T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/741
KARAR NO : 2023/132
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : E. K
Davalı : Adli Yargı
AnkaraBölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü TrafikDüzenleme ve
DenetlemeBüro Amirliği
Davalı : İdariYargı
Ankara Valiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Ankara Valiliği Bölge Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğünce yapılan denetim sırasında,.... FS .... plaka sayılı aracın ilgili belediyedençalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığından bahisle, sürücü belgesisahibi E. K adına 30/04/2021 tarih ve MA-71864307 seri-sırasayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağıdüzenlenerek, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncüfıkrasının (a) bendi uyarınca 6.700 TLidari paracezası verilmiş, ayrıca düzenlenen Araç TrafiktenMen Tutanağı ile araç trafikten men edilerek muhafazaaltına alınmıştır.
2. Sürücü belgesi sahibi davacı, idari paracezası ile araç men tutanağının iptal edilmesiistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Ankara 7. İdare Mahkemesi 14/07/2021 tarih ve E.2021/946,K.2021/1528 sayılı kararı ile,".... FS .... plakalıaracın M. E. Dış Tic.A.Ş. adına kayıtlıolduğu, idari para cezasının ise davacı E. K adınakesildiği dikkate alındığında, aracın trafiktenmen edilmesine ilişkin işlemin iptali aracın maliki olanşirket tarafından istenebilecekken, trafikten men işlemi iledavacının menfaat ilişkisininanlaşılamadığı yine dilekçenin konu vesonuç kısmının birbiriyle tutarlı olmasıgerektiği, anılan hususlara uyulmadan açılan işbudava dilekçesinin 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygunolmadığı" gerekçesiyle davadilekçesinin reddine karar vermiştir.
4. Bu defa davacı tarafından verilen yenilemedilekçesi ile, anılan idari para cezasının iptaliisteminde bulunulmuştur.
5. Ankara 7. İdare Mahkemesi 08/09/2021 tarih ve E.2021/1586,K.2021/1582 sayılı kararı ile, davacı adına idariyargının görev alanına giren bir kararınbulunmadığı, davanın idari para cezasının iptaliistemiyle açıldığını belirterek, 2918 sayılıKanun'da yargı yoluna ilişkin bir düzenlemebulunmadığından 5326 sayılı Kanun uyarıncauyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargı yerine ait olduğusonucuna varıldığını açıklayarak,davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilenkarar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
6. Davacı, bu kez idari para cezası ile araç mentutanağının iptal edilmesi istemiyle adli yargı yerinebaşvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda
7. Kahramankazan Sulh Ceza Hâkimliği 20/11/2021 tarih veD.İş No.2021/1146 sayılı kararı ile, itiraza konuedilen idari yaptırım kararının hukuka uygun olduğugerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiştir. Davacıtarafından karara itiraz edilmiştir.
8. Ankara Batı 1. Sulh Ceza Hakimliği 01/02/2022 tarih veD.İş No. 2022/1043 sayılı kararı ile, 5326sayılı Kanun'un 27/8. maddesinde yer alan düzenlemeuyarınca aynı eylem nedeniyle idari yaptırım karartutanağı ile birlikte trafikten men işleminin deuygulandığı, hem idari para cezasının iptali hem dearacın trafikten men kararının kaldırılmasıyönünde talepte bulunulduğununanlaşıldığı, bu durumda başvurununçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle başvurunun kısmen kabulüne KahramankazanSulh Ceza Hakimliği kararının kaldırılmasına,hakimliğin görevsizliğine kesin olarak karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
9. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlığı altındadüzenlenen Ek 2. maddesi şöyledir:
“(Ek:17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarınımotorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır.
(Ekfıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş günsüre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihlive 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamındailgili belediyeden;
a)Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınanizin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınanizin/ruhsatta belirtilen çalışmabölgesi/güzergâh dışında
belediyesınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır.Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b)bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,(c) bendine uymayanlara 1.002Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilinişlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıliçinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idaripara cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteniveya sahibi, sürücüsünün kendisi olupolmadığına bakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendininihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendininihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendininihlali hâlinde ise on beş gün
süreyletrafikten menedilir.
İlgilibelediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamınaalınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışmaizninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediyesınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır veeksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcıişareti bulunmayan üçüncü fıkrakapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmetialanlara da 334 Türk lirası idari para cezasıuygulanır.”
10. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116.maddesi kapsamında araç tescil plakasına göredüzenlenenler dışında trafik zabıtasıncauygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları;bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; kanunda idaricezalarla ilgili davalarda görevli yargı yeriniaçıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; buKanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeyeişaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamışolması karşısında ve göreve ilişkin genelilkelere göre idari yargının görev alanındagörmüştür.
11. 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun'un 31.maddesiyle değişik3. maddesi ise şöyledir:
“(1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
12. Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“İdaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adliyargı yerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın adli yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesininüçüncü fıkrasının (a) bendi uyarıncaverilen idari para cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
16. Uyuşmazlık Mahkemesince, araç mentutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçılıp açılmadığı sorulmuş,Ankara 7. İdare Mahkemesinin 01/02/2023 tarih ve E.2021/1586sayılı yazısı ile, açılan başka birdavanın bulunmadığının bildirildiğigörülmüştür.
17. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı diğer Kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
18. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
19. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmişise, davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği ancak, yeni kanundakigörev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
20. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
21. İncelenen uyuşmazlıkta, davacı tarafındanidari para cezası ile araç men tutanağının iptaledilmesi istemiyle idare mahkemesinde dava açıldığı,mahkemece dilekçenin reddi kararı sonrası, davacıtarafından verilen yenileme dilekçesinde,uyuşmazlığa konu talebin idari para cezasının iptaliistemine ilişkin olduğunun belirtildiği, bu kapsamda dava konusuedilen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda dabu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'unidari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, idaripara cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Ankara Batı 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 01/02/2022tarih ve D.İş No. 2022/1043 sayılı görevsizlikkararınınidari para cezasının iptali istemiyle yapılanitiraz başvurusu ile ilgili kısmınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara Batı 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 01/02/2022 tarih veD.İş No. 2022/1043 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ idari para cezasının iptali istemiyle yapılan itirazbaşvurusu ile ilgili kısmının KALDIRILMASINA,
27/02/2023tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN