T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/13
KARAR NO : 2023/131
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: Davacının Vakıf Üniversitesi bünyesinde öğretim elemanı olarak görev yapmakta iken, sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle çalışmış olduğu dönemlere ilişkin alacaklarının tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : H. Y
Vekili : Av. M. K. H
Davalı : Antalya AKEV ÜniversitesiRektörlüğü
Vekili : Av. G. D. Ş
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı üniversitedeyat kaptanlığı bölümünde doktor öğretimüyesi olarak 22/02/2021-30/06/2021 tarihleri arasıçalışmak üzere sözleşmeimzaladığını, daha sonra sözleşme süresinin30/07/2021 tarihine kadar uzatıldığını, davalı tarafındanHaziran ve Temmuz ayına ilişkin ücretin ödenmediğini,alacağın tahsili için icra takibiyapıldığını ancak davalı tarafından takibeitiraz edildiğini ileri sürerek, vaki itirazın iptali istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Serik 2. İş Mahkemesi 27/04/2022 tarih ve E.2022/31,K.2022/73 sayılı kararı ile, davacının davalıüniversitede öğretim görevlisi olarak ve Devletüniversitesinde olduğu gibi idari sözleşme ileçalıştığı, bu kapsamdauyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı olduğu gerekçesiyle, yargı yolunun caizolmaması nedeniyle dava dilekçesinin usulden reddine kararvermiştir. Karar, istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez, uyuşmazlığa konudönemlere ilişkin alacağın tahsili için idariyargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Antalya 4. İdare Mahkemesi 27/10/2022 tarih ve E.2022/1294sayılı kararı ile, işçi-işverenilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlığa konuücret/maaş alacağının ödenmesi istemiyleaçılan davaya bakmakla görevli mahkemenin iş mahkemesiolduğu, davanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiğini belirterek, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...davacınındavalı Üniversitede üstlendiği görevini davalıVakıfÜniversitesi ile yaptığı bir sözleşmegereği yürüttüğü, anılan sözleşmeninVakıf Yükseköğretim KurumlarıYönetmeliği’nin 23. maddesine istinaden ve bu maddeninverdiği yetkiye göre yapıldığı, anılanmaddeye ve yapılan sözleşmeye göre davacıyladavalı arasındaki ilişkinin özel hukuk kurallarınagöre belirlenen özel hukuk ilişkisi olduğu ortadadır.Kanunlarımızda öğretim elemanları ile yapılansözleşmenin idari hizmet sözleşmesi olduğunayönelik bir düzenleme bulunmaması, mali ve idari konulartaraflarca sözleşme özgürlüğüçerçevesinde değerlendirildiğinden yapılansözleşmenin idari sözleşme olarak nitelendirilmesininmümkün olmaması, vakıf üniversiteleri ileöğretim elemanları arasındaki sözleşmenin,sözleşme özgürlüğüne dayalı,kuralları tarafların serbest iradeleriyle belirlenen bir özelhukuk sözleşmesi olması nedenleriyle Üniversite ileöğretim elemanı arasındaki işçi-işverenilişkisinden kaynaklı özel hukuka tabi bu ilişkidendoğan uyuşmazlıkların çözümünde adliyargının görevli olduğu ve 7036 sayılıİş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi gereğiuyuşmazlığın iş mahkemesindeçözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bunagöre,aylık ve diğer özlük haklarıbakımından 4857 sayılı İş Kanunuhükümlerine tabi olduğu Kanunda açıkçabelirtilen davacının işbu davada yönelttiğitaleplerinde iş mevzuatından kaynaklanan talepler olduğugörüldüğünden işbu davaya bakmakla görevlimahkemenin İş Mahkemesi olduğu anlaşılmıştır.
Nitekim benzerbir uyuşmazlığa ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun30/09/2021 tarihli ve E.2017/9-3094, K.2021/1118 sayılı kararıda bu doğrultudadır..."
III. İLGİLİ HUKUK
5. Anayasa'nın “YükseköğretimKurumları” başlıklı 130. maddesinin birinci,ikinci ve onuncu fıkraları şöyledir:
“Çağdaşeğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzeniçinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insangücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalıçeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimselaraştırma, yayın ve danışmanlık yapmak,ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitlibirimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimselözerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunlakurulur.
...
Kanundagösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelikolmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletingözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumlarıkurulabilir.
...
Vakıflartarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali veidari konuları dışındaki akademikçalışmaları, öğretim elemanlarınınsağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulanyükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilenhükümlere tabidir."
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacakyükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemelergetiren Ek 2. maddesi şöyledir:
“Vakıflar;kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali veidari hususlar dışında, akademik çalışmalar,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlikyönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla,Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlıbirimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversiteveya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlıolmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlardayüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, buKanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıylameslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzelkişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ilekurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknikeğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır. ..."
7. Aynı Kanun'unEk 5. maddesi şöyledir:
“Vakıflarcakurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıfyönetim organı dışında en az yedi kişidenoluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyetüyeleri, vakıf yönetim organı tarafından dörtyıl için seçilir, süresi biten üyeler yenidenseçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaşsınırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahipbulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyindeyükseköğrenim görmüş olması gerekir.Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkanseçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumununtüzelkişiliğini temsil eder. Vakıfyükseköğretim kurumlarının yöneticileriYükseköğretim Kurulunun olumlu görüşüalınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelliheyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerineuygun gördüğü ölçüde yetkilerinidevredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecekyöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelinsözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevdenalınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumununbütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıcavakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerinegöre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınmasıile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmüuygulanır.”
8. Aynı Kanun'un Ek 8. maddesi şöyledir:
“ Vakıfca kurulacak yüksekögretimkurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretimkurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onlarıngörevlerini yerine getirir. Öğretim elemanlarınınnitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındakiöğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır.Devlet yükseköğretim kurumlarındaçalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluylabu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıfyükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.
Vakıfyükseköğretim kurumlarında çalışanöğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devletyükseköğretim kurumlarında ödenen ücrettutarından az ücret verilemez. Bu fıkra kapsamında Devletyükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretinhesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkinhükümlerin uygulandığı kadroya bağlıödemeler dikkate alınır."
9.2809 sayılı Yükseköğretim KurumlarıTeşkilatı Kanunu Ek Madde 162 şöyledir:
"(Ek:31/3/2015-6640/4 md.)
Antalya’daAntalya Kültür ve Eğitim Vakfı tarafından 2547sayılı Yükseköğretim Kanununun vakıfyükseköğretim kurumlarına ilişkinhükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzelkişiliğine sahip Antalya AKEV Üniversitesi adıyla birvakıf üniversitesi kurulmuştur.
BuÜniversite, Rektörlüğe bağlı olarak;
a) İnsaniBilimler Fakültesinden,
b)Mühendislik ve Mimarlık Fakültesinden,
c) İktisadive İdari Bilimler Fakültesinden,
ç) Sanat veTasarım Fakültesinden,
d) MeslekYüksekokulundan,
e) Sosyal BilimlerEnstitüsünden,
f) Fen BilimleriEnstitüsünden,
Oluşur."
10.Vakıf Yükseköğretim KurumlarıYönetmeliği’nin "Öğretimelemanları" başlıklı 23. maddesişöyledir:
"Öğretimelemanlarının seçimi, değerlendirilmesi,seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarlagörevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlüktekikanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıfyükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarıncayapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında,devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda arananşartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumununakademik yönden gerekli gördüğü şartlar daaranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikleuygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretimelemanlarının atanmasında çalışma deneyiminesahip olması gözetilir.
Vakıfyükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademikve idari personelin çalışma esasları 2547sayılı Kanunda devlet üniversiteleri içinöngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylıkve diğer özlük hakları bakımından ise 4857sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır."(Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/4/2011 tarihli ve E.: 2008/8234,K.: 2011/2452 sayılı Kararı ile bu maddenin son cümlesindeyer alan “özlük hakları” ibaresinin iptaline kararverilmiştir. )
11. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
"1.(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılıkararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI'nın davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonragereği görüşülüpdüşünüldü:
14. Dava, davacınınvakıf yükseköğretim kurumu statüsündeki AntalyaAKEV Üniversitesi bünyesinde öğretim görevlisi olarakgörev yapmakta iken, sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle çalışmışolduğu dönemlere ilişkin alacaklarının tahsiliistemiyle açılmıştır.
15. Davalı Üniversite, yukarıda anılan mevzuathükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Kanun'unEk 162. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarınailişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzelkişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
16. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunanTürkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliğiidari yargının görev alanının belirlenmesindekullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzelkişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyetkonuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu TüzelKişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaranüstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirlerve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bunedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.
17. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanınyanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi VakıfÜniversitelerinin de anayasal güvence altınaalınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahipolmaları” bir diğer ayrıcalığıdır.Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirkengüdülen amaç, yükseköğretiminçeşitli siyasal çevre ve baskı grupları iledüşünce kümelerinin etkisinin dışındatutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlıolmalarını sağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetinasli unsurları olan yükseköğretim elemanlarının,görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri gibiözlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu,anayasal teminat altına alınmıştır.
18. Somut olay ve mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde, davalı Üniversitenin, sürekli vedüzenli nitelikteki kamu hizmetindeçalıştırdığı davacının,statüsü, göreve alınması, hak ve yetkilerigözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeliolduğu, aralarında düzenledikleri sözleşmenin de idarisözleşme niteliği taşıdığıaçıktır.
19. Buna göre, davacının sözleşmesinin sonaermesinedeniyle çalışmış olduğu dönemlereilişkin ücret alacağının, asıl işlemebağlı bir nitelik taşıdığı,dolayısıyla bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 2. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi kapsamında idari yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Antalya 4. İdare Mahkemesinin27/10/2022 tarih veE.2022/1294 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 4. İdare Mahkemesinin 27/10/2022 tarih ve E.2022/1294sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
27/02/2023 tarihinde, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR ve Havva AYDINLI'nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
Dava, davacının vakıf yükseköğretimkurumu statüsündeki Antalya AKEV Üniversitesi bünyesindeöğretim görevlisi olarak görev yapmakta iken,sözleşmesinin sona ermesi nedeniyleçalışmış olduğu dönemlere ilişkinişçilik alacaklarının tahsili istemiyleaçılmıştır.
Davalı Antalya AKEV Üniversitesi, yukarıda anılanmevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılıYükseköğretim Kurumlan Teşkilatı Kanunu'nun Ek 162.maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarınailişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzelkişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde;davacı ile davalı Vakıf Üniversitesi arasındaimzalanan iş sözleşmesi, davacının bu işsözleşmesine aykırılıktan bahisle 4857 sayılıKanun hükümleri gereğince sözleşmeyi haklınedenle feshetmiş olması, uyuşmazlığınüniversitedeki çalışma esaslarına ilişkinolmayıp aylık ve diğer özlük haklarınailişkin olması hususları dikkate alınarak, davacıalacaklarının tahsiline ilişkin uyuşmazlığınadli yargının görev alanında bulunduğu sonucunaulaşılmıştır.
Yukarıda anılan Yargıtay içtihadında dabelirtildiği üzere, 2547 sayılı kanunu kapsamındakikamu hizmetini yürüten davacı öğretimgörevlisinin ders yükü, disiplin gibi çalışmaesasları yönünden aynı kanun'a tabi olduğutartışmasız ise de, kendisinin iş sözleşmesi ileçalıştığı ve uyuşmazlık konusununişçilik alacakları olduğu gözetildiğinde kamuhizmeti niteliğindeki görevin özel hukuk ilişkisini ortadankaldırmayacağı, ilgili Yönetmelik'te düzenlendiğigibi aylık ve diğer özlük hakları bakımından4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 7036sayılı Kanun'un 5/a maddesi uyarınca da iş mahkemeleriningörevli olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar göz ünündebulundurularak; Serik 2. İş Mahkemesinin yargı yolunailişkin görevsizlik kararının kaldırılmasıgerektiğini ve adli yargının görevli olduğunudüşündüğümüzden sayınçoğunluğun görüşünekatılmıyoruz.
Üye Üye Üye
Doğan AĞIRMAN Eyüp SARICALAR HavvaAYDINLI