T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/74
KARAR NO : 2023/110
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: Türkiye'de bulunan davacıların müşterek çocuklarının hastane kayıtlarındaki anne adının yanlış olduğu ileri sürülerek değiştirilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacılar : 1- Z. M. M. E. AL-A
2- Saad Ahmed Hussein QARBASH
Vekili : Av. BekirGÜVEN
Davalı : AdliYargıda
S. M. M. E. AL-A
Davalı :İdari Yargıda
Yozgat Valiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacılar, evliliklerinden bir erkekçocuklarının olduğunu, doğum sırasındahastanede eşinden kimlik istendiğinde eşininyanlışlıkla kimliklerde benzerlik olması nedeniyle davalıolan kardeşinin kimliğini verdiğini, sanki davalı doğumyapmış gibi çocuğun davalı üzerinekimliğinin tescil edildiğini belirterek çocuğun anne vebabası olarak kendilerinin nüfusa tescil edilmesini talep ederek,babalığın hüküm altına alınması,neshebin tashihi istemiyleadli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Yozgat Aile Mahkemesi 19/11/2020 tarih ve E.2020/186,K.2020/399 sayılı kararı ile, davacıların davadilekçesinde ve duruşmadaki beyanları dikkatealındığında babalığın tespitine ilişkinherhangi bir taleplerinin bulunmadığını, doğumraporlarında küçüğün anne hanesininyanlış yazıldığınınanlaşıldığını,açılan davanınAile Mahkemesinin görevi içinde bulunmadığını,nüfus kaydının düzeltilmesi davasışartlarını taşıması halinde, yaniyanlış düzenlenen bir nüfus kaydınınbulunması halinde, Asliye Hukuk Mahkemesinde açılıp kararverilmesi gerektiğini belirterek, davanın HMK'nın 114/-cmaddesinde yer alan "mahkemenin görevli olması" davaşartı bulunmaması nedeniyle HMK'nın 115/2. maddesigereğince usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
3. Davacılardan Z. M. M. E. AL-A bu kez, gayri resmievliliğinden dolayı hamile kaldığını,günü tamamlandıktan sonra TC SağlıkBakanlığı Yozgat Şehir Hastanesine giderek 24/01/2019tarihinde bir erkek çocuğu dünyaya getirdiğini, hastanegörevlileri tarafından kimliğinin istenildiğini, ancak biryanlışlık sonucu kardeşi olan davalı S.... 'ınkimliğini vermesi sebebi ile, Yozgat Şehir Hastanesi tarafından,çocuğun annesinin davalı S....olduğuna dair rapor verildiğini,bu yanlışlığın rapor verildikten sonraanlaşıldığını, tekrar ilgili kadındoğum bölümüne giderek buyanlışlığın düzeltilmesinin istenilmesinerağmen düzeltilmeyeceğinin mahkeme vasıtası iledüzeltileceğinin kendisine bildirildiğini her ne kadar bir yanlışlıksonucu davalı adına çocuğa ait kayıtlaryapılmış ise de, davalının kardeşi olduğunuve kardeşinin de halen hamile olduğunu ileri sürerek, TCSağlık Bakanlığı Yozgat Şehir HastanesiKadın ve Doğum bölümüne ait 25/01/2019 tarihliraporunda belirtilen ve davalı adına kayıt edilen erkekçocuğuna ait kaydın iptaline karar verilmesini talep ve davaetmiştir.
4. Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/06/2019 tarih ve E.2019/22,K.2019/412 sayılı kararı ile, davacınınTürkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmadığını,Irak vatandaşı olduğunu, talebin şehir hastanesitarafından idari bir işlem sonucunda verilen doğuma ilişkinbelgenin değiştirilmesi ile göç idaresikayıtlarında gerekli düzeltmenin yapılmasınailişkin olduğunu, nüfus kaydınadayanmadığını, davacının düzeltilmesinitalep ettiği hususun idari işlem niteliğinde bulunduğunubelirterek, davacı talebinin idari bir görev olduğugerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönündenreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
5. Bu kez, davacılar vekili tarafından, 24/10/2019 tarihindeYozgat Şehir Hastanesinde doğan müşterekçocuklarının hastane kayıtlarınındüzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkinYozgat Valiliği İl SağlıkMüdürlüğü Yozgat Şehir HastanesiBaştabipliğinin 28/09/2022 tarihli ve E.78535428-702.01-695sayılı işleminin; davacılardan Z. M'ın doğumiçin Yozgat Şehir Hastanesine giriş yaptığındasehven kendi kimliği yerine kız kardeşi olan S....M. M. E.Al-A'nun kimliğini verdiği, bu nedenle doğum yapan annenin kendiyerine kardeşi S.... 'ın gözüktüğü, hastanekayıtlarında annenin ismi farklı olduğundan çocukadına koruma kayıt belgesinin alınamadığı,dolayısıyla hukuka aykırı olduğu ilerisürülerek iptali ile Adli Tıp Kurumundan rapor alınarakçocuğun davacıların müşterek çocuğuolduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle Yozgat Valiliğinekarşı idari yargı yerinde davaaçılmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Yozgat İdare Mahkemesi 17/11/2022 tarih ve E.2022/1124,K.2022/1116 sayılı kararı ile, Yozgat ŞehirHastanesindeki kayıtların düzeltilmesi talebinin reddineilişkin işlemin iptali ve hastanede doğan çocuğundavacıların müşterek çocuğu olduğununtespitine karar verilmesi talep edilmiş ise de, davacılardan Z. M M.E. Al- A'nun Yozgat Şehir Hastanesinde 24/10/2019 tarihinde doğançocuğun, kendi çocuğu olduğunun tespitine ve busuretle aralarında soybağı kurulmasına ilişkin taleptebulunduğunu, buna göre uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde MÖHUK 4/1-a veTürk Medeni Kanunu'nun 282., 283. ve 284. maddeleri uyarınca adliyargı mahkemelerinin görevli olduğu sonuç ve kanaatinevarıldığını, Uyuşmazlık Mahkemesinin03/05/2021 tarih ve E.2021/282, K.2021/304 sayılı kararınında bu yönde olduğunu belirterek, görevli yargı merciindeayrı ve müstakil bir dava açılmakta serbest olmaküzere 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarıncadavanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"1.İdari dava türleri şunlardır:
a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar."
8. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun,Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşıolup da çıkma izni almak suretiyle Türkvatandaşlığını kaybedenler ve bunlarınaltsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfushizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine vegeliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerinikapsar."
9. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"-Aile:Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altındakayıtlı olan kişiler ile onların eş veçocuklarını,
-Dayanak belgesi:Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarınındayanağı olan form, tutanak, mahkeme kararı, noter senedi, doğumveya ölüm raporu gibi resmî belgeler ile bunlarınyedeklerini,
- Nüfuskaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişiselbilgileri,
- Nüfusolayı: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlâtedinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağınındüzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklikmeydana getiren olayı,
- Nüfushizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa veyerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına,nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına vegerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş veişlemleri,
- Yabancılarkütüğü: Kimlik numarası verilen yabancılarınkayıtlarının elektronik ortamda tutulduğukütüğü,
- Değerlikâğıtlar: Kimlik kartını, uluslararası ailecüzdanını ve mavi kartı,"
10. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancılarınkayıtlarının tutulması" başlıklı 8.maddesi şöyledir:
"4/4/2013tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası KorumaKanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye,bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye veherhangi bir işlem sebebiyle Türkiye’de bir kamu kurumuna veyadış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talepetmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeyeBakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmünkapsamı dışındadır.
Yabancıkimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuruesnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlarİçişleri Bakanlığıncaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
11. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıtdüzeltilmesi" başlıklı 35. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Kesinleşmişmahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerininhiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtlarınanlamını ve taşıdığı bilgilerideğiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların ailekütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalarnüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarakdüzeltilir."
12. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfusdavaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Mahkemekararı ile yapılan kayıt düzeltmelerindeaşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfuskayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyiisteyen şahıslar ile ilgili resmî daireningöstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcılarıtarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdekigörevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıtdüzeltme davaları nüfus müdürü veyagörevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülürve karara bağlanır.
b) Haklısebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkindüzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Addeğişikliği hâlinde, nüfusmüdürlüğü bu kişinin çocuklarınınbaba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadıdeğişikliğinde ise eşin ve ergin olmayançocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespitdavaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi içinaçılacak davalara karine teşkil eder.
Kişilerinbaşkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkinbaşvurular Bakanlıkça incelenipsonuçlandırılır."
13. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar"başlıklı 38. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 7nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gerekenbilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfuskütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya dahiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlarmaddî hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddîhatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfusmüdürlükleri tarafından düzeltilir veya tamamlanır."
14. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası KorumaKanunu'nun"Amaç" başlıklı 1. maddesişöyledir:
"(1) BuKanunun amacı; yabancıların Türkiye’yegirişleri, Türkiye’de kalışları veTürkiye’den çıkışları ileTürkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacakkorumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul veesasları …düzenlemektir."
15. 6458 sayılıKanun'un "Tanımlar" başlıklı3. maddesinde belirtilenbazı tanımlarşöyledir:
"...
ı)Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye’yegirişini, Türkiye’de kalışını veTürkiye’den çıkışını ifade edendüzenli göç ile yabancıların yasa dışıyollarla Türkiye’ye girişini, Türkiye’dekalışını, Türkiye’dençıkışını ve Türkiye’de izinsizçalışmasını ifade eden düzensizgöçü ve uluslararası korumayı,
r)Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veyaikincil koruma statüsünü,
ü)Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlıkbağı bulunmayan kişiyi,
v) Yabancıkimlik numarası: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı NüfusHizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimliknumarasını,
..."
16. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası korumastatüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83.maddesi şöyledir:
"(1)Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsüverilenlere yabancı kimlik numarasını içeren kimlikbelgesi düzenlenir.
(2)(Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fıkradaki kimlikbelgeleri hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerinegeçer.
(3)(Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil,içerik, geçerlilik süresi ile uzatılmasınailişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir."
17. 6458 sayılıKanun'un "Geçici koruma"başlıklı 91. maddesi şöyledir:
"(1)Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış,ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil vegeçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olaraksınırlarımıza gelen veya sınırlarımızıgeçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.
(2) Bukişilerin Türkiye’ye kabulü, Türkiye’dekalışı, hak ve yükümlülükleri,Türkiye’den çıkışlarında yapılacakişlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerleulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki işbirliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum vekuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi,Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacakyönetmelikle düzenlenir."
18. 6458 sayılı Kanun’un 91. maddesine dayanılarakhazırlananve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı ResmîGazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 3.maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir:
"BuYönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçicikoruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış,ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil vegeçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akındöneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veyasınırlarımızı geçen ve uluslararası korumatalebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayan yabancılarasağlanan korumayı,
g) Geçicikorunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyı,
ifadeeder.”
19. Aynı Yönetmeliğin "Geçici korumasağlanacak yabancılar" başlıklı 7. maddesişöyledir:
"(1)Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış,ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil vegeçici koruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akındöneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veyasınırlarımızı geçen yabancılardanhaklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsübelirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.
(2) Geçicikoruma, Cumhurbaşkanı tarafından aksikararlaştırılmadıkça, geçici korumailanının geçerliliğinden önce, geçici korumailanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veyabölgeden ülkemize gelmiş olanları kapsamaz.
(3) Geçicikorunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası korumastatülerinden herhangi birini doğrudan elde etmişsayılmaz"
20. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerindeyapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesişöyledir:
"(1) Sevkmerkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelenyabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, GenelMüdürlük tarafından yapılır. İhtiyaçduyulması halinde, valilik tarafından ilgili mevzuatçerçevesinde geçici süreyle personelgörevlendirilebilir.
(2) Sevkmerkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, buyabancıların işlemleri valilikler tarafından belirlenecekyerlerde de yürütülebilir."
(3) Kayıtsırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarakbildirmek, varsa kimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslimetmek ve yetkililerle işbirliği yapmaklayükümlüdür.
(4)Üçüncü fıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerdengerekli görülenlerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinindosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır veasılları kendisine teslim edilir.
(5) BuYönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumaylailgili süreç, hak ve yükümlülükleri ilediğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir.İhtiyaç duyulduğu takdirdebilgilendirmeyle ilgilibroşür ve doküman hazırlanabilir."
21. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıklı21. maddesi şöyledir:
"(1) BuYönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydı, yeterlidonanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadantamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıtusulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış, GenelMüdürlük personeli tarafından yapılır.
2) Kayıtişlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Kayıtişlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirleralınır.
b) GenelMüdürlük tarafından şekli ve içeriğibelirlenecek kayıt formu doldurulur.
c) Kimliğineilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadarbeyanı esas alınır.
ç)Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğerbiometrik veriler alınır, merkezi veri tabanına kaydedilir,mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.
d) Kayıtaltına alınan yabancıların bilgileri derhal GenelMüdürlüğe iletilir.
e) Yabancılarınbilgileri ilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamdada saklanır.
3) Geçicikorumadan yararlananların Türkiye’de doğançocuklarının da en kısa sürede kayıtişlemleri yapılır.
4)Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik,boşanma, gönüllü geri dönüş gibi hallerdegüncellenir.
5) BuYönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayıt sisteminekaydedilir. Ancak 8 inci maddenin birinci fıkrası kapsamınagirenlerin adres kayıt sistemine kayıtlarınınyapılmasına Genel Müdürlük tarafından kararverilir. "
22. Aynı Yönetmeliğin "Geçici korumakimlik belgesi" başlıklı22.maddesi şöyledir:
"(1)Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafındangeçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birincifıkrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesiverilmez, verilmişse iptal edilir.
2) Geçicikoruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılıNüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarasıda verilir.
3) Geçicikoruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği GenelMüdürlük tarafından belirlenir, bu belge süreli veyasüresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızındüzenlenir.
4) Geçicikoruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumundailgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altınaalınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir.Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.
5) Geçicikorumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesigeçerliliğini kaybeder ve yabancıdan gerialınır."
23. Aynı Yönetmeliğin "Ülkedekalış hakkı" başlıklı25.maddesişöyledir:
"(1)Geçici koruma kimlik belgesi, Türkiye’de kalışhakkı sağlar. Ancak bu belge Kanunda düzenlenen ikamet izni veyaikamet izni yerine geçen belgelere eşdeğer sayılmaz, uzundönem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz, süresiikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve sahibine Türkvatandaşlığına başvuru hakkı sağlamaz."
B. Yargı Kararları
24. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Bölgeidare mahkemesi kararları arasındakiaykırılığın giderilmesine yönelik 15/06/2022tarihli ve E.2022/30, K.2022/39 sayılı kararıyla, geçicikoruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesitalebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlerekarşı açılacak davalarda, idari yargı merciileriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır. Sözkonusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığaışık tutacak gerekçesi şöyledir:
"...5490sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca, dayanakbelgelerindeki bilgilerin kayıtlara işlenmesi sırasındayapılmış bir maddi hata söz konusu değilse; nüfuskütüğünün herhangi bir kaydında düzeltmeveya değişikliğin, kesinleşmiş mahkeme kararı ileyapılacağı, nüfus kayıtlarına ilişkindüzeltme davalarının ise, düzeltmeyi isteyenşahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzumüzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeriadresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesindeaçılacağı, söz konusu davaların nüfusmüdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuruile görüleceği ve karara bağlanacağı, ancakGeçici Koruma Yönetmeliği kapsamındakiyabancıların kaydının, yeterli donanıma sahip vekayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasınısağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gerekliliklerikonusunda eğitim almış Göç İdaresi GenelMüdürlüğü personeli tarafındanyapılacağı, anılan Yönetmeliğin 22. maddesiuyarınca, kayıt işlemleri tamamlananlara, valiliklertarafından, şekli ve içeriği Göç İdaresiGenel Müdürlüğü tarafından belirlenengeçici koruma kimlik belgesi düzenleneceği, geçicikoruma kimlik belgesi verilenlere, 5490 sayılı Kanun kapsamındayabancı kimlik numarası da verileceğine ilişkin kurallarkarşısında, Geçici Koruma Yönetmeliğikapsamındaki yabancılar için tesis edilen geçici korumakimlik belgelerinin 5490 sayılı Kanun ilebağlantısının sadece yabancı kimliknumaralarının verilmesi esnasında kurulduğu, bunun da,anılan belgelerdeki kayıtların düzeltilmesine yöneliktaleplerin, 5490 sayılı Kanun kapsamında nüfus hizmetiolarak değerlendirilmesine imkan sağlamadığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda, 5490sayılı Kanun kapsamında olmadığıanlaşılan geçici koruma kimlik belgelerinde yer alankayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılanbaşvuruların reddine ilişkin işlemlere karşıaçılacak davaların, anılan Kanun'un 36. maddesindedüzenlenen nüfus davaları olarak kabul edilemeyeceği, budavaların 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen davatürlerinden olduğu, dolayısıyla söz konusuuyuşmalığın görüm veçözümünde idari yargı yerlerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
25. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adliyargı yerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
26. Raportör-Hâkim Gülşen AKARPEHLİVAN'ın davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ındavada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
27. Dava, davacıların müşterekçocuklarının hastane kayıtlarındaki anneadının yanlış olduğu ileri sürülerekdeğiştirilmesi istemiyle açılmıştır.
28. Somut olayda, davacıların talebinin nüfuskütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelikolmadığı, Geçici Koruma Yönetmeliğinin 22.maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfuskütüğüyle ilgisi bulunmayan bilgilerin düzeltilmesineyönelik olduğu, bu yönüyle talebin 5490 sayılıNüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarakdeğerlendirilmesinin mümkün olmadığıgörülmektedir.
29. Bu durumda, 5490 sayılı Kanun kapsamındaolmadığı anlaşılan ve 6458 sayılı Kanun ileYönetmelik hükümleri kapsamında düzenlenen kimlikbelgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyleaçılan davanın, nüfus davası olarak kabuledilemeyeceği, bu davanın 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesindebelirtilen dava türlerinden olması nedeniyle,uyuşmazlığın idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Yozgat İdare Mahkemesinin 17/11/2022 tarih ve E.2022/1124,K.2022/1116 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yozgat İdare Mahkemesinin 17/11/2022 tarih ve E.2022/1124,K.2022/1116 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA
27/02/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN, Eyüp SARICALAR veHavva AYDINLI'nın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'debulunan davacının yaptığı doğumdaçocuğunun anne isminin kendi ismi olmadığı nedeniyledüzeltilmesi istemiyle açılmıştır.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Türkvatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup daçıkma izni almak suretiyle Türkvatandaşlığını kaybedenler ve bunlarınaltsoyları İle Türkiye'de bulunan yabancılarınnüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine vegeliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükümlerinikapsar.", “Tanımlar” başlıklı 4.maddesinde, ",.s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına vekişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkinbilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerinegeçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerekdeğerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, ... çç)Yabancılar kütüğü; Kimlik numarası verilenyabancıların kayıtlarının elektronik ortamdatutulduğu kütüğü, ... ifade eder","Yabancıların kayıtlarının tutulması"başlıklı 8. maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındakiyabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılarkütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyleTürkiye’de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimizemüracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancıkimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyonmensupları bu hükmün kapsamıdışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasınıngeçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasındaistenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleriBakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklebelirlenir.", "Nüfus Davaları" başlıklı36. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; "(1) Mahkemekararı İle yapılan kayıt düzeltmelerindeaşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfuskayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyiisteyen şahıslar İle İlgili resmî daireningöstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcılarıtarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdekigörevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıtdüzeltme davaları nüfus müdürü veyagörevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülürve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunmasıhâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılmasıhâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde,nüfus müdürlüğü bu kişininçocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı,soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayan çocuklarınsoyadını da düzeltir, c) Tespit davaları, kaydınİptali veya düzeltilmesi için açılacak davalarakarine teşkil eder. (2) Kişilerin başkasına ait kaydıkullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkçaİncelenip sonuçlandırılır." hükmüneyer verilmiştir.
6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası KorumaKanunu'nun 3. maddesinde "Yabancı kimlik numarası; 25/4/2006tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarıncayabancılara verilen kimlik numarasını, İfade eder."tanımı yer almaktadır.
20/10/2006 tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye’deOturan Yabancıların Nüfus KayıtlarınınTutulması Hakkında Yönetmeliğin “Amaç”başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğinamacının; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altıay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alanyabancıların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfusolaylarının yabancılar kütüğündetutulmasına İlişkin esas ve usulleri düzenlemekolduğu; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, buYönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en azaltı ay süreli ikamet eden yabancılarınkayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılarkütüğünün ve bu kütüğe yazılacakbilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerinoluşturulmasına ve düzenlenmesine İlişkinhükümleri kapsadığı; “Tanımlar”başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde, “Nüfusolayı : Doğum, ölüm. evlenme, boşanma, evlat edinme,tanıma, kayıt düzeltme, soybağınındüzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklikmeydana getiren olayı ifade edeceği; “Maddi hatalarındüzeltilmesi” başlıklı 21 .maddesinin2.fıkrasında, Kütüğe kayıtlı kişilerinkimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarıncayanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olankimlik bilgilerinin nüfus mevzuatınınöngördüğü usule göre yabancılar verigiriş formu ile düzeltileceği hükmü yeralmaktadır.
22.10.2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevkmerkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici korumaamacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti vekayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafındanyapılır. ...", "Geçici koruma kimlik belgesi"başlıklı 22. maddesinde "(1) Kayıt işlemleritamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesidüzenlenir. 8 inci maddenin birinci fıkrası kapsamınagirenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptaledilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihlive 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamındayabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlikbelgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlüktarafından belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarakhiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4)Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesidurumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıtaltına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptaledilir. Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.(5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici korumakimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan gerialınır", "Hizmetler" başlıklı 26.maddesinde, "... (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar,geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmetidâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesiyapabilir." hükmü; "İş piyasasınaerişim hizmetleri" başlıklı 29. maddesinde, "(1)Geçici korunanların çalışmalarınailişkin usul ve esaslar. Bakanlığıngörüşü alınarak Aile, Çalışma veSosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerineCumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlikbelgesine sahip olanlar, Cumhurbaşkanınca belirleneceksektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il,ilçe veya köylerde) çalışma izni almak içinAile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınabaşvurabilir." hükmü yer almaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının Suriye uyruklu olduğu,6458 sayılı Kanun kapsamında geçici korumastatüsünde ülkemize giriş yaptığı, 6458sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılıNüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancı kimlik numarasıverileceği, bunlar için yabancılarkütüğünün tutulacağı; yabancılarınadresleri, nüfus kayıtları ile yabancı kimlik bilgilerininemniyet ve asayiş, çalışma hayatı, eğitim vesağlık gibi pek çok alanda kullanılıyorolmasının kamu düzeni, sağlığı vegüvenliği açısından hassas bir durum meydanagetirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hatave düzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak elealınması halinde kamu düzeni, sağlığı vegüvenliği açısından sakıncalaroluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan YabancılarınNüfus Kayıtlarının Tutulması HakkındaYönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacakdüzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılıNüfus Hizmetleri Kanunu'na atıf yapıldığı da dikkatealındığında, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesiuyarınca, kimlik kaydının düzeltilmesine ilişkinişbu uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığınçözümünde adli yargı yerleri görevliolduğundan idari yargı yerlerini görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyoruz
Üye Üye Üye
AhmetARSLAN EyüpSARICALAR Havva AYDINLI