T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/78
KARAR NO : 2023/119
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Mükerrer 79. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin belediye encümen kararının iptali istemiyle açılandavanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : B. E. D. A.Ş.
Vekili : Av. S. K
Davalı : İstanbulBüyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, davacı şirketin İstanbul ili,Küçükçekmece ilçesi, İstasyon Mahallesi,Yarımburgaz Caddesi üzerinde izinsiz altyapı kazısıyaptığından bahisle, 2464 sayılı Belediye GelirleriKanunu'nun mükerrer 79. maddesinin üçüncüfıkrası uyarınca hesaplanan alan tahrip tutarınınbeş katı olan 134.670 TL idari para cezası ilecezalandırılmasına ilişkin İstanbulBüyükşehir Belediye Encümeninin 03/08/2022 tarih ve4252-4262 sayılı kararının iptali istemiyle adli yargıyerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Küçükçekmece 1. Sulh CezaHakimliği 16/09/2022 tarih ve D.İş.No. 2022/8763sayılı kararı ile, düzenlenen 03/08/2022 tarihliEncümen Kararı ile verilen İdari Para Cezasına itirazedildiğini, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16,19 ve 27/8maddeleri uyarınca hukuki uyuşmazlık yönünden idariyargının görevli olduğunu ve başvuru konusu idariyaptırım kararının sulh ceza hakimliğinceincelenebilecek kararlardan olmadığını belirterek, itirazdilekçesi ve başvurunun 5326 sayılı Kanun'un 28/1-bmaddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş,bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı şirket vekili aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 11/01/2023 tarih veE.2022/2423 sayılı kararı ile, "2464sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesihükmü uyarınca uygulanan para cezalarına karşıaçılan davaların görüm veçözümüne ilişkin özel bir düzenlemebulunmadığından, dava konusu idari para cezasınınKabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırım niteliğindebulunduğundan, bu haliyle uyuşmazlığın görümve çözümünde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nunyukarıda yer alan hükümleri uyarınca adli yargıyerinin görevli bulunduğu sonucunaulaşılmıştır." gerekçesiyle, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Altyapıkazı izni harcı” başlıklı Mükerrer 79.maddesi şöyledir:
“(Ek:15/2/2018-7099/10 md.)
Belediyesınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmetalanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyeceverilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcınatabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebindebulunanlardır.
Altyapıkazı izni harcının matrahı, öncelikle Çevre veŞehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlarolmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığıveya bunların ilgili birimlerince yayımlanan birimfiyatlarının, bu idarelerde kazı alanı türüitibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamukurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının,kazı alanıyla çarpılması sonucu bulunan ve alantahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazıizni harcı, alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranındaalınır. Cumhurbaşkanı belediye gruplarıitibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, onkatına kadar artırmaya yetkilidir.
Bu maddekapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgilibelediyeden altyapı kazı izni belgesi alınır. Altyapıkazı izni başvuruları on beş gün içerisindesonuçlandırılır. Altyapı kazı alanı ilekazı sırasında diğer altyapı tesislerine zararverilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafından eskihaline getirilir. Altyapı kazı alanı, alan tahriptutarının peşin yatırılması veya alan tahriptutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir.İzinsiz altyapı kazısı yapanlara veya altyapıkazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediyeencümenince alan tahrip tutarının beş katına kadaridari para cezası verilir. İdari para cezası, ilgilisinetebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu yerlerinalan tahrip tutarı, varsa teminatı düşülerek ayrıcatahsil edilir.”
6. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
7. Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“İdaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosya suretinin ekindeadli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
9. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
10. Dava, davacı şirketadına 2464 sayılı Kanun’un Mükerrer 79. maddesiuyarınca verilen idari para cezasına ilişkin İstanbulBüyükşehir Belediye Encümeninin 03/08/2022 tarih ve4252-4262 sayılı kararının iptali istemiyleaçılmıştır.
11. Somut olayda, davanın, 2464sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasınıniptali istemiyle açıldığı, Kanun'da davacışirketin işlediği ileri sürülen kabahate ilişkinidari yaptırımın düzenlendiği, ancak bu Kanunuyarınca verilen idari para cezalarına karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemenin bulunmadığıanlaşılmıştır.
12. Yukarıda izah edilendüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
13. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
14. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundakigörev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
15. Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmayadevam etmesi gerekir.
16. İncelenenuyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılıKanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde bu Kanun’un idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idaripara cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlargöz önünde bulundurularak, İstanbul 8. İdareMahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,Küçükçekmece 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 16/09/2022tarih ve D.İş.No. 2022/8763 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B. İstanbul 8. İdareMahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile,Küçükçekmece 1. Sulh Ceza Hakimliğinin16/09/2022 tarih ve D.İş.No. 2022/8763 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN