T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/763
KARAR NO : 2023/121
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET:5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Y. S
Vekili : Av. M.R. B
Davalı : Mardin Valiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı hakkında Mardin İl Milli EğitimMüdürü olarak görev yaptığı dönemde"ArtukluYenişehir Mevkii 24 derslikli ortaokulu ile Artuklu Diyarbakırkapı mevkii 24 derslikli ortaokul yapım işleri ihalelerini; Kamuİhale Kanununun pazarlık usulü başlıklı 21.maddesinde açıklanan şartlar oluşmadığıhalde pazarlık usulü ile gerçekleştirerek, sözkonusu yapım işi ihalesinde sadece davet edilenlerin teklif vermesisağlandığından, Kanunun 5.maddesinde sayılansaydamlık, eşitlik, rekabet ve kamu kaynaklarının verimlive etkin kullanımı ilkelerine aykırı hareket edilerek,ihaleye katılma yeterliliğine sahip bütün isteklilerinkatılımının engelledikleri gibi adı geçenokullar; yapılmadığı halde yapılıyormuş gibigösterilerek, yapılmayan her iki okulun sözleşme bedelleriüzerinden iş artışına gidilerek ek ödenekalındığı, bu işler için genel bütçedengelen yapım ödeneklerin, iş yapılmadığıhalde yapılıyormuş gibi gösterilerek belgedüzenlenmesi suretiyle, Artuklu 32 Derslikli Özel Projeli Ortaokuluyapım işinin projesinde olmadığı halde ihaleyetkilisinin talimatı ile yapılmasını istediği ek imalatlarınyapımı için kaynak olarak aktarıldığı veyüklenicisinin hak edişlerinde kullanılmasınınsağlanması suretiyle kamu kaynaklarında azalmaya sebepolduğunun anlaşıldığı”gerekçesiyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve KontrolKanunu’nun 71. maddesindeki "Kamu zararınınbelirlenmesinde; a) İş, mal veya hizmetkarşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödemeyapılması, ... g) Mevzuatında öngörülmediğihalde ödeme yapılması, esas alınır... ayrıca, bufiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam,tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katıtutarına kadar para cezası verilir." hükmügereğince iki aylık net ödeme tutarında idari paracezası ile cezalandırılmasına ilişkin MardinValiliği İl Milli EğitimMüdürlüğünün 20/01/2022 tarihli ve E-63050228-663.07-41717952sayılı idari işleminin iptali istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Mardin 1. İdare Mahkemesi 06/04/2022 tarih ve E.2022/644,K.2022/872 sayılı kararı ile, "...Uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 5018 sayılı Kanun’da daidari para cezasına itiraz konusunda kanun yoluna ilişkin birdüzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılıKanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere,İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasahükümleri dikkate alınacağından, idari paracezasına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, aynı konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nin29/04/2019 tarih ve E:2019/253, K:2019/301 sayılı kararı da buyöndedir.
Diğer taraftan, 5018 sayılı Kanun’un 71.maddesinde yer alan para cezasının belirlenmesinde “aylıknet ödemenin” esas alınmasının, bu paracezasını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nunDisiplin Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiilve Hallerini düzenleyen 125. maddesinin (c) bendinde yer alan“aylıktan kesme” şeklindeki disiplin cezasınadönüştürmeyeceği de açıktır.
Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarıncagörev yönünden reddine" karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
3. Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinebaşvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda
4. Mardin 1. Sulh Ceza Hakimliği 11/11/2022 tarih veD.İş.2022/1304 sayılı kararı ile,"...idarî yargı mercilerinde yargısal denetimiyapılarak çözümlenecek uyuşmazlıklarda,öncelikle davaya konu işlemin idari bir işlem olupolmadığı hususunun, başka bir anlatımla idare hukuku kurallarınagöre tesis edilen, kamu gücüne dayanarak diğer tarafınrızasını aramaya gerek olmaksızın hukukî durumdatek yanlı irade açıklamasıyla değişiklik meydanagetiren bir işlem olup olmadığının ortayakonulması gerekmektedir. İdar para cezasının maaştankesinti yapılmak suretiyle tahsili yönündeki idari işleminyargısal denetimi 2577 sayıl Kanun'un genel hükümlerinegöre idari yargının görev alanında bulunmaktadır.Açıklanan sebeplerle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun27/8 maddesi uyarınca başvuru konusu idari yaptırımkararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecekkararlardan olmadığından, idari yargı görevliolduğundan, başvurunun görev sebebiyle reddine dairaşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıdaaçıklandığı üzere:
1-İtiraz eden vekili tarafından yapılanbaşvurunun, başvuru konusu idari yaptırımkararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecekkararlardan olmadığından, idari yargı görevli olduğundangörev yönündenREDDİNE..." karar vermiş, bukarara davacı vekilince itiraz edilmiştir.
5. Mardin 2. Sulh Ceza Mahkemesi 21/11/2022 tarih ve D.İşNo.2022/3197 sayılı kararı ile, itirazın reddine kesinolarak karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 5018 sayılı Kanun’un “Amaç”başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanununamacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika vehedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik veverimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesapverebilirliği ve malî saydamlığı sağlamaküzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini,kamu bütçelerinin hazırlanmasını,uygulanmasını, tüm malî işlemlerinmuhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malîkontrolü düzenlemektir.”
7. “Harcama talimatı ve sorumluluk”başlıklı 32. maddesi şöyledir:
“Bütçelerdenharcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatıvermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmetgerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi,kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulüile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgileryer alır.
Harcamayetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke veesaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından,ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve buKanun çerçevesinde yapmaları gereken diğerişlemlerden sorumludur.”
8. “Yaptırımlar ve Yetkili Merciler”üst başlığı altında düzenlenen “Kamuzararı” başlıklı 71. maddesi şöyledir:
“Kamuzararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerindenkaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerisonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye nedenolunmasıdır.
Kamuzararının belirlenmesinde;
a) İş,mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardanfazla ödeme yapılması,
b) Malalınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödemeyapılması,
c) Transferniteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş,mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatlaalınması veya yaptırılması,
e) İdaregelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun birşekilde yapılmaması,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10md.)
g)Mevzuatında öngörülmediği halde ödemeyapılması,
Esasalınır.
(Değişiküçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol,denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucundatespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihtenitibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikteilgililerden tahsil edilir.
Alınmamışpara, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamışhizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat,onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösterengerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamukaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye nedenolanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerekdüzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlarhakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillereilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleriişleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminatdahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katıtutarına kadar para cezası verilir.
(Değişikson fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara nedenolan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzelkişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar,Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılanyönetmelikle düzenlenir”
9. “Para cezaları ve yetkili merciler”başlığı altında düzenlenen 73. maddesişöyledir:
“Bu Kanundabelirtilen para cezaları, ilgili kamu idaresinin üst yöneticisitarafından verilir. Para cezaları, karar verilmesini izleyen aybaşından başlamak üzere ve herhangi bir hükümalmaya gerek kalmaksızın; ilgililerine yapılan hertürlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil bir aylık netödemelerin dörtte biri oranında kesilerek tahsil olunur”
10. 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 17. maddesinin üçüncü fıkrasışöyledir:
“(Değişik:6/12/2006-5560/32 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu MaliYönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III) sayılıcetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idarî paracezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonrabelirlenen oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyetbaşsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilenidarî para cezaları Genel Bütçeye gelirkaydedilir…”
11. Öte yandan; 5326 sayılı Kanun’un 06/12/2006tarih ve 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen3. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır”
12. Kanun’un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrası şöyledir:
“idari paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14. Raportör-Hâkim Gülşen AKARPEHLİVAN'ın davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın adli yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve KontrolKanunu'nun 71. maddesi uyarınca verilen idari para cezasınıniptali istemiyle açılmıştır.
16. Olayda, davanın 5018 sayılı Kanun uyarıncaverilen idari para cezasına karşıaçıldığı, 5018 sayılı Kanun’da da buKanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
17. Yukarıda söz edilen düzenlemelere göre,Kabahatler Kanunu’nun, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
18. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5018sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusundakanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiğiüzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanunhükümleri dikkate alınacağından, idari paracezasına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
19. Diğer taraftan, 5018 sayılı Kanun’un 71.maddesinde yer alan para cezasının belirlenmesinde“aylık net ödemenin” esas alınmasının,bu para cezasını, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’nun Disiplin Cezalarının Çeşitleri ile CezaUygulanacak Fiil ve Hallerini düzenleyen 125. maddesinin (c) bendinde yeralan “aylıktan kesme” şeklindeki disiplincezasına dönüştürmeyeceğiaçıktır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Mardin 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 11/11/2022 tarih veD.İş.2022/1304 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Mardin 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 11/11/2022 tarih veD.İş.2022/1304 sayılı ÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN