T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/771
KARAR NO : 2023/128
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: Adli ve idari yargı yerinde açılan tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davalarda, bu yargı mercilerinin her ikisinin kendilerini görevli sayan kararlar vermemiş olduğu anlaşıldığından, 2247sayılı Kanun’un 17. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun’un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ç. C. O
Vekili : Av. Ö. İ. A
Davalı : Çivril Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B. A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, Denizli ili, Çivril ilçesi, .....Mahallesi, .... Caddesi No:... adres, .... ada ....sayılı parseldedavalı idare adına kayıtlı 3.633,36 m2yüzölçümlü taşınmaz üzerinde bulunan.... ....Aile Gazinosu ile ilgili olarak, davalı ile yapılan kirasözleşmesinin 27/09/2021 tarihinde sona erdiğini, müvekkilininkira sözleşmesinin yenilenmesi için müracaatettiğini ancak talebinin reddedildiğini ileri sürerek,22/09/2021 tarihli ve 488 sayılı Encümen Kararınıniptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Denizli İdare Mahkemesi 13/10/2021 tarih ve E.2021/1769, 2021/1397sayılı kararı ile, dava konusu işlemin kirasözleşmesinin uygulanması ile ilgili olarak ortayaçıkan uyuşmazlıklar kapsamında olduğu, davadaadli yargının görevli olduğu gerekçesiyle,davanın görev yönünden reddine karar vermiş,davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine,İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin02/12/2021 tarihli ve E.2021/1643, K.2021/1733 sayılı kararıile, istinaf başvurusunun kabulüne idare mahkemesikararının kaldırılmasına kesin olmak üzere kararverilmiştir.
3. Denizli İdare Mahkemesi 14/09/2022 tarihli ve E.2022/45,K.2022/1423 sayılı kararı ile, belediyelerin alım,satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni haktesisi ve taşıma işlerinin 2886 sayılı Devletİhale Kanunu hükümlerine göreyürütüleceğine ilişkin anılan Kanun'un 1. maddesiçerçevesinde ve aynı gerekçe ile düzenlenendenetim raporunun ilgili kısmına istinaden tesis edilen işlemdehukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyledavanın reddine karar verilmiş, karar davacı tarafındanistinaf edilmiştir.
4. İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari DavaDairesi 23/12/2022 tarih ve E.2022/1715, K.2022/1670 sayılıkararı ile istinaf talebinin reddine kesin olarak karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun "UyuşmazlıkMahkemesi kararlarını bekleme ve sürelerin durması:"başlıklı 18. maddesinde; "Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargımercii, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir kararverilinceye kadar davanın görülmesini geri bırakır. Butakdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni veyahakim tarafından verilen süreler, işin yeniden incelenmesine başlanacağıgüne kadar durur. Şu kadar ki, Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulduğunu bildiren yazınınalındığı günden başlamak üzere altı ayiçinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayıgörmeye devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermedenUyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bukarara uymak zorundadır." hükmüne yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden, davacı tarafından idaremahkemesince ilk olarak verilen davanın görev yönündenreddi kararı üzerine aynı istemle Çivril Sulh HukukMahkemesinin E:2021/1239 sayılı dosyasına kayıtlıolarak açıldığı belirtilen davada, anılanmahkemece "olumlu görev görev uyuşmazlığıkararı verildiği" ve "dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği" hususunun davacı vekilitarafından sunulan 19/01/2022 havale tarihli dilekçeyle İdareMahkemesine bildirildiği, iş bu istinaf kanun yolu incelemesine konuolan idare mahkemesi kararının ise 14/09/2022 tarihindeverildiği anlaşılmaktadır.
Buhale göre, davacı tarafından, her ne kadar, UyuşmazlıkMahkemesince olumlu görev uyuşmazlığı hakkındaverilecek olan kararın bekletici mesele yapılması gerektiğiiddia edilmekte ise de, yukarıya metni alınan 2247 sayılıYasanın 18. maddesi uyarınca bekleme süresininUyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu bildirenyazının alındığı günden başlamaküzere altı ay olduğu, bildirim yazısının19/01/2022 tarihinde dava dosyasına sunulduğu ve idare mahkemesincede bu sürenin geçmesinden sonra 14/09/2022 tarihinde kararverildiği dikkate alındığında, davacıtarafından usule ilişkin olarak ileri sürülen anılaniddiaya itibar edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Budurumda; Denizli İdare Mahkemesi'nin 14/09/2022 gün ve E:2022/45, K:2022/1423sayılı kararının dayandığı gerekçeusul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren birneden bulunmamaktadır.
Açıklanannedenlerle; istinaf başvurusunun yukarıda belirtilenaçıklamanın yapılması suretiyle reddine"
5. Davacı vekili tarafından, bu kararınkesinleşmesi beklenmeksizin aynı istemle adli yargı yerinde davaaçılmıştır.
B. Adli Yargıda
6. Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanıngörev yada derdestlik yönünden reddedilmesi gerektiğindenbahisle itirazda bulunmuştur.
7. Çivril Sulh Hukuk Mahkemesi 18/01/2022 tarih veE.2021/1239 sayılı kararı ile, mahkemenin görevliolduğunun tespitine, olumlu görevuyuşmazlığının çıkarılmasına,görevli mahkemenin tespiti için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiş, sehven DanıştayBaşsavcılığına gönderilen dosyaBaşsavcılığın 08/12/2022 tarihli yazısı ilegereği için Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri, 2709sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 158.maddesi ile 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1.maddesinde açıkça gösterilmiş, Mahkeme adli veidari yargı mercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilikılınmıştır.
9. 2247 sayılı Kanun’un "Olumlu görevuyuşmazlığı ve uygulanacak usul"başlıklı 17. maddesi şöyledir:
“Olumlugörev uyuşmazlığı; adli ve idari yargıyabağlı ayrı iki yargı merciine açılan vetarafları, konusu ve sebebi aynı olan davalarda bu yargımercilerinin her ikisinin kendilerini görevli sayan kararlar vermişolmaları … durumunda meydana gelir.
(Değişikikinci fıkra: 23/7/2008-5791/7 md.) Olumlu görevuyuşmazlığının giderilmesini isteyen taraflardanbirinin taraf sayısından iki fazla düzenleyeceğidilekçe ile başvurduğu yargı mercii;
a)Dilekçelerden birini ve varsa eklerini yazı ile diğeryargı merciine derhal iletir ve dava dosyasının kendisinegönderilmesini ister.
b) Diğerdilekçeler ve varsa eklerini, yedi gün içindecevabını bildirmesi için karşı tarafa ve ilgilimakamlara tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf veya ilgili makam,süresi içinde bu yargı merciine cevabınıbildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.
c)Dilekçeyi, alınan cevapları ve varsa ekleri ile davadosyalarını, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderir vegörevli yargı merciinin belirlenmesini ister.
(Üçüncüfıkra Mülga: 21/1/1982 - 2592/9 md.)
(Ek fıkra:23/7/2008-5791/7 md.) Bu takdirde her iki yargı mercii de, 18 inci maddedeöngörüldüğü şekilde davanıngörülmesini geri bırakır”
10. Kanun'un 18. maddesi şöyledir:
"...UyuşmazlıkMahkemesine başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilenyargı mercii, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince birkarar verilinceye kadar davanın görülmesini geribırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyleöbür kanuni veya hakim tarafından verilen süreler,işin yeniden incelenmesine başlanacağı güne kadardurur.
Şu kadar ki,Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu bildiren yazınınalındığı günden başlamak üzere altı ayiçinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayıgörmeye devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden UyuşmazlıkMahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu karara uymakzorundadır.
Uyuşmazlıkçıkarılacağı bildirilerek yargı merciindendavaya bakmanın ertelenmesi istenemez.
(Ek fıkra:23/7/2008 – 5791/8 md.) 12, 13 ve 17 nci maddelerde yazılısürelerin bitmesi çalışmaya ara verme zamanınarastlarsa bu süreler, çalışmaya ara vermenin sonaerdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi günuzamış sayılır."
11. Kanun'un 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin,uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceleyeceği, yöntemine uymayanveya süresi içinde ileri sürülmemiş istemlerireddedeceği kuralına yer verilmiştir.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim ArzuÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılıKanun’da öngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
13. Dosyanın incelenmesinden, Çivril BelediyeBaşkanlığı adına kayıtlı, 3.633,36 m2yüzölçümlü taşınmaz üzerinde bulunan,.... ....Aile Gazinosu ile ilgili olarak taraflar arasında 2886sayılı Kanun'a istinaden kira sözleşmesiimzalandığı, sözleşmenin 27/09/2021 tarihinde sonaermesi üzerine, davacı tarafından sözleşmeninyenilenmesi için davalı tarafa müracaat edildiği,müracaatın 22/09/2021 tarih ve 488 sayılı EncümenKararı ile reddedildiği, Encümen Kararının iptaliistemiyle Denizli İdare Mahkemesinde davaaçıldığı, Mahkemenin 13/10/2021 tarih veE.2021/1769, K. 2021/1397 sayılı kararıyla,uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevli olduğundan bahisle, davanıngörev yönünden reddine karar verildiği, davacıtarafından bu kararın kesinleşmesi beklenmeksizin aynıistemle 21/10/2021 tarihinde Çivril Sulh Hukuk Mahkemesinin E.2021/1239sayılı dosyasında dava açıldığıdavalı tarafından da Denizli İdare Mahkemesinin görev retkararının kaldırılması istemli olarak istinafbaşvurusunda bulunulduğu, İzmir Bölge İdare Mahkemesi7. İdari Dava Dairesinin 02/12/2021 tarih ve E.2021/1643, K.2021/1733sayılı kararı ile görevsizlikkararınınkaldırılması ile dosyanın mahkemesine gönderilmesinekarar verildiği; İdare Mahkemesince yeniden yapılanyargılama neticesinde davanın reddine karar verildiği,kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerineİzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin23/12/2022 tarih ve E.2022/1715, K.2022/1670 sayılı kararı ileistinaf talebinin reddine kesin olarak karar verildiği, diğertaraftan Çivril Sulh Hukuk Mahkemesinde devam eden yargılamada isedavalı Belediye Başkanlığınca davanın görevyada derdestlik yönünden reddedilmesi gerektiğiyönünde itiraz edildiği, Mahkemenin 18/01/2022 tarihli celsesinde,mahkemenin görevli olduğuna, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına veuyuşmazlığın çözümlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararverildiği, sehven DanıştayBaşsavcılığına gönderilen dosyanınBaşsavcılığın 08/12/2022 tarihli yazısı ilegereği için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğianlaşılmıştır.
14. Çivril Sulh Hukuk Mahkemesince yapılan başvurunun2247 sayılı Kanun’un 17. maddesi uyarıncaUyuşmazlık Mahkemesince değerlendirilebilmesi için, adlive idariyargı merciinde açılan ve tarafları, konusu,sebebi aynı olan davalarda bu yargı mercilerinin her ikisininkendilerini görevli sayan kararlar vermiş olmaları, olumlugörev uyuşmazlığının giderilmesini isteyentaraflardan birinin başvurusu üzerine yargı merciiningörevli yargı yerinin belirlenmesi için davadosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermesi ve heriki yargı merciince de, 18. maddedeöngörüldüğü şekilde davanıngörülmesinin geri bırakılması gerekmektedir. Oysaolayda, adli yargı yerince davacı hakkında aynı konuyailişkin olarak idari yargı yerince verilmiş ve henüzkesinleşmemiş bir görevsizlik kararı bulunmasınarağmen yargılamaya devam edildiği, idare mahkemesiningörevsizlik kararının bölge idare mahkemesincekaldırılması üzerine davanın esastangörülerek reddine karar verildiği, istinaf talebinin de esastankesin olarak reddedildiği anlaşıldığından,artık ortada 2247 sayılı Kanun’un 17. maddesindeöngörüldüğü biçimde oluşmuş birolumlu görev uyuşmazlığından bahsetmek mümkündeğildir, kaldı ki olayda Kanun'un 10., 14. ve 19. maddesinde arananşartların da bulunmadığı açıktır.
15. Buna göre, Çivril Sulh Hukuk Mahkemesince davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Kanun’un 17. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinyaptığı başvurunun, davacı tarafından aynıtalebe ilişkin idari yargı yerinde açılmış olandavanın reddedildiği ve istinaf talebinin de kesin olarakreddedilmesiyle kararın kesinleştiğianlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun’un17. maddesinde belirtilen koşulların oluşmadığısonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Çivril Sulh Hukuk Mahkemesinin, 2247 sayılıKanun’un 17. maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesiuyarınca reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun’un 17. maddesindeöngörülen koşulları taşımayan ÇivrilSulh Hukuk Mahkemesinin 18/01/2022 tarih ve E.2021/1239 sayılıBAŞVURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarıncaREDDİNE,
27/02/2023 tarihinde,OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN