T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/110
KARAR NO : 2023/154
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, araç trafikten men işleminin de idari yargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : F. Ö
Vekili : Av. M. E
Davalı : Afşin Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Afşin Kaymakamlığı 5.Jandarma Trafik Tim Komutanlığınca yapılan denetimsırasında, .... J .... plaka sayılı aracın ilgilibelediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığının tespit edildiğinden bahisle,araç sürücüsü davacı adına 08/12/2020tarihli ve IR-041726 seri-sıra sayılı Trafik İdari ParaCezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca6.141 TL idari para cezası verilmiş, düzenlenen AraçTrafikten Men Tutanağı ile araç 60 gün süreyletrafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
2. Davacı vekili, idari paracezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Afşin Sulh Ceza Hâkimliği15/12/2020 tarih ve D.İş. No. 2020/660, K. 2020/660 sayılıkararı ile, "2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun Ek 2. Maddesinin üçüncü fıkrasıuyarınca verilen para cezasına karşı açılacakdavanın çözümünde idari yargı yeriningörevli olduğu" gerekçesiyle başvurunungörevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş, tarafların itirazetmemesi üzerine karar kesinleşmiştir.
4. Bu defa davacı vekili idari paracezasının iptali ve trafikten men tutanağının iptaliistemiyle idari yargı yerinde ayrı ayrı davaaçmış, idari para cezasının iptali istemiyleaçılan dava Mahkemenin E.2020/1347 sayısına kaydedilmiştir.
B. İdari Yargıda
5. Kahramanmaraş İdare Mahkemesi18/12/2020 tarih ve E.2020/1347, K.2020/1155 sayılı kararı ile,"2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göreverilen idarî yaptırım kararlarına karşıaçıkça idarî yargı yerlerinebaşvurulabileceği yönünde Kanun'da herhangi birdüzenleme yer almadığından, 5326 sayılı Kanun'un27/(1) maddesi gereğince bu konuda görevli yargı yerinin sulhceza mahkemesi olduğu" gerekçesiyle, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a hükmüuyarınca davanın görev yönünden reddine kararvermiş, davacı vekilinin istinaf yoluna başvurmasıüzerine Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari DavaDairesi 05/11/2021 tarih ve E.2021/841, K.2021/3491 sayılıkararı ile "6.141,00 TL'lik idari para cezası işlemininiptali istemiyle açılan davada verilen kararın kesinolduğu, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulamayacağı"gerekçesiyle istinaf başvurusunun incelenmeksizin reddine kesinolarak karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun “Araçların tescil edildikleri amacındışında kullanılması”başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesişöyledir:
“(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.)(Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarını motorlu araç tescilbelgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ilesürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türklirası idari para cezası uygulanır.
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca,araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyetkonusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilençalışma bölgesi/güzergâhdışında
belediye sınırları dâhilindeyolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türklirası,(c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari paracezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriyedoğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bufıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi,sürücüsünün kendisi olup olmadığınabakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncüfıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmışgün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beşgün
süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veyatahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmişçalışma izninin/ruhsatının süresi bittiğihâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcutaşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari paracezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araçtrafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayanüçüncü fıkra kapsamındaki araçlardantaşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirasıidari para cezası uygulanır.”
7. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescilplakasına göre düzenlenenler dışında trafikzabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşıaçılan davaları; bu uygulamanın idari cezakapsamında bulunması; kanunda idari cezalarla ilgili davalardagörevli yargı yerini açıkça belli eden birhükme yer verilmemesi; bu Kanun'da gösterilen adli cezalarahükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye deherhangi bir atıfta bulunulmamış olmasıkarşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göreidari yargının görev alanında görmüştür.
8. 30/03/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 06/12/2006 tarihli ve 5560sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değişik3. maddesi iseşöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarîpara cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
İlk İnceleme
9. Uyuşmazlık MahkemesininMuammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI veBilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli veidari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusundadavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği vesonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
10. Raportör-Hâkim SüleymanARIDURU'nun, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra;gereği görüşülüpdüşünüldü:
11. Dava, 2918 sayılıKanun’un Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen idari paracezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
12. Kabahatler Kanunu’nun 27.maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizincifıkrasında; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddeningerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndakidüzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
13. 19/12/2006 tarihindeyürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, KabahatlerKanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumundaiseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
14. Uyuşmazlık Mahkemesincede, idari para cezası yönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
15. Dosyanın incelenmesinden,davacı vekili tarafından Trafik İdari Para Cezası KararTutanağı ile Araç Trafikten Men Tutanağınıniptali istemiyle Kahramanmaraş İdare Mahkemesinde ayrı ayrıaçılan davalardan, Araç Trafikten MenTutanağının iptali istemiyle açılan davanınmahkemenin 2020/1345 Esas numarasına kaydedildiği, UYAPüzerinden yapılan incelemede Kahramanmaraş İdareMahkemesinin 12/03/2021 tarih ve E.2020/1345, K.2021/235 sayılı kararıile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, verilen kararıntarafların istinaf etmemesi üzerine kesinleştiğianlaşılmıştır.
16. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
17. Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ilegörevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanunagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
18. Diğer taraftan, dava görevsizmahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
19. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanantrafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 2918 sayılı Kanun’da da bu para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği ancak idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak aynı maddi olay nedeniyle, aynı araç ile ilgiliolarak aracın trafikten men edilmesi kararı da verildiği veidari yargı yerinde dava konusu edildiğianlaşıldığından, idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
20. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynıKanun'un 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizincifıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncüfıkrası uyarıncaverilen para cezasına karşıaçılacak davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Kahramanmaraş İdare Mahkemesinin 18/12/2020 tarih veE.2020/1347, K.2020/1155 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kahramanmaraş İdare Mahkemesinin 18/12/2020 tarih veE.2020/1347, K.2020/1155 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİİLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN