T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/487
KARAR NO : 2023/172
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: Davacı ile davalı Büyükşehir Belediyesi arasında "Kuzey Ankara Girişi Kentsel Gelişim ve Dönüşüm Projesi" kapsamında bir sözleşme imzalandığı ve düzenlenen analiz raporuna dayalı olarak hesaplanan bedelin eksik ödendiği ileri sürülerek, eksik ödenen tutarların tahsili istemiyle imar uygulamasına dayanılarak açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ö. Ş
Vekili : Av. M. T. I
Davalı : AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M. M. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, davacının hissedarı olduğutaşınmazın adına kayıtlı bağımsızbölümünün Bakanlıkça belirlenmiş olan birimfiyatlarına göre bina bedelinin mahsuplaşmaya dahil edilmemesive bağımsız bölümün ortak alan bedelinin eksikhesaplanarak eksik ödenmiş olduğundan bahisle anılanbağımsız bölümün dava tarihindeki değerinindavalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde tazminatdavası açmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresi içinde verdiğicevap dilekçesi ile dava konusu uyuşmazlığın imaruygulamasından kaynaklandığı ve bu nedenleuyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesigerektiğini ileri sürerek yargı yolu itirazındabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/03/2022 tarih ve E.2021/717sayılı kararı ile, davalı idarenin görevitirazının zımnen reddine karar vermiştir.
4. Davalı vekili, 2247 sayılı Kanun'un 12. maddesindebelirlenen yasal süre içinde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunmuştur. Mahkemenin 24/05/2022 tarihli yazısıile, dava dosyası DanıştayBaşsavcılığınagönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin DanıştayBaşsavcılığı Talebi
5. Danıştay Başsavcılığınca, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesininl. fıkrasının (b) bendi hükmü gereğince idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenlertarafından açılan tam yargı davalarının idaridava türleri arasında olduğu görüşüyle, 2247sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına kararverilerek, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.Olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmışu şekildedir:
"İdarelerin3194 sayılı İmar Kanununun 8'inci maddesi uyarınca tekyanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel vedüzenleyici imar planları, kentsel dönüşüm vegelişim projeleri, bu projeler uyarınca tesis edilen imaruygulamaları, konut tahsisi ve satışı,kamulaştırma, arsa payı tahsisi gibi bireysel işlemler,"idari işlem" niteliği taşımaktadır.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Anayasanın125'inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı idariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'incifıkrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafındanaçılan tam yargı davaları, idari dava türleriarasında sayılmıştır.
Bu durumda;davacı ile davalı arasında 16/04/2008 tarihinde “KuzeyAnkara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi”kapsamında bir sözleşme imzalandığı, (Apartmanlarİmarlı Arsa ve Tesis Sözleşmesi) bu sözleşmeyegöre, Keçiören İlçesi, .....Mahallesi(eski 842 m2alanlı imarın ....ada, ....sayılı parseldeki 842 m2 hisse,960 m2 alanlı ....ada, 2 sayılı parseldeki 960 m2, 923 m2alanlı ....ada, 3 sayılı parseldeki 923 m2, 799 m2 alanlı....ada,....sayılı parseldeki 799 m2 ve 660 m2 alanlı ....ada,.... sayılı parseldeki 660 m2 olmak üzere toplam 4170 m2 arsaveüzerine kurulu binalar)yeni imarın 302664 m2 alanlı .... Ada,.... sayılı parseldeki S.S. E. K Konut Yapı Kooperatifiadına kayıtlı toplam 4170 m2 hissenin AnkaraBüyükşehir Belediyesi adına devredilmesi koşuluyladavacının, .....Mahallesi ....Cadde .....Sokak ... Blok No:.../...nolu Keçiören/Ankara adresindeki 90 analiz numaralıbağımsız bölümünü veve imar parsellihissesini davalıya devrettiği; taşınmazınsözkonusu aboneliklere ilişkin olarak “borcu yoktur” yazısıalınmak sureti ile davalıya teslim edildiği dikkatealındığında; davanın 2577 sayılı Kanun'un2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafındanaçılan tam yargı davaları kapsamında idari yargıyerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Her ne kadar,proje kapsamında davalı idare ile davacı arasında arsa vetesis karşılığı konut sözleşmesiimzalanmış ise de, sözleşmenin niteliğiincelendiğinde, sözleşmenin,Kuzey Ankara Girişi KentselDönüşüm Projesi kapsamında kalan taşınmazüzerindeKentsel Dönüşüm ve Gelişimalanlarına ilişkin mevzuat hükümleriuyarıncadavacının hak sahibi olduğu yapısınakarşılıkkonut tahsisi amacıyla tesis edildiği,idarenin üstün hak ve yetkilerinin bulunduğu birsözleşme olduğu, dolayısıyla tarafların serbestiradeleri ile anlaşmaları niteliğinde olmayıp, idarisözleşme niteliği taşıdığıanlaşıldığından, uyuşmazlığınsözleşmeye dayalı alacak davası olarak nitelendirilmesinede olanak bulunmamaktadır."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca,2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre, YargıtayCumhuriyet Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "kentseldönüşüm ve gelişim alanlarına ilişkinmevzuat hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekenuyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 2/1-(b) maddesigereğince idari yargı yerinde çözümügerektiği" gerekçesiyle, DanıştayBaşsavcılığınınbaşvurusunun kabulü ileAnkara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararınınkaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yönündedüşünce bildirmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
Mevzuat
8. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planlarınhazırlanması ve yürürlüğe konulması"başlıklı 8. maddesinin uyuşmazlıkla ilgilifıkraları şöyledir:
"Planların hazırlanmasında ve yürürlüğekonulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini,yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımınıbelirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını,gerekli gördüğü hallerde Devlet PlanlamaTeşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulamaİmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı veçevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım veuygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veyayaptırılır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/6 md.) Planlar, plandeğişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altınaalınmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkçaoluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistemüzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır.Planlar, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığıncatespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarındabir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.Bir aylık ilansüresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediyebaşkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlarve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerekkesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerdeyapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veyayaptırılır. Valilikçe uygungörüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğegirer.Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde veilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eşzamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içindeplanlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır,valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisindeinceleyerek kesin karara bağlar.
...
(Ekparagraf:14/2/2020-7221/6 md.) Kentsel tasarım projeleri uygulama imarplanlarıyla birlikte hazırlanabilir. Bu kentsel tasarımprojelerinin uygulamasına ilişkin usul ve esaslarBakanlıkça belirlenir.
..."
9. 5104 sayılı Kuzey Ankara Girişi KentselDönüşüm Projesi Kanunu'nun "Amaç" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı, kuzey Ankara girişi ve çevresini kapsayan alanlardakentsel dönüşüm projesi çerçevesinde fizikseldurumun ve çevre görüntüsününgeliştirilmesi, güzelleştirilmesi ve dahasağlıklı bir yerleşim düzeni sağlanması ilekentsel yaşam düzeyinin yükseltilmesidir."
10. Bu Kanun'un "Plan ve ruhsata ilişkinhükümler" başlıklı 4. maddesişöyledir:
"İlgilimevzuatına göre ilçe belediyeleri ve diğer kamukuruluşlarına ait olan, her ölçek ve nitelikteki imarplânları, parselasyon plânları ve benzeri imaruygulamalarına dair izin ve yetkiler ile proje onayı, yapı izni,yapım sürecindeki yapı denetimi, yapı kullanma izni vebenzeri inşaata dair izin ve yetkiler Proje alan sınırlarıiçinde kalan bölgede Belediyeye aittir. Proje alanıiçinde her ölçekteki imar planları Belediyeceyapılır, yaptırılır ve onanır.
Proje alansınırları içindeki tüm gayrimenkuller, bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce mevzuata uygunolarak yapılmış ve onaylanmış herhangi birölçek ve türdeki imar plânı kapsamındakalsalar dahi, bu Kanuna göre yapılacak plânhükümlerine tâbi olurlar.
Proje alansınırları içinde kalan bölgede, bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önceyapılmış olan plânların uygulanması Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren durur. Buplânların kısmen veya tamamen uygulanmaya devam edilmesi ya dabu Kanuna göre yeniden yapılması hususunda Belediye yetkilidir.
Projeuygulaması tamamlandıktan sonra, Belediyenin bu Kanundan kaynaklananyetkileri ilgili mevzuatına göre ilçe belediyeleri vediğer kamu kuruluşlarına devredilir."
11. Aynı Kanun'un "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı5. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları şöyledir:
"Belediye,Proje alan sınırları içinde bulunan binalı veyabinasız arsa ve arazilerde yeni yapılacak imar plânlarınagöre düzenleme yapar.
Fiilen bir kamuhizmetinde kullanılan ve üzerinde kullanım amacınayönelik yapı bulunan taşınmazlar hariç olmaküzere, Proje alan sınırları içerisinde kalanbölgede Proje için ihtiyaç duyulan arazi ve arsalardan, kamutüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunanlar bedelsiz olarakBelediyeye devredilir. Gerçek kişilerin ve özel hukuktüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunan gayrimenkuller ile 24.2.1984tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanuna göre hak sahibi olan kişilerin haklarınakonu gayrimenkuller, malikler ve hak sahipleriyle yapılacakanlaşmalar çerçevesinde Projede kullanılır. Buanlaşmaların usul ve esasları yönetmeliklebelirlenir."
12. Aynı Kanun'un "Proje yönetimi" başlıklı6. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Proje alansınırlarındaki kentsel tasarım projeleri ile konut, sosyaldonatı, çevre düzenlemesi, teknik altyapı projeleri,müşavirlik ve kontrollük hizmetleri ile yapım dahildiğer işler Belediye ve İdare tarafından, Bakanlıkçatespit edilecek görev dağılımına göreyapılır veya yaptırılır."
13. Aynı Kanun'un "Diğer hükümler başlıklı8. maddesinde; "bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 3194sayılı İmar Kanunu'nun ilgili hükümlerininuygulanacağı", yine "bu Kanun'da belirtilenyönetmelikler ile Kanun'un uygulanmasına ilişkin diğeryönetmeliklerin Bakanlık tarafından hazırlanarakyürürlüğe konulacağı" öngörülmüştür.
14. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 17/06/2010 tarih ve 5998sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değişik "Kentseldönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı73. maddesi şöyledir:
"Belediye,belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları,ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları,rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatıalanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarınıyeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültüreldokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almakamacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleriuygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm vegelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıdasayılan hususlardan birinin veya bir kaçınıngerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alansınırları içerisinde bulunması şarttır.Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerdekentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilanedilebilmesi ve uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenintalebi ve Cumhurbaşkanınca bu yönde karar alınmasışarttır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilanedilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlıveya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanın büyüklüğününen az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar halindeyapılabilmesi hususlarının takdiri münhasıran belediyemeclisinin yetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ileproje alanı ile ilişkili birden fazla yer tek birdönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehirbelediye ve mücavir alan sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeyebüyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehirbelediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerikendi sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunanyapıların boşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve karara bağlanır.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanları içinde yeralan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya aitgayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir.Devredilen bu gayrimenkuller için Cumhurbaşkanınca kentseldönüşüm ve gelişim alanı kararınınalındığı tarihten itibaren ecrimisil tahakkuk ettirilmez,tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, tahsil edilenler ise iadeedilir. Kentsel dönüşüm ve gelişim projealanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferityapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte birialınır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkulsahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuşkimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanında hakları verilir. Anlaşma sonucubelediye mülkiyetine geçen gayrimenkuller haczedilemez. 2981sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz veağaç bedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsündekentsel dönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konut bedellerindenmahsup edilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerdebelediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak giderisayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleribelediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrıada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırmadışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip olduklarıinşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerinekatılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaatruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su,doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşümalanı sınırı kesinleştiği tarihte, busınırlar içindeki gayrimenkullerin tapukütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzeretapu sicil müdürlüğüne, paftasındagösterilmek üzere kadastro müdürlüğünebildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelendeğişiklikler belediyeye bildirilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde;ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır.
Belediye, kentseldönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanmasısırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesiaçık olan veya ayni hakları davalı olantaşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedellerimahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına blokeedilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamıçıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlemyapmaya yetkilidir.
Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediye bütçesindenkarşılanmak kaydıyla kentin uygun görülenalanlarında bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ileözel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları yapılabilir. Cephedeğişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibiproje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecekcephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük netasgari ücret tutarını geçmemek üzere telifhakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesiiçindeki ilçe belediyeleri kendi sınırlarıiçinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
Bina cephelerindedeğişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevretanzimi çalışmaları için yapılmasıgereken iş, işlem ve yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsapayı çoğunluğu ile verecekleri karara göreyapılır.
Büyükşehirbelediyelerince, kentsel dönüşüm ve gelişim alanıilan edilen alanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenilemealanı ilan edilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine görekamu kurum ve kuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamındakiişler, kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortakhizmet projeleri aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Bu Kanunun konusuile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konut İdaresine 2985sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilen yetkilersaklıdır."
15. 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun 05/05/2004 tarih ve5162 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değişik, "İskansahalarının tespiti, kamulaştırma ve kadastro"başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Başkanlık,gecekondu dönüşüm projesi uygulayacağı alanlardaveya mülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplukonut iskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imarbütünlüğünü bozmayacak şekilde her türve ölçekteki planlar ile imar planlarını yapmaya,yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar; büyükşehirbelediye sınırları içerisinde kalan alanlar içinbüyükşehir belediye meclisi tarafından, il ve ilçebelediye sınırları ile mücavir alanlarıiçerisinde kalan alanlar için ilgili belediye meclisleritarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgili valiliktarafından, planların belediyelere veya valiliğe intikalettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynen veyadeğiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik tarafındanüç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlıktarafından re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veyaBaşkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilan veitiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılı İmarKanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumları tarafından yapılacak tüm işlemlerBaşkanlık tarafından re’sen yapılmak suretiyleyürürlüğe konur.
Başkanlık kanundaki ve CumhurbaşkanlığıKararnamelerindeki görevleri çerçevesinde gerçek vetüzel kişilere ait arazi ve arsaları ve bunlarıniçerisinde veya üzerinde bulunan her türlü eklenti veyapıları kamulaştırmaya yetkilidir. Başkanlıktarafından yapılacak kamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3 üncümaddesinin ikinci fıkrasındaki iskân projeleriningerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırmasayılır."
16. Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında, idareninkendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının (b)bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıihlal edilenler tarafından açılan tam yargıdavaları, idari dava türleri arasındasayılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; başvuru yazısı vedava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca,10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
19. Dosyanın incelenmesinden, davacınıntaşınmazının Kuzey Ankara GirişiKentselDönüşüm Projesi kapsamındakaldığı, Ankara ili, Keçiören ilçesi,.....Mahallesi, yeni imarın 302664 m2 alanlı .... ada ve ....sayılı parsel üzerinde bulunan 90 analiz numaralıbağımsız bölümün Çevre ve ŞehircilikBakanlığınca belirlenmiş olan birim fiyatlarınagöre bina bedelinin mahsuplaşmaya dahil edilmediği vebağımsız bölümün ortak alan bedelinin eksikhesaplanarak eksik ödenmiş olduğu iddiasıyla tazminatdavasının açıldığı anlaşılmıştır.
20. Kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümüsırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı iradeaçıklamalarıyla yapmış oldukları işlemleridari işlem olarak tanımlanmaktadır. Bu tanıma görede, idarelerin İmar Kanunu'nun yukarıda anılan 8. maddesi uyarıncatek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genelve düzenleyici imar planları, kentsel dönüşüm vegelişim projeleri, bu projeler uyarınca tesis edilen imaruygulamaları, konut tahsisi ve satışı,kamulaştırma, arsa payı tahsisi gibi bireysel işlemler,idari işlem niteliği taşımaktadır.
21. Her ne kadar, proje kapsamında davalı idare iledavacı arasında arsa ve tesis karşılığıkonut sözleşmesi imzalanmış ise de, sözleşmeninKuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesikapsamında kalan taşınmaz üzerinde kentseldönüşüm ve gelişim alanlarına ilişkinmevzuat hükümleri uyarınca davacının hak sahibiolduğu yapısına karşılıkkonut tahsisiamacıyla tesis edildiği, idarenin üstün hak ve yetkilerininbulunduğu bir sözleşme olduğu, dolayısıylatarafların serbest iradeleri ile anlaşmaları niteliğindeolmayıp, idari sözleşme niteliğitaşıdığı anlaşılmakla,uyuşmazlığın özel hukuk sözleşmesikapsamında nitelendirilmesine imkân bulunmadığıanlaşılmıştır.
22. Bu durumda, davacı ile davalı idare arasında16/04/2008 tarihinde "Kuzey Ankara Girişi KentselDönüşüm Projesi" kapsamında birsözleşme imzalandığı, bu sözleşmeyegöre, Keçiören ilçesi, .....Mahallesi, yeni imarın302664 m2 alanlı .... ada ve .... sayılı parseldeki KonutYapı Kooperatifi adına kayıtlı toplam 4170 m2 hisseninAnkara Büyükşehir Belediyesi adına devredilmesikoşuluyla, davacının taşınmazdaki 90 analiznumaralı bağımsız bölümünü ve imarparselli hissesini davalıya devrettiği, taşınmazın dadavalıya teslim edildiği dikkate alındığında,davanın 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesinde yer alan idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanzarar görenler tarafından açılan tam yargıdavaları kapsamında idari yargı yerindeçözümlenmesi gerekmektedir.
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, DanıştayBaşsavcısınınbaşvurusunun kabulü ile Ankara 36.Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/03/2022 tarih ve E.2022/717 sayılıgörevlilik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin18/03/2022 tarih ve E.2022/717 sayılı GÖREVLİLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde,OY BİRLİĞİYLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN