T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/768
KARAR NO : 2023/115
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: İdari para cezasına karşı açılmış olan davada; Sulh Ceza Hakimliğince idari para cezasının kaldırılması yönünde karar verildiği ve bu kararın kesinleştiğinden bahisle; uygulanan yaptırımların hukuka aykırı olduğu nedeniyle uğradığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S. D
Vekili : Av. Z. B.S
Davalılar : 1- İçişleriBakanlığı
2- Emniyet Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. F. A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, dava dilekçesinde müvekkilininşehir içi toplu taşıma şoförlüğüyaptığını, .... HA .... plaka sayılı özelotomobili ile seyir halinde iken hakkında 16/07/2020 tarihli 573959sıra nolu Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağıdüzenlenerek, görüşü engelleyecek süs, aksesuaryaptırılması nedeniyle 288 TL idari para cezasıverildiğini, polisin ikazlarına uymama, fevri hareket ve ellerdetitreme nedeniyle de 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun45. ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 79. maddelerineistinaden sağlık raporu ve psikolojik değerlendirme raporuneticesine göre işlem yapılmak üzere sürücübelgesinin geçici süre ile geri alınmasıyönünde tutanak düzenlendiğini, davacının idaripara cezasına karşı Ankara 5. Sulh Ceza Hakimliğine itirazettiğini, Hakimliğin 12/08/2020 tarih ve D.iş 2020/4750sayılı kararı ile idari para cezasının iptaledildiğini, ayrıca davacı hakkında psikiatrikaçıdan yeterli olduğu yönünde sağlıkraporu ve bilişsel ve ruhsal alanda herhangi bir bozuklukolmadığı ve düşünce, algı, zeka,duyguları ile dışa vuran davranışlarınınnormal ve yeterli olduğu yönünde psikoteknik değerlendirmeraporu düzenlendiğini, davacının aracınınçekilmesi nedeniyle, maddi zararın oluştuğunu,mesleği şoförlük olduğu içinsürücü belgesini ve aracını tekrar alana değinekonomik güçlüğe düştüğünüileri sürerek, oluştuğu ileri sürülen maddi ve manevizararın tazmini istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Ankara 2. İdare Mahkemesi 30/06/2021 tarih ve E.2021/667,K.2021/1596 sayılı kararı ile, 16/07/2020 günüAnkara İl Emniyet Müdürlüğü Trafik ekiplerinceAnkara ili, Yenimahalle ilçesi, İlbank önündeyapılan denetim esnasında sürücüsü olduğu.... HA .... plakalı aracın trafikten meni ile ehliyetine elkonulması üzerine idari para cezasına karşıaçılan davada, Ankara 5. Sulh Ceza Hakimliğinin 2020/4750Değ.İş sayılı kararıyla idari paracezasının iptaline karar verildiğini, ehliyetine ve aracınaise haksız olarak el konulduğundan bahisle 50.000 TL maddi ve 50.000TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesiistemiyle işbu davanınaçıldığını,somut olay ve mevzuathükümleri birlikte irdelendiğinde, tazminat isteminin 2918sayılı Kanun’un uygulanmasından kaynaklandığınınanlaşıldığını, kanun kapsamında ehliyete elkonulması nedeniyle açılacak sorumluluk davalarınıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğunu belirterek, meydana geldiği iddia edilenzararın tazmini istemiyle açılan işbu davanın daadli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğigerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Ankara 27. Asliye Hukuk Mahkemesi 10/11/2022 tarih ve E.2022/265sayılı kararı ile, davaya konu edilen olayda, davanındayanağını kamu görevlilerinin, davacıya ait ehliyeteel koyması ve ceza yazmasının oluşturduğunu,davacının sonrasındaki başvurularında dagörevlilerin yasal mevzuata uygun davranmamaları olduğunu ve bueylemlerin kamu görevinin parçasınıoluşturduğunu belirterek, davanın idare aleyhine idariyargı yerinde açılacağı gözetilerekmahkemelerinde görülen iş bu davada idari yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle Ankara 2. İdare MahkemesininE.2021/667, K.20211/1596 sayılı ilamı ile adliyargının görevli olduğuna karar verildiği dikkatealınarak görev uyuşmazlığınınçözümü için idare mahkemesi dosyasınıncelp edilerek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine, bu aşamada Uyuşmazlık Mahkemesikararının sonucunun beklenilmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçlarınteknik şartlara uygunluğu" başlıklı 30.maddesi şöyledir:
"Araçların,esasları yönetmelikte belirtilen şekilde ve tarzda teknikşartlara uygun durumda bulundurulması zorunludur.
a)(Değişik : 21/5/1997-4262/4 md.) Servis freni, lastikleri,dış ışık donanımından yakını veuzağı gösteren ışıklar ile park, fren vedönüş ışıkları noksan, bozuk veya teknikşartlara aykırı olan araçları kullanansürücüler 1 800 000 lira para cezası,
b)(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Diğer eksiklik vebozuklukları bulunan araçlarla, görüşüengelleyecek veya bir kaza halinde içindekiler için tehlikeliolabilecek süs aksesuar eşya veçıkıntıları olan araçları kullananlarla,karayolunu kullananlar için tehlike yaratacak şekilde olan veyagörüşü engelleyecek ve çevredekileri rahatsızedecek derecede duman veya gürültü çıkaranaraçları kullanan sürücüler 3 600 000 lira paracezası,
İlecezalandırılırlar.
Bu maddenin (a)bendinde belirtilen eksiklik ve bozuklukları bulunan araçlar,teknik şartlara uygun duruma getirilinceye kadar trafikzabıtasınca trafikten men edilebilir. (b) bendindeki şartlarauymayan ve uyumsuzluğu trafik emniyetini tehlikeyedüşürmeyecek nitelikte olan araçların şartlarauygun duruma getirilmesi ihtar olunur. İhtarda verilen süreiçin teknik şartlara uygun duruma getirilmediğinin tespitihalinde araç trafik zabıtasınca trafikten men edilir."
6. Aynı Kanun'un "Sürücülerinsağlık şartlarında sonradan meydana gelendeğişiklikler" başlıklı 45. maddesişöyledir:
"(Değişik:12/7/2013-6495/19 md.)
Sürücübelgesi sahibi kişide sağlığı bakımındansürücülüğe engel aşikar birdeğişikliğin görülmesi ve tespiti hâlinde,trafik görevlilerince sürücü belgesi geri alınarak,kişinin sağlık kuruluşlarında muayenesi istenir.Sağlık şartları bakımından sürücülüğeengel bir hâlinin olmadığı veya mevcut olan bu hâlindaha sonra ortadan kalktığı sağlık raporuyla tespitedildiği takdirde, sürücü belgesi kişiye iade edilir.
Bu maddeninuygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmeliklebelirlenir."
7. 18/07/1997 tarihli ve 23053 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin "Psiko-teknikDeğerlendirme ve Psikiyatri Uzmanı Muayenesi" başlıklı79. maddesi şöyledir:
"(Değişik:RG-21/3/2020-31075)
Kanunun ilgilimaddelerinde tanımlanan nitelikteki trafik suçlarınıişleyen sürücüler ile diğer mevzuat kapsamındapsiko-teknik açıdan sağlıklı olma şartıaranan sürücüler ekte yer alan 4 sayılı Cetveldetanımlanan usul ve esaslara uygun olarak, psiko-teknik değerlendirmeve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulurlar.
Muayene sonucudurumu uygun bulunan sürücülerin sürücü belgeleriKanunun ilgili maddelerinde belirtilen sürelerin sonunda iade edilir. Ekteyer alan 4 sayılı Cetvelde belirtilen usul ve esaslara göre yapılanpsiko-teknik değerlendirme, Yönetmelikte aynı cetveldetanımlanmış altyapı özelliklerine sahip, resmi veözel kuruluşlar bünyesinde oluşturulan ve ilsağlık müdürlüğü tarafındanruhsatlandırılmış merkezlerde çalışanpsikolog unvanına sahip kişilerin gözetiminde yapılır.Psiko-teknik değerlendirme raporu elektronik sistem üzerinden e-imzaile düzenlenir. Kişi düzenlenen psiko-teknik değerlendirmeraporu ile birlikte kırkbeş gün içerisinde kamu veyaözel sağlık kuruluşlarında görev yapan psikiyatriuzmanına başvurur. Psikiyatri uzmanı, kişiye aitpsiko-teknik değerlendirme raporundaki bulgular ile psikiyatrik muayenesonucu elde ettiği bulguları birlikte değerlendirerek, sözkonusu kişinin sürücülük yapmasına engel birdurumun olup olmadığını belirten psikiyatri raporunu elektroniksistem üzerinden düzenler. Düzenlenen bu raporlar sistemde onyıl süre ile saklanır.
Belirtilensürede psikiyatri muayenesi için başvurmayan kişileraltı ay boyunca tekrar teste kabul edilmez. Altı ay sonundayapılacak psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesindebaşarısız olan kişiler iki yıl boyunca tekrar testealınmaz.
Kişiadına düzenlenen rapora otuz gün içerisinde ilsağlık müdürlüğüne itiraz edebilir. Otuzgün içerisinde rapora itiraz edilmemesi hâlinde kişi ikiyıl boyunca tekrar teste alınmaz. İl sağlıkmüdürlüğü nihai karar için kişiyi, dahaönce psiko-teknik değerlendirme yapılan test sistemi olanbaşka bir merkeze ve psikiyatri uzmanı muayenesi yapılmaküzere ikinci fıkrada belirtilen bir sağlık kuruluşunasevk eder.
İkinci psiko-teknikdeğerlendirme rapor sonucu ile bir önceki rapor arasındafarklılık var ise, ikinci raporun sonucu geçerlisayılır. İkinci değerlendirme sonucunda dabaşarısız olan kişiler başvuru üzerine ikincitest tarihinden itibaren üç ay sonra tekrar psiko-teknikdeğerlendirmeye ve psikiyatri muayenesine tabi tutulur. Budeğerlendirmede başarısız olan kişiler iki yılsüreyle yeniden psiko-teknik değerlendirmeye alınmaz.
Eksik veyagerçeğe aykırı rapor veren sorumlular hakkındaTürk Ceza Kanununa göre işlem yapılır. Ayrıcagerçeğe aykırı rapor düzenleyen merkezlerdekayıtlı test cihazları 5 (beş) yıl boyunca tekrarkullanılamaz.
Psiko-teknikdeğerlendirme raporu ve psikiyatri uzmanı muayene raporunun,yukarıda tanımlanan yetkili kişiler tarafından, 4sayılı Cetvelde tanımlanan hükümler dikkatealınarak düzenlenmesi zorunludur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye HukukMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasınınekinde idari yargı dosya örneği ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
9. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
10. Dava, 16/07/2020 günü Ankara İl EmniyetMüdürlüğü Trafik ekiplerince Ankara ili, Yenimahalleilçesi, İlbank önünde yapılan denetim esnasındaidari para cezası ile cezalandırılması nedeniyle adliyargı yerinde açmış olduğu davanın lehinesonuçlanıp kesinleşmesininden sonra, oluştuğuöne sürülen maddi ve manevi zararın yasal faizi ilebirlikte tazminine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
11. Dava dosyasının incelenmesinden, şehir içitoplu taşıma şoförlüğü yapan davacıadına, .... HA .... plaka sayılı özel otomobili ile seyirhalinde iken 16/07/2020 tarihli 573959 sıra nolu Trafik İdari ParaCezası Karar Tutanağı ile görüşü engelleyeceksüs, aksesuar yaptırılması nedeniyle idari para cezasıverildiği, polisin ikazlarına uymama, fevri hareket ve ellerdetitreme nedeniyle de 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun45. ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 79. maddelerineistinaden sağlık raporu ve psikolojik değerlendirme raporuneticesine göre işlem yapmak şartıyla sürücübelgesinin geçici süre ile geri alınmasıyönünde tutanak düzenlendiği, idari para cezasınınAnkara 5. Sulh Ceza Hakimliğinin 12/08/2020 tarih ve D.iş 2020/4750sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, ayrıcadavacı hakkında psikiyatrik açıdan yeterli olduğuyönünde sağlık raporu ile bilişsel ve ruhsal alandaherhangi bir bozukluğunun olmadığı vedüşünce, algı, zeka, duygu gibi dışa vurandiğer davranışlarının normal ve yeterli düzeydeolduğu yönünde Sağlık Bakanlığıncapsikoteknik değerlendirme raporu düzenlendiği, bütünbu sürecin mahkeme kararı ile sabit olduğu, davacınınaracının çekilmesi nedeniyle, maddi zararınınoluştuğu, mesleği şoförlük olduğuiçin sürücü belgesini ve aracını tekrar alanadeğin davacının ekonomik güçlüğedüştüğü ileri sürülerek, oluştuğuileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyledavanın açıldığıanlaşılmıştır.
12. Olayda, açılan davanın, müvekkilininehliyetinin haksız olarak alındığı hususunun MahkemeKararı ve Sağlık Bakanlığının 27/04/2020tarihli raporları ile kanıtlandığı, ehliyetinalınmasıyla müvekkilinin hem maddi hem de manevi zararauğradığı iddiasıyla tazminat davası olduğuaçıktır.
13. Somut olay ve mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde; tazminat isteminin 2918 sayılı Kanunuygulanmasından kaynaklandığı, ayrıcagerçeğe aykırı düzenlendiği ilerisürülen tutanağın hukuki denetiminin de adli yargıyerinde yapıldığı anlaşılmakla,idari davatürlerinden sayılmayan ve kurumun hatalı olarakyaptığı işlemlerden kaynaklı olarakaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde de adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Ankara 27. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/11/2022 tarih veE.2022/265 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 27. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/11/2022 tarih ve E.2022/265sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE ,
27/02/2023 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN