T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/120
KARAR NO : 2023/138
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a., 23/5 ve 39/3. maddeleri uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, araç trafikten men işleminin de idari yargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M. A
Vekili : Av. A. D. U
Davalı : İzmirValiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1. İzmir Valiliği Bölge Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğünce yapılan denetim sırasında,....AKL ....plaka sayılı aracın "ilgili belediyedençalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığının; başka bir araca tescilliplakanın kullanıldığı ve geçerlilik süresidolan sürücü belgesi ile araçkullanıldığının" tespit edildiğindenbahisle, sürücü belgesi sahibi davacı adına 30/12/2021tarih ve MA-84635143 seri-sıra sayılı Trafik İdari ParaCezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-a., 23/5 ve39/3. maddeleri uyarınca 13.930 TL idari para cezası verilmiş,düzenlenen Araç Trafikten Men Tutanağı ile araçtrafikten men edilerek muhafaza altına alınmıştır.
2. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hâkimliği10/07/2022tarih ve D.İş. No. 2022/2245 sayılı kararı ile,Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ile ilgili emsal kararınıgöstererek, araç men tutanağı ile ilgili olarak idariyargı yerinde dava açıldığını belirterek,5326 sayılı Kanun'un 28/1-b. maddesi uyarınca başvurununçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle başvurunun görevsizlik nedeniyle usulden reddinekarar vermiş, verilen karar itiraz üzerine kesinleşmiştir.
4. Bu kez davacı vekili, idari para cezasının iptaliistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İzmir 7. İdare Mahkemesi 30/12/2022 tarih veE.2022/1163 sayılı kararı ile, "davada aracıngeçici olarak trafikten men tedbirinin aracınsürücüsü olan davacı adına değil araçsahibi dava dışı şirket adına uygulanmışolması sebebiyle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27.maddesinin 8. fıkrasında yer alan idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi hakkında idari yargının görev alanına girentrafikten men gibi kararların da verilmiş olması halinde buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde davaaçılabileceği yönündeki kuralın somut olayauygulanamayacağı dikkate alındığında, saltdavacıya trafik idari para cezası uygulanması nedeniyle ortayaçıkan uyuşmazlığınçözümünde adli yargı yeri olan sulh cezahakimliğinin görevli olduğu" gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlığı altındadüzenlenen Ek 2. maddesi şöyledir:
“(Ek:17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarınımotorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır.
(Ekfıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş günsüre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihlive 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamındailgili belediyeden;
a)Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınanizin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınanizin/ruhsatta belirtilen çalışmabölgesi/güzergâh dışında
belediyesınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır.Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b)bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,(c) bendine uymayanlara 1.002Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilinişlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıliçinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idaripara cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteniveya sahibi, sürücüsünün kendisi olupolmadığına bakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendininihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendininihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendininihlali hâlinde ise on beş gün
süreyletrafikten menedilir.
İlgilibelediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamınaalınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışmaizninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediyesınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır veeksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcıişareti bulunmayan üçüncü fıkrakapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmetialanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır.”
7. Kanun'un 23. maddesinin beşincifıkrası şöyledir:
"Başkabir araca tescilli veya sahte plakayı takan veya kullananlara 5.000Türk Lirası idari para cezası verilir ve araç trafiktenmen edilir. Ayrıca bu kişiler Türk Ceza Kanununun 204 üncümaddesi hükmüne göre cezalandırılır. "
8. Yine Kanun'un 39. maddesinin üçüncüfıkrası şöyledir:
"Sürücübelgeleri süreli olarak verilir. Belgelerin geçerliliksüreleri, yenilenmesinde aranacak şartlar ile diğer usul veesaslar yönetmelikle belirlenir. Bu şekilde yenilenensürücü belgelerinden harç alınmaz. Geçerliliksüresi dolan sürücü belgesi ile araç kullanansürücüye 343 Türk Lirası idari para cezası verilirve sürücü belgesi geri alınır."
9. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116.maddesi kapsamında araç tescil plakasına göredüzenlenenler dışında trafik zabıtasıncauygulanan idari para cezalarına karşı açılandavaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması;kanunda idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yeriniaçıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; buKanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeyeişaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıftabulunulmamış olması karşısında ve göreveilişkin genel ilkelere göre idari yargının görevalanında görmüştür.
10. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 06/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun'un 31.maddesiyle değişik3. maddesi ise şöyledir:
“(1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
12. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra; gereği görüşülüpdüşünüldü:
13. Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3., 23/5-a ve 39/3.maddeleriuyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
14. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine, 5560 sayılıKanun ile eklenen sekizinci fıkrasında; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, KabahatlerKanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
15. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren budüzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumundaiseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
16. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
17. Dosyanın incelenmesinden,araç sahibi tarafından aracın trafikten men'ine ilişkintutanağın iptali istemiyle idari yargı yerindeaçılan davada, İzmir 3. İdare Mahkemesinin 30/03/2022tarih ve E.2022/709, K.2022/680 sayılı kararı ile davanınsüreaşımı yönünden reddine karar verildiği,karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerineİzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin25/10/2022 tarih ve E.2022/1205, K.2022/1203 sayılı kararı ileistinaf başvurusunun reddine karar verildiği, kararın temyiz edilmesiüzerine de Danıştay 8. Dairesinin E.2022/68 sayılıesasına kaydedildiği ve yargılamanınhalen devam ettiğianlaşılmıştır.
18. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
19. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz halegelmiş ise, davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelenmahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği ancak, yenikanundaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
20. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
21. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği ancak idari para cezasınakonu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak aynımaddi olay nedeniyle, aynı araç ile ilgili olarak aracıntrafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari yargıyerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından,idari para cezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği kuşkusuzdur.
22. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılıKanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra bir aradadeğerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3.,23/5-a ve 39/3. maddeleri uyarınca verilen para cezasınakarşı açılan davanın çözümündeidari yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, İzmir 7. İdare Mahkemesinin30/12/2022 tarih veE.2022/1163 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 7. İdare Mahkemesinin 30/12/2022 tarih veE.2022/1163 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN