T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/67
KARAR NO : 2023/99
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: İcra Dairesince yapılan ihale sonucu satın alınan taşınmaza ilişkin olarak yersiz tahsil edildiği ileri sürülen %18 katma değer vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı: M. D
Vekili : Av. O. Ş
Davalı : Küçükköy Vergi DairesiMüdürlüğü
Vekili : Av. B. Ö
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, Gaziosmanpaşa 2. İcraMüdürlüğünün 2018/1470 Tal. sayılıdosyasından satışı yapılan tarla vasıflıtaşınmazın 19/10/2020 tarihli müzayedede müvekkilitarafından satın alındığını, İcraMüdürlüğünce re’sen düzenlenen %18oranlı KDVbeyannamesi ile davalı Küçükköy VergiDairesi Müdürlüğünce 129.870 TL KDVtutarının kanuna aykırı olarak müvekkilinden tahsiledildiğini, yatırılmadığı takdirde ihalefeshedileceğinden bu bedelin zorunlu olarakyatırıldığını, 3065 sayılı KDVKanunu'nun 17/4-r maddesi uyarınca dava konusu taşınmazınsatışının KDV’den istisna tutulduğunu, bunedenle bu taşınmaz satışından dolayı KDValınmasının yasal dayanağınınbulunmadığını ifade ederek; ödenen 129.870 TLKDV’nin, ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birliktedavalı idareden alınarak müvekkiline iadesine karar verilmesiistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. İstanbul 10. Vergi Mahkemesi 21/04/2021 tarih veE.2020/3110, K.2021/1017 sayı ile, mevzuat hükümlerive somut olayın birlikte değerlendirilmesinden, İcraMüdürlüğü tarafından yürütülentakip kapsamında yapılan ihale sonucunda alman taşınmazailişkin, icra müdürlüğünce verilen %18oranında KDV ödenmesine dair kararın, kanunaaykırılığı iddiasının şikayet yolu ileİcra Mahkemesinde çözümleneceği, mahkemeninincelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak,anılan işlemin kanuna uygun olup olmadığı hususundakarar vereceği, adli yargılamanın bir parçasınıoluşturan bu uyuşmazlığın, İcraMüdürlüğünün tesis ettiği bir işlemdenkaynaklandığı, vergi mahkemesinin görevine giren genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkinolmadığı ve dolayısıylauyuşmazlığın çözümünde adliyargı mahkemelerinin görevli bulunduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılıKanun'un 15/1-a bendi uyarınca davanın görev yönündenreddine karar vermiş,istinaf yoluna başvurulmasıüzerineİstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci Vergi DavaDairesi 23/09/2021 tarih ve E.2021/3131, K.2021/2237 sayı ile, istinafbaşvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlikkararı kesinleşmiştir.
3. Davacı vekilibu kez,aynı istemle adliyargı yerindedava açmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Gaziosmanpaşa 2. İcra Hukuk Mahkemesi 04/11/2021 tarih veE.2021/785, K.2021/662 sayı ile, somut olayda, ihale konusutaşınmaza ilişkin KDV oranının %18 olduğubelirtilerek satış kararı doğrultusunda gerekli yerlerde vevasıtalarla ilan edildiği, İİK'nun 16/1. maddesindeöngörülen yasal sürede icra mahkemesine başvurularakKDV oranının şikayet konusu yapılmadığı, budurumda ihale alıcısı, ihale şartlarını bilerekihaleye girmiş ve ihale konusu taşınmazı verdiğiteklif ile alındığı, buna göre, herkes içinkesinleşmiş olan "ihale şartları”çerçevesinde yapılan ihaleden sonra KDV’nin dahadüşük (%0 oranı üzerinden) uygulanması talebininicra mahkemesinde ileri sürülemeyeceğini, nitekim Yargıtay12. Hukuk Dairesinin benzer yöndeki 2017/8537 esas, 2017/ 12550 kararsayılı içtihatları da göz önündebulundurulduğunda şikayetçinin talebinin mahkemelerince kabuledeğer görülmediğinden şikayetin esastan reddine karar vermiş,bukarara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.
5. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi20/10/2022 tarih ve E.2021/4277, K.2022/2989 sayı ile,davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ileHMK'nın 353/l-b.2. maddesi gereğince mahkeme kararınınkaldırılmasına, davacının davasınınHMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine kararvermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Mahkemenin, davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi(davayı esastan inceleyebilmesi) için varlığı veyayokluğu gerekli olan hâllere dava şartları denir.
6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesinin 1.bendinin (b) alt bendi gereğince yargı yolunun caiz olması davaşartı olup 115. maddesine göre ise mahkeme, davaşartlarının mevcut olup olmadığınıdavanın her aşamasında kendiliğindenaraştırır. Taraflar da dava şartınoksanlığını her zaman ileri sürebilirler.
Davaşartı noksanlığının tespit edilmesi halinde ise6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 115/2. maddesigereğince dava şartı yokluğundan usulden ret kararıverilmesi gerekmektedir.
Somut olayda;Katma Değer Vergisi’nin tahsil edildiği noktasındatartışma bulunmamaktadır. Bu bağlamda verginin iadesininmuhatabı vergi dairesi olmuştur. Bu kapsamda açılandavada da; 3065 sayılı Kanun hükümleri gereğince katmadeğer vergisine ilişkin uyuşmazlığıngörüm ve çözümü görevi, idari yargıiçerisinde yer alan vergi mahkemelerine ait bulunmaktadır. NitekimUyuşmazlık Mahkemesinin 2021/524 Esas, 2022/120 Karar no ve28/02/2022 tarihli kararı da aynı doğrultudadır.
O halde Mahkemeceyargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddinekarar verilmesi gerekirken işin esasının incelenerekyazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. Bunedenle davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüile İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nun 353/l-b.2. maddesigereğince kaldırılmasına, yeniden esas hakkındadavacının davasının HMK'nun 114/1 -b ve 115/2 maddeleriuyarınca usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdakihüküm kurulmuştur."
III. İLGİLİ HUKUK
6. T.C. Anayasası’nın 73. maddesi; "Vergi,resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunlakonulur, değiştirilir veya kaldırılır."hükmünü içermektedir.
7. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "KanununŞümulü" başlıklı 1. maddesinde, bu kanunhükümlerinin ikinci maddede yazılı olanlar dışında,genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özelidarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkındauygulanacağı belirtilmiş, "Vergi DavalarınınKonusu" başlıklı 378. maddesinin 1.fıkrasında da; vergi mahkemesinde dava açabilmek içinverginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tevkif yoluyla alınanvergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış veödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olmasıgerektiği açıklanmış, ayrıca aynı Kanun'un116. ila 123. maddelerinde tarifi yapılan ve kapsamı gösterilenvergi hataları nedeniyle ilgililerin 5 yıllıkzamanaşımı süresi içinde idareye başvuruphaklarında yapılan vergilendirme hatalarınındüzeltilmesini ve haksız ödenen vergilerin iadesiniisteyebilecekleri öngörülmüştür.
8. Diğer yandan, 3065 sayılı Katma Değer VergisiKanunu'nun 1. maddesinin 3/d bendinde; müzayede mahallerinde vegümrük depolarında yapılan satışların katmadeğer vergisi konusunu teşkil eden işlemlerden olduğuhükme bağlanmış, aynı Kanun'un 40. maddesinin 5.fıkrasında,Maliye Bakanlığının, bu Kanunun 17.maddesinin, 1. fıkrasında sayılan kurum ve kuruluşlara,sadece vergiye tabi işlemlerin bulunduğu dönemler içinbeyanname verdirmeye, beyanname yerine kaim olmak üzere işleme esasbelgeleri kabul etmeye, bu mükelleflere ait verginin beyan ve ödemezamanı ile tahsiline ilişkin usul ve esasları belirlemeyeyetkili olduğu belirtilmiş;söz konusu yetkiçerçevesinde, Katma Değer Vergisi Uygulama GenelTebliği'nin "İcra Dairelerinde YapılanSatışlar" başlıklı 6.2bölümünde, 3065 sayılı Kanun'un (l/3-d) maddesiuyarınca müzayede yoluyla satış yapan icra dairelerinin,katma değer vergisi uygulamasında yapılan satışlarlailgili katma değer vergisinin beyanı ve ödenmesi ile ilgiliişlemleri ne şekilde yürüteceği yönündeaçıklamalara yer verilmiştir.
9. 2576 sayılı Bölge İdareMahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu veGörevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemeleriningörevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Vergimahkemeleri:
a) Genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindekikonularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğerkanunlarla verilen işleri,
Çözümler."
10. 2577 sayılıİdari Yargılama UsulüKanunu'nun " İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
"1.(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılıkararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerindenbiri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga:2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,idari ve adliyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilenhükmün aksine, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiğigörülmekte ise de; davaya ilişkin bilgi ve belgelerin dosyadayer aldığı anlaşıldığından, idariyargı kararının kesinleşme durumuna ilişkin bilgininMahkemesinden temin edilmesiyle yetinildiği ve sonuçta usuleilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
13. Dava, İcra Müdürlüğünce yapılanihale üzerine satın alınan taşınmazın satınalma bedeli üzerinden %18 oranında hesaplanarak ödenen katmadeğer vergisinin, istisna kapsamında olduğu ve ödenmemesigerektiği ileri sürülerek,yersiz tahsil edilen katma değervergisinin iadesi istemiyle açılmıştır.
14. Olayda; İcra Müdürlüğünceyapılan ihale üzerine alınan taşınmazınsatın alma bedeli üzerinden hesaplanarak Vergi DairesiMüdürlüğüne yatırılan katma değervergisinin iadesi istenilmektedir. Bu vergi dayanağını 3065sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'ndan almaktadır.Mükellefi ve uygulanacağı oran anılan Kanunhükümleri uyarınca belirlenmektedir. Taşınmaztesliminin icra veya iflas idaresince yapılan ihale yoluylagerçekleşmesi ve teslim bedeli üzerinden hesaplama yapılarakverginin tahsil edilmesi, bu işlemi özel hukuk ilişkisinedönüştürmemektedir.
15. Bu itibarla, taşınmaz tesliminin 3065 sayılıKatma Değer Vergisi Kanunu'na göre vergi istisnasıkapsamında bulunup bulunmadığının, vergiye tabiolması halinde hangi oranda vergi hesaplanması gerektiğinintespitine yönelik olarak, 3065 sayılı Kanun ve 213sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre incelemeyapılması gerekmektedir. Bu yoldaki incelemeyi yapma görevi,2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemelerive Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunmaddeleri uyarınca Vergi Mahkemesine verilmiştir.
16. Bu durumda, ihale yoluyla satın alınantaşınmazın satın alma bedeli üzerinden hesaplanaraktahsil edilen katma değer vergisinin istisna kapsamında olduğuileri sürülereködenen katma değer vergisinin yasal faiziylebirlikte iadesi istemiyle açılan davanın görüm veçözümünde 2577 sayılı Kanunun 2. ve 2576sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargıiçerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, İstanbul 10. Vergi Mahkemesinin 21/04/2021 tarih veE.2020/3110, K.2021/1017 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 10. Vergi Mahkemesinin 21/04/2021 tarih veE.2020/3110, K.2021/1017 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN