T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/754
KARAR NO : 2023/133
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : M. B
Vekili : Av.T. B
Davalı : Manisa BüyükşehirBelediye Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Manisa Büyükşehir Belediyesinin 18/08/2021 tarih ve5343 sayılı Encümen Kararı ile, hal kayıt sisteminebildirilmeyen malların taşınması veya bunlarındepolanması fiilini işlediğinden bahisle, davacıadına, 5957 sayılıSebze ve Meyveler İle Yeterli Arz veTalep Derinliği Bulunan Diğer Malların TicaretininDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 14. maddesinin birincifıkrasının (ç) bendi uyarınca 5.115 TL idari paracezası verilmiş, karar davacıya bildirilmiştir.
2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyleadli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Akhisar Sulh Ceza Hâkimliği 23/12/2021 tarih veD.İş.2021/6122 sayılı kararı ile,Uyuşmazlık Mahkemesinin hal rüsum cezası ile ilgili birkararını emsal göstererek, 2577sayılı Kanun'un 2/1-abendi gereğince itiraz edenin talebi konusunda karar verme görevininidari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, görevsizlikkararı vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Manisa 2. İdare Mahkemesi 18/11/2022 tarih ve E.2022/750sayılı kararı ile,Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ileilgili emsal bir kararını göstererek, davacıya verilen idaripara cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren herhangibir kararın da verilmediği ve dava konusu edilmediği, bu durumdaKabahatler Kanunu’nun 27. Maddesinin birinci fıkrasıuyarınca uyuşmazlığınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz veTalep Derinliği Bulunan Diğer Malların TicaretininDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un “Amaç vekapsam” başlığı altında düzenlenen 1.maddesi şöyledir:
“(1) BuKanunun amacı, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğinegöre belirlenecek diğer malların ticaretinin kaliteli,standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbestrekabet şartları içinde yapılmasını,malların etkin şekilde tedarikini,dağıtımını ve satışını,üretici ve tüketicilerin hak vemenfaatlerinin korunmasını,meslek mensuplarının faaliyetlerinin düzenlenmesini,toptancı halleri ile pazar yerlerinin çağdaş bir sistemekavuşturulmasını ve işletilmesini sağlamaktır.
(2) Bu Kanun,sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecekdiğer malların her ne şekilde olursa olsun alımı, satımıve devri ile toptancı halleri ve pazar yerlerinin kuruluş,işleyiş,yönetim ve denetimine ilişkin usul veesasları, uygulanacak yaptırımları ve bakanlıklar,belediyeler ile diğer idarelerin görev, yetki vesorumluluklarını kapsar.”
7. “Cezalar” başlıklı 14. maddesişöyledir:
“ (1)Diğer kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediğitakdirde;
……
ç)Toptancı halinden satın alınmayan veya toptancı halinebildirilmeyen malları taşıyanlara veya bunlarıdepolayanlara, 5 inci maddenin on üçüncüfıkrası uyarınca Bakanlıkça belirlenen asgarîşartları ve bilgileri sözleşmelerde bulundurmayanlara ikibin Türk Lirası,
…..
idarî paracezası uygulanır.”
8. 5957 sayılı Kanun’da davacınınişlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idariyaptırımlar düzenlenmiş, ancak bu idariyaptırımlarakarşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeye yer verilmemiştir.
9. Öte yandan, 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihve 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
10. Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“İdaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI'nın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın adli yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
13. Dava, 5957 sayılıKanun’un 14. maddesinin birincifıkrasının (ç) bendi uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açılmıştır.
14. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre, KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
15. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
16. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz halegelmiş ise, davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelenmahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği ancak, yenikanundaki görev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
17. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
18. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5957sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun3. maddesinde, bu Kanun’un idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Manisa 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile Akhisar Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 23/12/2021tarih ve D.İş.2021/6122 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Manisa 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile Akhisar Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 23/12/2021tarih ve D.İş.2021/6122 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN