T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/451
KARAR NO : 2023/180
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacı şirketin, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet verdiğinden bahisle engelli bireyler adına ödenen eğitim bedelinin 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince iki katı tutarında tahsil edilmesi yolundaki işlemin iptali istemiyleaçılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar: 1- Öğretilebilir ÇocuklarıKoruma Derneği
Ö. D. Ö. Ö .E.ve R. M
2- E. Ş
Vekili : Av. A. D.Ç
Davalı : Ankara İlMilli Eğitim Müdürlüğü
Vekili : Av. Z. K. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkeziolarak faaliyet gösteren davacı şirket ve kurucu temsilcisitarafından, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyletoplam 49.021,45 TL fazladan ödemeye sebebiyet verildiğinin MaarifMüfettişlerince yürütülen soruşturma sonucutespit edildiğinden bahisle, 652 sayılı Özel BarınmaHizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında KanunHükmünde Kararname'nin 43. maddesinin 2. fıkrasıuyarınca bu miktarın iki katına karşılık gelen98.042,90 TL'nin yasal faizi ile birlikte davacılardan müteselsilentahsiline ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerindedava açılmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Ankara 18. İdare Mahkemesi 11/08/2021tarih ve E.2021/825, K.2021/1318 sayılı kararı ile, "davakonusu idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’undabelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 652sayılı KHK'da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği, bu durumda Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesinde bu Kanun'un idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşıaçılandavanın görüm veçözümünün anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerine ait olduğu" gerekçesiyledavanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bukarar, davacı tarafça istinaf edilmiştir.
3. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4.İdari Dava Dairesi 02/12/2021 tarih ve E.2021/2758, K.2021/2846sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesinolarak karar vermiştir.
4. Davacı vekili, bunun üzerine aynıistemle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
A. Adli Yargıda
5. Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliği26/05/2022 tarih ve D.İş. 2021/10000 sayılı kararıile, "5326 sayılı Kanun'un 28/1-b. maddesi gereğince idariyaptırım kararının Sulh Ceza Hâkimliğinceincelenecek kararlardan olmayıp uyuşmazlıkta idariyargının görevli olduğu" gerekçesiylegörevsizlik kararı vermiştir. Bu karara karşıbaşvurucu tarafından itiraz edilmiştir.
6. Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliği15/06/2022 tarih ve D.İş. 2022/7724 sayılı kararı ile,itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.
7. Başvurucu vekili, son görevsizlikkararını veren Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliğineverdiği dilekçe ile, olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiş, davadosyaları aynı Mahkemenin 27/06/2022 tarihli ve D.İş 2022/10000sayılı üst yazısı ile Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
8.703 sayılı Anayasada YapılanDeğişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 22.maddesi ile değişik 652 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin "Özel eğitim giderleri" başlıklı43.maddesinin 1. ve 2. fıkraları şöyledir:
"(1) Engelliler için sağlıkkurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veyakuruluşlarınca verilen Erişkinler İçin EngellilikSağlık Kurulu Raporuyla asgari %20 oranında engelli olduğu,18 yaş altı çocukların Çocuklar İçinÖzel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimi olduğu tespit edilenve özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından daeğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunukapsamında açılan özel eğitim okulları ileözel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destekeğitimini almaları uygun görülen görme, işitme,zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma,özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrumbozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim programındabelirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıbireylerin eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve MaliyeBakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlıkbütçesine bu amaçla konulan ödenektenkarşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları vedereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitimprogramlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile,Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınıngörüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen eğitim hizmetinisunan veya yararlananların gerçek dışı beyandabulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bututarlar, iki katı ve kanunî faiziyle birlikte ilgililerdenmüteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin özel eğitimokulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleritarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açmaizinleri iptal edilir."
9. 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
" 1.İdari dava türleri şunlardır:
a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden
dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga:2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI veBilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adliyargı yerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
12. Dava, 652 sayılı KHK'nın 43/2.maddesi uyarınca, gerçek dışı beyanda bulunmaksuretiyle fazladan ödemeye sebebiyet verildiğinden bahisle bumiktarın iki katına karşılık gelen tutarın yasalfaiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsil edilmesineilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
13. Dosyanın incelenmesinden, MaarifMüfettişliğinin 23/03/2021 tarihli ve 21,20 sayılıraporuna göre özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi olarakfaaliyet gösteren davacı şirket ve kurucu temsilcisitarafından Ağustos-Ekim 2020 dönemleri arasındagerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle toplam 49.021,45TL fazladan ödemeye sebebiyet verildiğinin tespit edildiğindenbahisle, 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin 2. fıkrasıuyarınca bu miktarın iki katına karşılık gelen98.042,90 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilentahsiline ilişkin 08/04/2021 tarihli, 23833816 sayılı ve"idari para cezası" konulu Valilik Olur'unun iptali istemiyledavanın açıldığıanlaşılmıştır.
14. Olayda, Müfettiş raporu üzerineValilik Oluru'yla tesis edilen işlem para cezası olaraknitelendirilmiş ise de, dava konusu işlem, itirazave iptaldavasına konu husus para cezası değil, gerçekdışı beyanda bulunmak suretiyle fazla ödemeye sebebiyetverilmekten kaynaklı ödenen ücretlerin iki katı olaraktahsil edilmesine yönelik malî tekliftir. Kaldı ki,yaptırımın konusu olan 652 sayılı KHK'nın 43/2maddesinde de lafzi olarak idari para cezasından veya kabahat fiilindenbahsedilmemektedir.
15. Bu durumda dava konusu edilen bu işlemin652 sayılı KHK'nın 43/2 maddesi kapsamında idareyetanınan yetki kapsamında tesis edildiği ve işlemin, kamugücüne dayalı, re’sen ve tek yanlı olarak tesisedilen idari işlem niteliği taşıdığıaçık olduğundan, bu işlemin iptali istemiyleaçılan davanın 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesindesayılan iptal davaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 18. İdare Mahkemesinin 11/08/2021tarih ve E.2021/825, K.2021/1318 sayılı görevsizlikkararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeİDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 18. İdare Mahkemesinin11/08/2021tarih ve E.2021/825, K.2021/1318 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN