T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/597
KARAR NO : 2023/181
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: İletim sistemine zarar verildiğinden bahisle TEİAŞ tarafından düzenlenen "sistem kullanım ceza ücreti" konulu faturaların tahsili amacıyla özel hukuk tüzel kişisi Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü aleyhine
genel hükümlere göre açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : TürkiyeElektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Y. D,Av. H. U. A
Davalı : Gebze GüzellerOrganize Sanayi Bölgesi
Vekili : Av. M. V. T
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. GenelMüdürlüğü vekili tarafından, iletim sistemininhatalı kullanımı nedeniyle verilen zararınkarşılığı olarak "Sistem Kullanım CezaÜcreti" açıklamasıyla düzenlenen faturaalacaklarına son ödeme tarihinden itibaren 6183 sayılıKanun'un 51. maddesinde belirtilen gecikme zammının KDV'si ilebirlikte uygulanması suretiyle bulunacak tutarın tahsili istemiyledavalı Organize Sanayi Bölgesine karşı adli yargıyerinde dava açılmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi 14/06/2017 tarihve E.2016/434, K.2017/521 sayılı kararı ile, davanınkısmen kabulüne karar vermiştir. Bu karar, taraflarca istinafedilmiştir.
3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesi 13/01/2022 tarih ve E.2018/3099, K.2022/37 sayılıkararı ile, "6446 sayılı Kanun’un 8.maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinin uygulanmasındankaynaklı uyuşmazlıkların idari yargıdagörüleceği düzenlemesi gereğince yargı yolu caizolmadığından davanın usulden reddinin gerektiği" gerekçesiyleistinaf başvurusunun işin esası incelenmeksizin kabulü ileistinafa konu kararın kaldırılmasına ve yargı yolununcaiz olmasıyla ilgili dava şartı yokluğu nedeniyledavanın usulden reddine kesin olarak karar vermiştir.
4. Davacı vekili, bunun üzerine aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 4. İdare Mahkemesi03/08/2022 tarih ve E.2022/1652 sayılı kararı ile, "davakonusu fatura alacaklarının idari hukuku kurallarıiçinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamugücü kullanılarak tesis edilen idari işlem, idari eylem veidari sözleşmeden doğan uyuşmazlıklardan olmayıpaçılan davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiği sonucuna varılarak" , 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşu ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli mahkemeninbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
6. İstanbul 4. İdare MahkemesiBaşkanlığının 28/09/2022 tarih ve E.2022/1652sayılı üst yazısı ile, idari ve adli yargıyerlerine ait dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "İletimfaaliyeti" başlıklı 8. maddesine 25/11/2020 tarihli ve7257 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 2. fıkranın(d) bendinde; "İletim sisteminin normal işletmekoşulları içerisinde işletilmesi ile işletmegüvenliği ve bütünlüğü üzerinde riskoluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistemkullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanımihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzelkişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezaişartları ve diğer yaptırımları uygulamak,"TEİAŞ'ın görev ve yükümlülükleriarasında sayılmıştır.
8. Aynı Kanun'un ek 3. maddesinde; "8 inci maddenin ikincifıkrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklananuyuşmazlıklar idari yargıda görülür."hükmüne yer verilmiştir.
9. Belirtilen maddeler 02/12/2020 tarihindeyürürlüğe girmiştir.
10. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun"Tanımlar vekısaltmalar" başlıklı 3.maddesinin (e) ve (h) bentleri şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
e)Katılımcı: OSB’lerde, bir işletmenin kurulmasıiçin parsel tahsisi veya satışı yapılanlar ilemaliki bulunduğu parselde üretimde bulunan veya bulunmayıtaahhüt eden ve bu Kanunun amacına uygun faaliyet gösterengerçek veya tüzel kişi ile finansal kiracıyı,
h) OrganizeSanayi Bölgesi (OSB): Sanayininuygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak,çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarınıönlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonelkullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayitürlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi vegeliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmişarazi parçalarının imar planlarındaki oranlardâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destekalanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri iledonatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemlerdâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve buKanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen,kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmetüretim bölgelerini, ifade eder."
11. Bu Kanun'un "(OSB'lerin) Nitelikleri"başlıklı 5. maddesinin ilk fıkrası şöyledir:
"OSB,müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği kararüzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerineBakanlıkça verilen kamu yararı kararı vesınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırmaişlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzelkişiliğidir. (Ek cümle : 20/2/2014-6525/21 md.) OSB;kamulaştırma işlemlerini Valilik, İl Özelİdaresi, Belediye veya Yatırım İzleme ve KoordinasyonBaşkanlığına yaptırabilir."
12. Aynı Kanun'un "Alt yapı tesisleri kurma, kullanmave işletme hakkı" başlıklı 20. maddesininbirinci fıkrası şöyledir:
"OSB’lerinihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtmatesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri gibi altyapı ve genel hizmettesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardansatın alarak dağıtım ve satışını yapmahakkı sadece OSB’nin yetki ve sorumluluğundadır.OSB’ler, Bakanlıktan izin almak kaydıyla ayrı şirketkurma şartı aranmaksızın OSB alanı içerisindeöncelikle kendi ihtiyacı olmak üzere elektrik üretimtesisleri kurma ve işletme hakkına sahiptir. OSB’dekikatılımcıların elektrik üretim tesisleri kurmasıve işletmesi OSB iznine tabidir."
13. Aynı Kanun'un "Yönetim Kurulu"başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(Değişikfıkra: 18/6/2017-7033/43 md.) Yönetim kurulu, müteşebbisheyetin en az dördü kendi üyeleri arasından olmaküzere seçeceği beş asıl, beş yedek üyedenoluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sonaerdiği OSB’lerde, yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecekkriterlere göre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyedenoluşur. Yönetim kurulu üyeleri dört yıl içinseçilir.
Yönetimkurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve birbaşkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defatoplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır.Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılanüç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ayiçinde yapılan toplantıların en az yarısınakatılmayan üyeler üyelikten çekilmişsayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir.Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.
Yönetimkurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeridüzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararlarıçerçevesinde OSB’nin sevk ve idaresini yürütmeklegörevlidir."
V.İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI veBilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'undavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'ninveDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacı TEİAŞ tarafından,iletim sisteminin hatalı kullanımı nedeniyle verilen zararkarşılığı olarak, "sistem kullanım cezaücreti" açıklaması ile düzenlenenfaturaalacaklarınıntahsili istemiyle açılmıştır.
17. Dosyanın incelenmesinden; davalı Organize SanayiBölgesi tarafından ödenmeyen Nisan 2009 ile Aralık 2009 veAralık 2012 dönemlerine ait toplam 36.912,74 TL sistem kullanımceza fatura bedellerinin gecikme zammı ve KDV'siyle birlikte tahsiliistemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmıştır.
18. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı,bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
19. Bununla birlikte, davalı Organize SanayiBölgesi yönünden ortada iptal talebine konu bir idariişlemin bulunmadığı, yine bu şirketin idari eylem veyaişleminden kaynaklı bir menfaat ihlalinin ve kişisel hakkındoğrudan bozulmasının söz konusu olmadığı,dolayısıyla davalı yönünden idari yargı yerindeaçılmasını gerektirir bir dava türününmevcut olmadığı da açıktır.
20. Ayrıca, idari yargıda husumet kamudüzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf,davalı mutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda,davalı her zaman idaredir.
21. Yukarıda yer verilen 6446 sayılıKanun'un 8. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi ile bu bendinuygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idariyargıda görüleceği yönündeki Ek 3. maddesininaçık hükmü ile bu düzenlemeden önce genelhükümlere göre özel hukuk tüzelkişisi OrganizeSanayi Bölgesine karşı dava açılmışolması hususları birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
22. Buna göre, davanınaçıldığı tarihte davalı mevkiinde kamutüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan Gebze GüzellerOrganize Sanayi Bölgesinin olması karşısında,davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamındaaçılmış bir idari dava bulunduğundan sözetmenin imkânsız olduğu anlaşıldığından,genel hükümlere göre açılmış davadakiuyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi veçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 4. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesinin 13/01/2022 tarih ve E.2018/3099, K.2022/37 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin13/01/2022 tarih ve E.2018/3099, K.2022/37 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN