T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/703
KARAR NO : 2023/175
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: İşverence davacı işçisi adına maaşından yapılan tasarrufu teşvik kesintilerinin bankaya yatırılmayıp nemalanmasından mahrum bırakılan zararın giderilmesi istemli davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli bulunduğu hk.
KA R A R
Davacı :S. K
Vekili :Av. E. G
Davalılar : 1- SosyalGüvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :Av. A. Ş
2- Hazine ve Maliye Bakanlığı
3- Bitlis Belediye Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili tarafından, davacının belediyedesigortalı işçi olarakçalıştığı dönemde maaşındanyapılan tasarrufu teşvik kesintilerinin ilgili bankaya yatırılmamasındandolayı hak ettiği nemalandırmadanyararlanamadığından bahisle belirlenen tutarınnemalandırma hakkı ve faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açılmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bitlis Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi 15/12/2017 tarih veE.2013/205, K.2017/621 sayılı kararı ile, "zamanaşımına uğramış ve hakkın kötüyekullanılması niteliğinde" olduğugerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
3. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 26/11/2020tarih ve E.2018/3502, K.2020/1747 sayılı kararı ile, "kurumunhizmet kusurundan kaynaklı uyuşmazlığın idariyargı yerinde çözümü gerektiği" gerekçesiyleistinaf başvurusunun kabulü ile kararınkaldırılmasına ve görev yönünden bir kararverilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiştir.
4. Bitlis Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi 14/01/2021 tarih veE.2020/436, K.2021/16 sayılı kararı ile, "kamugücü kullanılarak yapılan tasarrufa karşıaçılan ve kamu hukukuna ilişkin olan davanın idariyargıda görülmesi gerektiği" gerekçesiylegörevsizlik nedeniyle dava şartı yokluğundan davanınusulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 27/04/2021tarihinde kesinleşmiştir.
5. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Van 4. İdare Mahkemesi 24/10/2022 tarih ve E.2021/1258sayılı kararı ile, "hizmet akdi ilişkisindenkaynaklı uyuşmazlığın 7036 sayılı Kanun'un5. maddesi gereğince iş mahkemelerinde görülmesigerektiği" gerekçesiyle, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir.
7. Van 4. İdare Mahkemesinin 09/11/2022 tarih ve E.2021/1258sayılı üst yazısı ile adli ve idari yargıyerlerine ait dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
Mevzuat
8. Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin kendi işlem veeylemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu hükmüneyer verilmiştir.
9. 2577 Sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
"İdari dava türlerişunlardır:
a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
10.01/04/1988 tarihinde yürürlüğe giren mülga 3417sayılı Çalışanların Tasarrufa TeşvikEdilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanun ileçalışanların tasarruflarınınartırılması amacı güdülmüştür. BuKanun'un “Tasarrufhesabı” başlıklı 4.maddesi şöyledir:
“Kurumlar bu Kanunhükümleri çerçevesindeçalışanların aylık ve ücretlerindenyapacakları tasarruf kesintisi ile sağlanacak Devletkatkılarını aylık ve ücret ödemesininyapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C.Ziraat Bankasında personeli adına açtıracakları “TasarrufuTeşvik Hesabı”na yatırırlar. İşverenlerişçilerinin ücretlerinden yapacakları tasarrufkesintileri ile sağlayacakları işverenkatkılarını tahakkuk ettirerek, ücret ödenmesininyapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C.Ziraat Bankasında işçileri adınaaçtıracakları “Tasarrufu TeşvikHesabı”na yatırırlar.”
11.Aynı mülga Kanun'un “Ödemelerin zamanındayapılmaması” başlıklı 7. maddesişöyledir:
“İşverenlerin,ücretlerden yapacakları tasarruf kesintileri ilesağlayacakları işveren katkılarını 4üncü maddede belirtilen süreler içinde ilgililerin bankahesaplarınayatırılmaları halinde,yatırılması gereken miktarlar resen veya ilgililerinbaşvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 sayılı SosyalSigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleridairesinde tahsil olunarak alınacak gecikme zammı ile birlikte ilgilibanka hesabına yatırılır.”
12.29/04/2003 tarihinde yürürlüğe giren 4853 sayılıÇalışanların Tasarruflarını TeşvikHesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere DairKanun'un 10.maddesi ile 3417 sayılı Kanun yürürlüktenkaldırılmıştır.
13.4853 sayılı Kanun'un "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, 9.3.1988tarihli ve 3417 sayılı Çalışanların TasarrufaTeşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine DairKanun uyarınca açılmış bulunan ÇalışanlarınTasarruflarını Teşvik Hesabında biriken paralarıntasfiyesi ve bu hesaptan hak sahiplerine yapılacak ödemelereilişkin usul ve esasların belirlenmesidir."
14.Bu Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesişöyledir:
"Bu Kanun, 3417 sayılıKanun hükümleri uyarınca T.C. Ziraat Bankasında adlarınaTasarrufu Teşvik Hesabı açılan ve bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihe kadar kendilerine 3417sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci ve iptal edilenüçüncü fıkraları gereği ödemeyapılmamış hak sahiplerini kapsar."
15.Aynı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda yer alan;
a) ÇalışanlarınTasarruflarını Teşvik Hesabı : 3417 sayılıKanunun 4 üncü maddesinin beşinci fıkrasıuyarınca T.C. Ziraat Bankası nezdinde açılan hesabı,
b) Tasarrufu Teşvik Hesabı: Kurumlar veya işverenler tarafından, 3417 sayılı Kanunun4 üncü maddesi uyarınca çalışanlarıadına T.C. Ziraat Bankasında açılan hesabı,
c) Hak sahibi : 3417 sayılıKanunun mülga 2 nci maddesinde belirtilençalışanların aylık ve ücretlerinden mülga3 üncü maddesinde belirtilen oranlarda tasarruf kesintisiyapılan ve bu tasarruflara Devlet veya ilgili işvereninkatkısı sağlanarak 4 üncü maddesi uyarıncaadlarına Tasarrufu Teşvik Hesabı açılanlardan 6ncı maddesinin birinci ve iptal edilen üçüncüfıkraları uyarınca kendilerine ödemeyapılmayanları,
d) Tasarruf kesintisi ve Devlet veyaişveren katkısı : 3417 sayılı Kanunun mülga 2 ncimaddesinde belirtilen çalışanların aylık veücretlerinden mülga 3 üncü maddesinde belirtilen oranlardayapılan tasarruf kesintileri ve bu tasarruflara sağlanan Devlet veyailgili işverenin katkıları,
e) Anapara : Tasarruf kesintisi ve Devlet veyaişveren katkısı toplamını,
f) Nema : Hak sahiplerinin aylıkveya ücretlerinden yapılan tasarruf kesintileri ve Devlet veya ilgiliişverenin katkılarına ait bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihte kalan nematoplamını,
ifade eder."
16.Aynı Kanun'un "Süresinde ödenmeyen tasarruf kesintilerive katkı payları" başlıklı 8. maddesişöyledir:
"3417 sayılı Kanunhükümlerine göre, ücretlerden yapmaları gerekentasarruf kesintileri ile katkı paylarını süresiiçinde ilgililer adına açılmış bulunanTasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırmayan işverenlerden;yatırılması gereken miktarlar ile gecikme zammı, resen veyailgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 sayılıSosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkinhükümleri dairesinde tahsil olunarak T.C. Ziraat Bankasışubelerindeki ilgili Tasarrufu Teşvik Hesaplarınayatırılır.
3417 sayılı Kanununmülga 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerikapsamındaki personelin aylık ve ücretlerinden tasarrufkesintileri ile Devlet ve işveren katkılarını süresiiçinde ilgililer adına açılmış bulunanTasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırmayan kurumlar,yatırılması gereken miktarların resen veya ilgililerinbaşvurusu halinde yasal faiziyle birlikte T.C. Ziraat Bankasışubelerindeki ilgili Tasarrufu Teşvik Hesaplarınayatırılmasından sorumludurlar."
17.Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2.maddesinde, "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaçişveren tarafından çalıştırılanlar bukanuna göre sigortalı sayılırlar…"denilmiş; aynı Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı 134. maddesinde, "BuKanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkiliiş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür" hükmüne yer verilmiştir. 506sayılı Kanun hükümleri 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır.
18.5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde, "Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür." hükmüne yer verilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
20. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin veDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
21. Dava, davacının belediyede sigortalıişçi olarak çalıştığı dönemdemaaşından yapılan tasarrufu teşvik kesintilerinin ilgilibankaya yatırılmamasından dolayı hak ettiği nemalandırmadanyararlanamadığından bahisle belirlenen tutarınnemalandırma hakkı ve faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
22. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre,davacı gibi işçi statüsündeki personelin aylıkve ücretlerinden tasarruf kesintileri ile Devlet ve işverenkatkılarını süresi içinde ilgililer adınaaçılmış bulunan Tasarrufu Teşvik Hesaplarınayatırma sorumluluğu işverene aittir. Dolayısıyla,yasal sürede Ziraat Bankasına yatırılmayan fon ve yoksunkalınan nema alacaklarının borçlusu işverendir.
23. Mevzuat hükümleri ve somut olay birlikteirdelendiğinde; maddi tazminat talebinin davacınınaylığından tasarruf kesintisinin yapıldığıdönemde yürürlükte bulunan mülga 506 sayılıKanun ve mer'i 5510 sayılı Kanun kapsamındaki iş akdi vesosyal güvenlik uygulamalarından kaynaklandığı,davalı idarelerin tazmin istemi kapsamında sorumlu olup olmayacaklarıhususunun da Türk Borçlar Kanunu'nun 162 vd. maddelerindeki"teselsül" hükümleri çerçevesindebelirlenmesi gerektiği, göreve ilişkin 5510 sayılıKanun'un 101. maddesindeki açık düzenlemekarşısında idari dava türlerinden sayılmayan sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde deadli yargının görevli bulunduğu sonucunavarılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Van 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Bitlis Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 14/01/2021 tarih veE.2020/436, K.2021/16sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Bitlis Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 14/01/2021 tarih ve E.2020/436,K.2021/16 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN