır.
Olayda, 233sayılı KHK'ye tabi, Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığı ile ilgilendirilmiş bir Teşekkül olanBOTAŞ B. H. ile P. T. A.Ş. Genel Müdürlüğü;sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara görefaaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür.
UyuşmazlıkMahkemesinin benzer olaylara ilişkin verdiği 01/03/1996 tarihli ve22567 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 22/01/1996 tarihliveE.1995/1, K.1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamındabulunmayan Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kapsamdışı statüde çalışan personelin kurumlanile olan ilişkilerinden doğan anlaşmazlıklarınçözüm yerinin idari yargı olduğuna ilişkin ilkekararı bulunmaktaysa da, 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılıResmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7036sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 37. maddesi ile 399sayılı KHK'nin ek 3. maddesi; “5m Kanun HükmündeKararnamenin ek 1 inci ve geçici 9 uncu maddelerine tabiteşebbüs ve bağlı ortaklıklarda toplu iş sözleşmesikapsamı dışında çalışan personel ile buteşebbüs ve bağlı ortaklıklar arasında, işilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işler işmahkemelerinde görülür” şeklindedeğiştirilmiştir.
Uyuşmazlıkkonusu dava 03/07/2018 tarihinde gerçekleştirilen disiplinişlemine ve sonrasında yapılan talebe karşı 30/01/2019tarihinde, yani yukarıda anılan 25/10/2017 tarihli mevzuatdeğişikliğinden sonra idari yargı yerindeaçılmıştır. Bu sebeple, Kamu İktisadiTeşebbüslerinde kapsam dışı personel olarakçalışanların işverenleriyle aralarında işilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan hertürlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin olarak25/10/2017 tarihinden sonra açılan dava ve işlerin işhukuku hükümlerine göre çözülmesigerektiği kanaatine varılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesinin 29/01/2018 tarihli ve E.-K.2018/18-49sayılı, 25/06/2018 tarihli ve E.-K.2018/359-411 sayılı ve30/09/2019 tarihli ve E.-K.2019/388-586 sayılı kararlarında daaynı hususlar vurgulanmıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre,davacı hakkında verilen Disiplin Kurulu kararının ve bukarara dayanılarak tesis edilen işlemin iptaline ilişkinuyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde görülmesi gerektiğidüşünülmektedir.”
9. Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığınca, 2247 sayılı sayılıKanun'un 13. maddesine göre benzer dosyalarda aynı yöndekidüşüncesi bilinmekle, Danıştay Başsavcısındanyazılı düşünce istenilmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
10. 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılıResmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7036sayılı İş Mahkemeleri Kanunu' nun 37. maddesi iledeğiştirilen 399 sayılı KHK'nın ek 3.maddesi;"Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 1 inci ve geçici 9uncu maddelerine tabi teşebbüs ve bağlı ortaklıklardatoplu iş sözleşmesi kapsamı dışındaçalışan personel ile bu teşebbüs ve bağlıortaklıklar arasında, iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işler işmahkemelerinde görülür" şeklindedir.
11. 17 Nisan 1995 tarihli ve 22261 sayılıResmi Gazete'de yayımlanıp yürürlüğe giren BoruHatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi AnaStatüsünün "Amaç ve Kapsam"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Ana Statünün amacı; 8/6/1984tarih ve 233 saydı Kamu İktisadi Teşebbüsleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak vesözkonusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesindefaaliyette bulunmak üzere, Boru Hatları ile Petrol TaşımaAnonim Şirketi (BOTAŞ) adı altında teşkil olunanİktisadi Devlet Teşekkülü'nün hukuki bünye,amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilatyapısı, müessese, bağlı ortaklık veiştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgilidiğer hususları düzenlemektir."
12. Anılan düzenlemenin "HukukiBünye" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"1. Bu Ana Statü ile teşkil olunanBOTAŞ Tüzel Kişiliğine sahip, faaliyetlerinde özerk vesorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi DevletTeşekkülü'dür. 2. BOTAŞ, K.H.K. ve bu Ana Statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabidir..."
13. Anılan düzenlemenin "Personeleilişkin hükümler" başlıklı 21. maddesişöyledir:
"BOTAŞ, müessese ve bağlıortaklık personelinin; istihdam şekilleri, atama, göreve sonverme, yükümlülük ve sorumlulukları, kadro tesbiti,ücret, prim, ikramiyeler, yurtdışına gönderme, siyasifaaliyet yasağı, vekalet ücretlerinindağıtımı ile yönetim kurulu üyesi, denetçive tasfiye kurulu üyelerinin ücret ve hakları konusunda KHK ve sözkonusu KHK'ye uygun olarak çıkarılacak Kamu İktisadiTeşebbüsleri Personel rejimi esaslarını düzenleyenkanun hükümleri uygulanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL’ın başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesindeöngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerineYargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-Hâkim MuratUÇUR'undavanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davalı BOTAŞ bünyesindeâmir pozisyonunda ve kapsam dışı personel olarakgörev yapan davacı tarafından, kademe ilerlemesininüç yıl durdurulması konulu disiplin kurulu işlemininiptali istemiyle açılmıştır.
17. Kamu iktisadi teşebbüsleri vebağlı ortaklıklarında, işveren ile sendikalararasında akdedilen toplu iş sözleşmelerinin kapsamıdışında tutulan ve bu nedenle kapsam dışıpersonel olarak adlandırılan personelin, hizmetsözleşmelerine konulan yasakla sendika üyesi olamaması,yönetim kademesindeki daimi kadrolarda görev alarak işverene aityetkileri kullanması ya da görevinin özel bir önemtaşıması ve özellikle de yetkileri, ücret vediğer haklarının tayin ve takdirinin idareye ait olmasınedeniyle statüleri, asli ve sürekli görevleri genel idareesaslarına göre yürüten memur ve sözleşmelipersonel statüsüne yaklaşmakta; nitekim 24/11/1994 tarihli ve4046 sayılı Kanun'un 22. ve geçici 9. maddesinde de kanunkoyucu tarafından, memur ve sözleşmeli personel ile birlikteanılmaktadır.
18. Yukarıda anılan ve 25/10/2017tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren7036 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile değiştirilen 399sayılı KHK'nın ek 3.maddesindeki, bu KHK'ya tabiteşebbüs ve bağlı ortaklıklarda toplu işsözleşmesi kapsamı dışındaçalışan personel ile bu teşebbüs ve bağlıortaklıklar arasında iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işlerin işmahkemelerinde görüleceği( § 10 ) kuralısonrasına ilişkin uyuşmazlıklarda, iş hukukuhükümleri kapsamında iş mahkemelerinin görevliolacağı öngörülmüştür.
19. Görev uyuşmazlığına konudava 30/01/2019 tarihinde, yani anılan 25/10/2017 tarihli mevzuatdeğişikliğinden sonra açıldığı veyukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince 25/10/2017tarihinden sonra açılan Kamu İktisadiTeşebbüslerinde kapsam dışı personel olarakçalışanların işverenleriyle aralarında işilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan hertürlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava veişlere iş mahkemelerinde bakılacağı sonucunavarılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 3.İdare Mahkemesince verilen 13/10/2021 tarihli ve E.2020/88sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 3.İdare Mahkemesinin 13/10/2021 tarihli ve E.2020/88 sayılıGÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN