T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/707
KARAR NO : 2023/86
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarakÖzel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacı şirketin, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet verdiğinden bahisle engelli birey adına ödeneneğitim bedelinin 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince iki katı tutarındatahsil edilmesi yolundaki işlemin iptali istemiyleaçılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :K.E. H. İnş. Tur. ve Paz. Ltd. Şti.
Vekili :Av. Ö. A. G. E
Davalı :Milli Eğitim Bakanlığı (Ankara Valiliği İlMilli Eğitim Müdürlüğü)
Vekili :Av. M. Ş
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarakAnkara ili Keçiören ilçesinde Özel Eğitim veRehabilitasyon Merkezi işleten davacı şirketin, gerçekdışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyetverdiğinden bahisle engelli birey adına Haziran, Temmuz, Ağustos2021 eğitim bedeli olan 2.732,54 TL'nin 652 sayılı KHK'nın43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince iki katıtutarında 5.465,08 TL olarak geri alınmasına karar verilmesiüzerine, davacı vekili tarafından, müvekkili şirkethakkında Ankara Valiliğinin 28.02.2022 tarih veE-91571118-410.07-44570514 sayılı Olur'u ile Ankara ValiliğiMilli Eğitim Müdürlüğü tarafındandüzenlenerek müvekkilinetebliğ edilen idari para cezasıkararının iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinebaşvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 3. Sulh Ceza Hakimliği 29/06/2022 tarih veDeğişik İş No.2022/4118 sayı ile,başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh cezahâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı,uyuşmazlığın idari yargıda görülmesigerektiğinden bahislebaşvurunun görev yönünden reddinekarar vermiş; itiraz edilmesi üzerine Ankara 4. Sulh CezaHakimliği 27/07/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/8795sayıile itirazın reddine kesin olarak karar vermiş vegörevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"Sulh CezaHakimliği'nin idari para cezalarında itiraza bakmakla yetkili merciiolduğu şüphesizdir ancak kurum veya idare tarafındanuygulanan her türlü yaptırımın, bu kapsamdadeğerlendirilmemesi gerekir. Bu konuda 5326 sayılı KabahatlerKanunu ile diğer kanunlar tarafındanöngörülmüş kabahatlere ve idari para cezalarınabakmakla yetkili merciin Sulh Ceza Hakimlikleri olduğu, eldeki dosyada iseidare tarafından uygulanan müeyyidenin nitelik itibariyle idari paracezası veyahut kabahat olmadığı, ayrıca yasalmevzuatta düzenlenmiş olan idari para cezalarıyönünden yaptırıma konu tutarlar üzerinden yasal faizverileceğinin düzenlenmediği gibi, yaptırımınkonusu olan yasa maddesinde, lafzi olarak idari para cezasından veyakabahat fiilinden bahsedilmediği, "fazladan ödemeye sebebiyetvermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziylebirlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir.", şeklindedüzenlendiği, benzer konuya ilişkin Danıştay 8.DaireBaşkanlığı tarafından verilen kararlarda daitirazın esas yönünden incelendiği, görevuyuşmazlığının bulunduğunun belirtilmediği,bu durumda tüm dosya kapsamı ve yasal mevzuat dikkate alındığındagörev kuralları kamu düzenine ilişkin olupuyuşmazlığın idare mahkemelerinceçözümlenmesi gerektiği kanaatine varılarakbaşvurunun görev yönünden reddine dairaşağıdaki şekilde karar verilmiştir."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 18. İdare Mahkemesi 04/11/2022 tarih ve E.2022/1872sayı ile, davanın çözümününadli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevliyargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Bakılanuyuşmazlıkta; davacı şirkete ait eğitim kurumuncaengelli birey adına Haziran-Temmuz-Ağustos 2021 bireysel veyüzyüze eğitim bedeli olarak toplam 2.732,54 TL'nin beyanedildiği, yapılan bu ödemelerin yersiz olarakyapıldığından bahisle, 652 sayılı KHK'nın43/2.maddesi uyarınca yersiz ödenen toplam 2.732,54 TL'nin ikikatı olan 5.465,08 TL'nin geri ödenmesinin istenilmesine ilişkinişlemin niteliği itibariyle davacıdan kendisine ödenenmiktar kadar fazladan para istenmesini gerektiren bir hususun bulunduğugöz önünde bulundurulduğunda, sözü edilenişlemin idari para cezası olarak kabul edilmesi gerektiği,dolayısıyla idari para cezasının da 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 17. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olması ve anılan Kanun'un 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacakolması, dava konusu idari para cezasının dayanağı olan652 sayılı KHKnin 43.maddesinde de "Kanun Yolu'na ilişkinözel bir hükmün olmaması nedeniyle, işbu uyuşmazlığailişkin görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılıKabahatler Kanunu hükümlerinin dikkate alınacağıanlaşıldığından, 5326 sayılı KabahatlerKanunu'nun 27/8. maddesi kapsamında da bulunmayan dava konusuuyuşmazlığın görüm ve çözümündeanılan Kanun'un 27/1. maddesi uyarınca adli yargınıngörevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5. 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlarve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin "Özel eğitim giderleri"başlıklı 43.maddesininilk iki fıkrasışöyledir:
"(1)Engelliler için sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkilisağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen Erişkinlerİçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari %20oranında engelli olduğu, 18 yaş altı çocuklarınÇocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu ile özelgereksinimi olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirmekurulları tarafından da eğitsel değerlendirme vetanılamaları yapılarak 5580 sayılı ÖzelÖğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılanözel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyonmerkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygungörülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliğiolan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenmegüçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olanbireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilenyaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerineğitim giderlerinin her yıl Hazine ve MaliyeBakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlıkbütçesine bu amaçla konulan ödenektenkarşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları vedereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitimprogramlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile,Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınıngörüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.
(2) Birincifıkrada belirtilen eğitim hizmetini sunan veya yararlananlarıngerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladanödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı vekanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bufiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim verehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıcakurum açma izinleri iptal edilir."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
" 1.(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılıkararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga:2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
8. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİKin,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
9. Dava, Milli Eğitim Bakanlığına bağlıolarak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacışirketin, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiylefazladan ödemeye sebebiyet verdiğinden bahisle engelli bireyadına Haziran-Temmuz-Ağustos 2021 eğitim bedeli olan 2.732,54TL'nin 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikincifıkrası gereğince iki katı tutarında, 5.465,08 TLolarak tahsil edilmesi yolunda tesis edilen işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
10.Dava konusu edilenişlem para cezasıolaraknitelendirilmiş, Ankara ValisininOlur'u ile ve Ankara Valiliği MilliEğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen28.02.2022 tarih ve E-91571118-410.07-44570514 sayılı işlem iledavacı şirkete tebliğ edilmiştir.
11. Kamu kurumlarınca alınan idari kararların yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanunaaykırı olduğu ileri sürülerek açılan ve2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptaldavalarının amacı, idari işlemlerin idari yargıorganlarınca denetlenerek, idarenin hukuka uygunluğununsağlanmasıdır.
12. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacı Kurumunöğrencilerinden B.C.K.'nın pandemi döneminde hiçokulagitmemesine rağmen okula gidiyormuş gibi adına telafi dersücreti alındığı, daha sonra alınanücretlerin iade edildiği iddialarıyla ilgili olarak ValilikMakamınca soruşturma emri verildiği, EğitimMüfettişleri tarafındanyapılan inceleme ve soruşturmasonucunda düzenlenen 14/02/2022 tarih ve 663.07/11-10 sayılıRaporda,Merkezin eski ve yeni müdürleri hakkında disiplinyönünden 657 sayılı Kanun'unilgili hükmüuyarınca kınama cezası verilmesi teklifindebulunulduğu,davacı kurum ile ilgili olarak ise, adı geçenöğrencinin Haziran, Temmuz ve Ağustos 2021 aylarındabireysel 8'er saat, toplamda 24 saat eğitim almadığı halde,toplam 2.732,54 TL ödemeye sebebiyet verildiği, bu durumun 652sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve BazıDüzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43.maddesinin2. fıkrasıhükmü kapsamında olduğundan,kuruma fazladan ödenen ücret tutarının kanuni faiziylebirlikte hesaplanarak ve geri ödeme ile mahsuplaştırılarakilgililerden tahsil edilmesinin uygun olacağı yönündeteklifte bulunulduğu; teklif üzerine, Ankara Valisinin Olur'u ile veAnkara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğütarafından düzenlenen 28/02/2022 tarih ve E-91571118-410.07-44570514sayılı işlem ile, olay para cezası olarak nitelendirilmeksuretiyle durumun davacıya tebliğ edildiği, bunun üzerinebakılan davaların açıldığıanlaşılmıştır.
13. Olayda, Müfettiş raporu üzerine Vali oluru'yla tesisedilen işlem para cezası olarak nitelendirilmiş ise de, Ankara3. Sulh Ceza Hakimliğinin kararında da işaret edildiğiüzere, itiraza ve iptal davasına konu husus para cezasıdeğil, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazlaödemeye sebebiyet verilmekten kaynaklı ödenen ücretleriniki katı olarak tahsil edilmesine yönelik mali tekliftir. Kaldıki, yaptırımın konusu olan 652 sayılı KHK'nın43/2 maddesinde de lafzi olarak idari para cezasından veya kabahatfiilinden bahsedilmemektedir.
14. Bu durumda dava konusu edilen bu işlemin 652 sayılıKHK'nın 43/2 maddesi kapsamında idareye tanınan yetkikapsamında tesis edildiği ve işlemin, kamu gücünedayalı, re’sen ve tek yanlı olarak tesis edilen idariişlem niteliği taşıdığı açıkolduğundan, bu işlemin iptali istemiyle açılandavanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesinde sayılaniptal davaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargı yerlerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Ankara 18. İdare Mahkemesinin 04/11/2022 tarih veE.2022/1872 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 18. İdare Mahkemesinin 04/11/2022 tarih ve E.2022/1872sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN