T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/774
KARAR NO : 2023/87
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacı şirkete ait kurumunkamera kayıt sisteminin arıza yapması nedeniylekayıt yapmadığından bahisle,bu tarihlerdeki eğitimlere yönelikolaraködeneneğitim bedelinin 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince iki katı tutarındatahsil edilmesi yolundaki işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :U. I. Ö. Eğ. Sağ. Rehabilitasyon Ltd. Şti.
Vekili :Av. H. C
Davalılar : 1- KorganKaymakamlığı (İlçe Milli EğitimMüdürlüğü)
2- Ordu Valiliği (İl Milli EğitimMüdürlüğü)
Vekilleri : Av.S. D. G, Av.Z. A. A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, Milli Eğitim Bakanlığınabağlı olarak Ordu ili Korgan ilçesinde Özel Eğitimve Rehabilitasyon Merkezi işleten müvekkili kurumda bulunan kamerasisteminin 30/12/2020-22/01/2021 tarihleri arasında kayıtyapmadığından bahisle, Ordu Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğünün, 07/01/2022 tarih veE-8802389-855.02-40831582 sayılı Olur’u ve 21/12/2021 tarih veZ.42012457.663.07-98 sayılı soruşturma raporuna istinaden,Korgan Kaymakamlığı İlçe MilliMüdürlüğü tarafından, 03/02/2022 tarih veE-36581701 - 855,02- 42634850 sayı numarası ile verilen ve 135.820,80TL'nin iki katınatekabül eden, 271.641,60 TL tutarındakiparanın kanuni faizleriyle birlikte alınmasına ilişkincezanıniptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinebaşvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. KorganSulh Ceza Hakimliği 17/06/2022 tarih veDeğişik İş No.2022/27 sayı ile, itirazkonusu işlemin idari işlem niteliğinde olduğu, uyuşmazlığınçözümünde idare mahkemelerinin görevlibulunduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş,itiraz edilmesi üzerine Fatsa Sulh Ceza Hakimliği 12/08/2022tarih ve Değişik İş No.2022/1542 sayı ileitirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlikkararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Tüm dosya kapsamıbirlikte değerlendirildiğinde; talep, idari para cezasınaitiraza ilişkindir. İtiraz eden hakkında Ordu İl MilliEğitim Müdürlüğünün 30/12/2020 - 22/01/2021tarihleri arasında kurumda bulunan kamera sisteminin kayıtyapmaması sebebiyle söz konusu tarihler arasındaki Korganİlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce ilgilikuruma yapılan ödemelerin 2 katı (2x135.820,80 TL ) olan bedelinitiraz edenden tahsiline karar verildiği, bu kararın ilgiliye28/06/2018 tarihinde tebliğ edildiği, muterizin itiraz süresiiçinde 28/06/2018 havale tarihli dilekçe ile bu karara itirazettiği görülmüştür.
Bursa BİM 2. İdare DavaDairesi 2022/871 E. 2022/575 K. Sayılı kararında "Davadosyasının incelenmesinden; davacı tarafındanişletilen .....Merkezine 02/08/2019 ile 31/08/2019 tarihleriarasındaki döneme ilişkin yapılan ödemelerin,ödemelere esas kabul edilecek kamera kayıtları olmadanyapıldığının Eskişehir Valiliği MilliEğitim Müdürlüğünce yaptırılansoruşturma üzerine .....raporu ile tespit edilmesi üzerine,yersiz olarak yapıldığından bahisle 652 sayılıKHK'nın 43/2.maddesi uyarınca anılan tarihler arasındaödemesi yapılan toplam 87.515,10 TL'nin iki katı olan 175.030,20TL'nin yasal faiziyle birlikte geri ödenilmesinin istenilmesineilişkin .....işleminin tesis edildiği, anılan işleminiptali istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Davakonusu, 02/08/2019 ile 31/08/2019 tarihleri arasındaki dönemeilişkin yapılan ödemelerin yersiz olarakyapıldığından bahisle, 652 sayılı KHK'nın43/2.maddesi uyarınca anılan tarihler arasında ödemesiyapılan toplam 87.515,10 TL'nin iki katı olan 175.030,20 TL'nin yasalfaiziyle birlikte geri ödenilmesinin istenilmesine ilişkinişlemin niteliği itibariyle idare hukuku kurallarına göretesis edilen, kamu gücüne dayanılarak diğer tarafınrızasını aramaya gerek olmaksızın hukukî durumdatek yanlı irade açıklamasıyla değişiklikmeydana getiren bir işlem olduğu sonuç ve kanaatinevarılmıştır. Bu nedenle, dava konusuuyuşmazlığın görüm veçözümünde idari yargının görevliolduğu anlaşılmakla, davanın idari yargıdagörülmesi gerekirken davanın görev yönünden reddiyolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır." Yineaynı hususta idari işlemin iptali için Samsun BİM 4.İdari Dava Dairesi 2021/1039 E. 2021/1254 K. Sayılı kararı,Adana BİM 1. İdari Dava Dairesi 2021/2161 E. 2022/442 K.Sayılı kararı ile de söz konusu idari işlem esastanbakılarak karar verildiği görülmektedir.
İtiraz konusu işlemin idariişlem niteliğinde olduğuanlaşıldığından İdari Yargı mahkemeleriningörevli olduğu anlaşılmakla Hakimliğimizingörevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur. "
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ordu İdare Mahkemesi 01/12/2022 tarih ve E.2022/1657sayı ile, davanınçözümünün adliyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılıKanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Bakılanuyuşmazlıkta; davacı şirkete yapılan ödemeninyersiz olarak yapıldığından bahisle, 652 sayılıKHK'nın 43/2.maddesi uyarınca yersiz ödenen toplam 135.820,80TL'nin iki katı olan 271.641,60 TL'nin yasal faiziyle geriödenmesinin istenilmesine ilişkin işlemin niteliğiitibariyle davacıdan kendisine ödenen miktar kadar fazladan paraistenmesini gerektiren bir hususun bulunduğu göz önündebulundurulduğunda, sözü edilen işlemin idari paracezası olarak kabul edilmesi gerektiği, dolayısıyla idaripara cezasının da 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolması ve anılan Kanun'un 3. maddesinde belirtildiği üzere,idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması, dava konusuidari para cezasının dayanağı olan 652 sayılıKHK'nin 43.maddesinde de "Kanun Yolu"na ilişkin özel birhükmün olmaması nedeniyle, işbu uyuşmazlığailişkin görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılıKabahatler Kanunu hükümleri dikkate alınmasıgerektiği, davacı şirkete yersiz olarak yapılanödemelerin iki katı tutarın yasal faiziyle birlikte iadesiistemine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılandavanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmış olduğundan, 2247 SayılıYasanın 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasıgerekmiştir.."
III. İLGİLİ HUKUK
5. 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlarve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin "Özel eğitim giderleri"başlıklı 43.maddesininilk iki fıkrasışöyledir:
"(1) Engelliler içinsağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurumveya kuruluşlarınca verilen Erişkinler İçinEngellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari %20 oranında engelliolduğu, 18 yaş altı çocukların Çocuklarİçin Özel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimiolduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirmekurulları tarafından da eğitsel değerlendirme vetanılamaları yapılarak 5580 sayılı ÖzelÖğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılanözel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyonmerkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygungörülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliğiolan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenmegüçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olanbireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilenyaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerineğitim giderlerinin her yıl Hazine ve MaliyeBakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlıkbütçesine bu amaçla konulan ödenektenkarşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları vedereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitim programlarınınkapsamı ve eğitim süreleri, Aile, Çalışma veSosyal Hizmetler Bakanlığının görüşüalınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.
(2) Birinci fıkrada belirtileneğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçekdışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyetvermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziylebirlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin özeleğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleritarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açmaizinleri iptal edilir."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
" 1.(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılıkararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga:2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyasının bir örneği ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
8. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİKin,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
9. Dava, Milli Eğitim Bakanlığına bağlıolarak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacışirkete ait kurumda kurulu bulunan kamera kayıt sisteminin30/12/2020-22/01/2021 tarihleri arasında arıza yapması nedeniylekayıt yapmadığından bahisle, bu tarihlerdekieğitimlere yönelik olarak ödenen 135.820,80 TL'nin 652sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikinci fıkrasıgereğince iki katı olan 271.641,60 TL tutarındaki paranıntahsil edilmesi yolunda tesis edilen işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
10.Dava konusu edilen işlem, davacı vekili ve İdareMahkemesi tarafından para cezası olarak nitelendirilmiştir.
11. Kamu kurumlarınca alınan idari kararların yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanunaaykırı olduğu ileri sürülerek açılan ve2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptaldavalarının amacı, idari işlemlerin idari yargıorganlarınca denetlenerek, idarenin hukuka uygunluğununsağlanmasıdır.
12.Dava dosyalarının incelenmesinden,Korganilçesindefaaliyet gösterendavacı şirket Merkezinde kurulu bulunan kamerakayıt sisteminin 30/12/2020-22/01/2021 tarihleri arasında arızayapması nedeniyle kayıt yapmadığı iddialarıylailgili olarak Valilik Makamıncasoruşturma emri verildiği,Eğitim Müfettişleri tarafındanyapılaninceleme vesoruşturma sonucunda düzenlenen 21/12/2021 tarih ve 663.07-98sayılı Raporda, Merkezinmüdürü hakkında disiplinyönünden 657 sayılı Kanun'un ilgili hükmüuyarınca kınama cezası verilmesi teklifinde bulunulduğu,davacı kurum ile ilgili olarak ise, kurumda var olankamera sistemininkayıt yapmamasına karşın 30/12/2020-22/01/2021 tarihleriarasında vermiş oldukları eğitimlere yönelik olarakKorgan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünetahakkuk ettirilerek ödenen 135.820,80 TL'nin,652 sayılıÖzel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı DüzenlemelerHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin 2.fıkrasıhükmü gereği iki katı ve kanuni faiziylebirlikte davacı şirketten geri alınmasıgerektiğiyönünde teklifte bulunulduğu; teklif üzerine,Korgan Kaymakamlığı İlçe MilliMüdürlüğü tarafından, 03/02/2022 tarih veE-36581701 - 855,02- 42634850 sayı numarası ile verilen ve135.820,80TL'nin iki katına tekabül eden, 271.641,60 TL tutarındakiparanın kanuni faizleriyle birlikte alınmasına ilişkincezanın iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davalarınaçıldığı anlaşılmıştır.
13. Olayda, Vali oluru'yla düzenlenen müfettiş raporuüzerine tesis edilen işlem para cezası olaraknitelendirilmiş ise de, itiraza ve iptal davasına konu husus paracezası değil, kamera kaydı bulunmadığındanötürü belirtilen dönemde davacı şirketeyapılan eğitim ödemelerinin iki katı olarak gerialınmasına yönelik mali tekliftir. Kaldı ki,yaptırımın konusu olan 652 sayılı KHK'nın 43/2maddesinde de lafzi olarak idari para cezasından veya kabahat fiilindenbahsedilmemektedir.
14. Bu durumda dava konusu edilen bu işlemin 652 sayılıKHK'nın 43/2 maddesi kapsamında idareye tanınan yetkikapsamında tesis edildiği ve işlemin, kamu gücünedayalı, re’sen ve tek yanlı olarak tesis edilen idariişlem niteliği taşıdığı açıkolduğundan, bu işlemin iptali istemiyle açılandavanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesinde sayılaniptal davaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargı yerlerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Ordu İdare Mahkemesinin 01/12/2022 tarih ve E.2022/1657sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ordu İdare Mahkemesinin 01/12/2022 tarih ve E.2022/1657sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN