T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/15
KARAR NO : 2023/90
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: Emekli Sandığı iştirakçisi olan davacının,stent bedelinin ödenmesi istemiyleyaptığıbaşvurusunun reddine ilişkinişlem ile refakatçiye yol ve gündelik ödenmesi istemiyleyaptığıbaşvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın
İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M. A A
Davalı : Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı
Vekili : Av. N. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı dilekçesinde, 22/10/2010 tarihinde Abantİzzet Baysal Üniversitesi, Tıp Fakültesi Hastanesine tedaviamaçlı yatırıldığını, 25/10/2010tarihinde uzman doktorlar tarafından koroner anjiografiuygulandığını,kalbini besleyen ana damarlardan birisinin%90 oranında tıkandığını, uzmanların stenttakarak kalbi besleyen ana damarı açabileceklerini ancakuygulanacak stentlerin iki çeşit olduğunu bildirdiğini,nitelikleri belirtilen stentlerden kendi sağlığıiçin ilaçlı ve ithal stenti taktırdığını,15/12/2010 tarihinde SGK'ya başvurarak stent bedelinin ödenmesiniistediğini ancak kurumun ödeme yapılamayacağınıkendisine bildirdiğini, ayrıca AİBÜ Tıp FakültesiHastanesi İç Hastalıkları Ana bilim Dalıtarafından tıbbi yetersizlik nedeni ile İstanbulÜniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Ana BilimDalına böbrek biyopsisi olması için sevkedildiğini,sevk evrakının üzerinde refakatçi gerekçesi olarakböbrek biyopsisi olacak yazmasına rağmen tıbbi gereklilikibaresi yazılmadığından refakatçi için yolluködemesinin yapılmadığını ifade ederek; 4.320 TLtutarındaki stent bedelinin ödenmesi amacıylayaptığı 15/12/2010 tarihli başvurusunun reddineilişkin 02/03/2011 tarih ve 19014405 sayılı verefakatçiye yol ve gündelik ödenmesi isteğiyleyaptığı başvurusunun reddine dair 13/04/2011 tarih ve4.654.522 sayılı Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı, Bolu Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü işlemlerinin iptali vekendisine her ikiödemenin de yapılması istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Sakarya 1. İdare Mahkemesi 12/05/2011 tarih ve E.2011/497,K.2011/556 sayı ile, davanınçözümünde adli yargı yerlerinin görevliolduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu'nun 63. maddesinde, finansmanı sağlanacak sağlıkhizmetleri belirlenmiş, anılan Kanun'un 65. maddesinde de, Yolgideri, gündelik ve refakatçi giderlerinin hangi şartlardakimlere ödeneceği düzenlenerek hüküm altınaalınmıştır.
Aynı Kanun'unUyuşmazlıkların Çözüm Yeribaşlıklı 101. maddesinde ise; bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıkların İşMahkemelerinde görüleceği hükmü yeralmıştır.
...
Bu durumda; 5510sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükmüuyarınca bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlıkların çözümününİş Mahkemelerinin görev alanında kaldığıanlaşılmaktadır..."
3. Davacı bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Bolu İş Mahkemesi 03/12/2013 tarih ve E.2011/135,K.2013/469 sayı ile,uyuşmazlığın esasınıinceleyerek davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine kararvermiş, bu karar temyiz edilmiştir.
5. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 24/10/2014 tarih ve E.2014/1779,K.2014/20602 sayı ile, görev nedeniyle hükmünbozulmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...5510sayılı Yasanın yürürlüğe girmesindenönce iştirakçi sıfatıyla çalışmaktaolan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emeklisıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetimaylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğerkamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklaryönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem veyapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idarieylem” niteliğini korumaya devam edeceğinden bunlarıniptali için açılan davaların çözümyerinin İdari yargı yeri olduğu açıktır.Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 05.12.2012 gün 2012/251E, 263Ksayılı; 24.12.2012 gün 2012/536E, 433K sayılıkararları da bu yöndedir.
Somut olayda;5434 sayılı Kanun kapsamında iştirakçi olandavacının, 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesindedeğişiklik getiren 5754 sayılı Kanun’unyürürlüğe girmesinden önce mevcut statüsündebulunduğu göz önünde bulundurularak ve 6100sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartıolan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanınusulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerekyazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırıolup bozma nedenidir."
6. Bolu İş Mahkemesi 16/12/2014 tarih ve E.2014/640,K.2014/579 sayı ile, Yargıtay bozma ilamına uyarakgörevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmesi üzerineYargıtay 10. Hukuk Dairesi 22/06/2015 tarih ve E.2015/3839, K.2015/12462sayı ile hükmü onamış ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Yapılanyargılama toplanan deliller, Yargıtay bozma ilamı ve tümdosya kapsamı birlikte incelenip değerlendirildiğinde; 5434sayılı Kanun kapsamında iştirakçi olandavacının, 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesindedeğişiklik getiren 5754 sayılı Kanun’unyürürlüğe girmesinden önce mevcut statüsündebulunduğu göz önünde bulundurularak ve 6100sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartıolan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usuldenreddine karar verilerek aşağıda gösterildiğişekilde hüküm kurulmuştur."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434sayılı Kanun'lar kapsamındaki hizmet akdine göreücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendihesabına çalışanlar (Bağ-Kur’lular),tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar(Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerindeücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları),devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (EmekliSandığı İştirakçileri), geçicimaddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik vesağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabitutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak vehükümlülükler yönünden tek bir sosyalgüvenlik sistemi altında toplamıştır.
B. Yargı Kararları
8. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıylaaçılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarih ve E.2006/111,K.2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanun'un birçokmaddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunuhükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar vediğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynısisteme tabi kılan başta 4/c maddesi hükümlerin iptalinekarar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeleryapılmış ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. veGeçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'unyürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının(c) bendi kapsamında olanlar memurlar ile diğer kamu görevlileriile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlüktenkaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunhükümlerine göre işlem yapılacağıhüküm altına alınmıştır. 5754sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyleaçılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56,K.2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
9. 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesinde yer alan “…buKanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür.” bölümününiptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, Anayasa Mahkemesinin25/01/2012 tarih ve 28184 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyladavayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusukararını Mahkememiz önündeki uyuşmazlığaışık tutacak şekilde şu gerekçeyedayandırmıştır:
“…5754sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden öncememur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaktaolanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanunhükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileribakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek;ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğegirmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarakçalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalısayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510sayılı Kanun’un öngördüğü kural veesaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevlibulunacaktır. 5754 sayılı Kanununyürürlüğüyle birlikte, artık SosyalSigortacılık esasına göre faaliyet gösteren veyaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idariişlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumununvarlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce iştirakçisi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göreemekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıcamemurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hakkazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesisedeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlemniteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda daevvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir.Bu bakımdan 5510 sayılı Kanununyürürlüğünden sonra, prim esasına dayalıyani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş veişlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,itiraz konusu kuralla, yargılamanınbütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanunhükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkanuyuşmazlıkların çözümünde işmahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılıkgörülmemiştir. Ancak, yukarıdaaçıklandığı üzere 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüdebulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyalgüvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idariişlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idariyargının görevinin devam edeceğiaçıktır…”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, adli ve idariyargı yerleri arasındaKanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece, idari yargı dosyasının bir örneği ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'indavanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Emekli Sandığı iştirakçisi olandavacının, stent bedelinin ödenmesiistemiyleyaptığıbaşvurusunun reddine ilişkin02/03/2011 tarih ve 19014405 sayılı işlem ile refakatçiyeyol ve gündelik ödenmesi istemiyle yaptığıbaşvurusunun reddine ilişkin13/04/2011 tarih ve 4.654.522 sayılıSosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Bolu SosyalGüvenlik İl Müdürlüğü işlemlerininiptali istemiyle açılmıştır.
13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerininve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden,5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibibunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanunhükümlerinin uygulanmasına devam edileceği; ancak, buKanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğerkamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanlarınise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanunhükümlerine tabi sigortalı sayılacağı vehaklarında 5434 sayılı Kanun’un değil 5510 sayılıKanun’un öngördüğü kural ve esaslarınuygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adliyargı yerinde çözümleneceğiaçıktır.
14. Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158. maddesindeki“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındakigörev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’ninkararı esas alınır.” hükmü uyarıncaAnayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığınçözümünde esas alınacağıtartışmasızdır.
15. Dava dosyasının incelenmesinden, polis memuru olandavacının, 5510 sayılı Kanun'unyürürlüğe girdiği 01/10/2008 tarihinden öncebaşlayan memuriyetine 5434 sayılı Kanun kapsamında devamettiği; geçirdiği rahatsızlıktan sonra takılanstent bedelinin ödenmesi istemiyle yaptığıbaşvurusunun reddine ilişkin 02/03/2011 tarih ve 19014405sayılı işlem ile böbrek biyopsisi olması içinsevkedilmesi nedeniyle refakatçiye yol ve gündelik ödenmesiistemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin13/04/2011 tarih ve 4.654.522 sayılı Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı, Bolu Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü işlemlerinin iptaliistemiylebakılan davaların açıldığıanlaşılmıştır.
16. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'unyürürlüğe girmesinden önce iştirakçisıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğerkamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılıKanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almaktaolanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ilerideemekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal GüvenlikKurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idariişlem” ve “idari eylem” niteliğinikorumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilenidari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihtenönce kamu görevlisiolan ve dava açıldığıtarihte görevini sürdüren davacı tarafındanaçılan davanın görüm veçözümünde, idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Sakarya 1. İdare Mahkemesinin 12/05/2011 tarih veE.2011/497, K.2011/556 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Sakarya 1. İdare Mahkemesinin 12/05/2011 tarih ve E.2011/497,K.2011/556 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİİLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN