T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/119
KARAR NO : 2023/120
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. madde ve fıkrası uyarınca düzenlenen 6 ay süreyle sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : İİ. A
Davalı : İstanbul Valiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1.İstanbul Valiliği Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünceyapılan denetim sırasında, alkollü olarak araçkullandığından bahisle, davacı adına 15/07/2021 tarihve MA-75340763 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para CezasıKarar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918 sayılıKarayollarıTrafik Kanunu’nun 48/5. madde ve fıkrasıuyarınca 1.339 TL idari para cezası verilmiş, aynı birimtarafından sürücü belgesi geri alma tutanağıdüzenlenmiştir.
2. Davacı, sürücü belgesi geri almatutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinebaşvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Küçükçekmece 3. Sulh Ceza Hakimliği06/10/2021 tarih ve D.İş.2021/4523 sayılı kararıile, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiniteliğinde olmayan sürücü belgesi geri alma işlemininidari yargı görev alanına giren işlem olduğunu, sadeceehliyetin geri alınmasına yönelik yapılan itirazolduğunu, hukuki uyuşmazlığın görüm veçözümünün idari yargının görevindeolduğunu belirterek, 5326 sayılı Kanunçerçevesinde idari para cezası olmadığıanlaşılmakla başvurunun görev yönünden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 09/11/2021 tarih veE.2021/1861, K.2021/1879 sayılı kararı ile, 2918sayılı Kanun'un 48. maddesinin beşinci fıkrasıuyarınca sürücü belgesinin 6 ay süre ile gerialınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyleaçılan davada adli yargı merciinin görevli olduğunubelirterek, davanın görev yönünden reddine kararvermiş, bu karara karşı davacı istinaf istemindebulunmuştur.
6. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Sekizinci İdariDava Dairesi 05/04/2022 tarih ve E.2022/581, K.2022/623 sayılıkararı ile, İstanbul Küçükçekmece 3. SulhCeza Hakimliğinin D.İş.2021/4523 sayılı dosyasınakayıtlı olarak açılan davanın, 06/10/2021 tarihindeidari yargıda açılması gerektiği gerekçesiylereddedildiğini, bunun üzerine idari yargı yerindeaçılan davada da, uyuşmazlığıçözmekle adli yargı yerinin görevli olduğu sonucunaulaşıldığını, 2247 sayılıKanun’un 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken,davanın görev yönünden reddine karar verilmesinde isabetbulunmadığını belirterek, davacının istinafbaşvurusunun kabulüne, İstanbul 9. İdare Mahkemesinin09/11/2021 tarih ve E.2021/1861, K.2021/1879 sayılıkararının kaldırılmasına, yukarıda belirtilengerekçe dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere 2577sayılı Kanun’un 45/5. maddesi uyarınca dosyanınmahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
7. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 22/11/2022 tarih veE.2022/1785 sayılı kararı ile, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-(a) maddesi uyarıncamahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun'un 19. maddesi uyarınca olumsuz görevuyuşmazlığı çıkarılmak üzereUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, iş budavanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
8. 2918 sayılı Kanun’un 48. maddesinin beşincifıkrası şöyledir:
“Yapılantespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araçkullandığı tespit edilen sürücüler hakkında,fiili bir suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari paracezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreylegeri alınır. Hususi otomobil dışındakiaraçları alkollü olarak kullanan sürücülerbakımından promil alt sınırı 0.21 olarakuygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniylesürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalingerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğrubeşyıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirasıidari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yılsüreyle, üç veya üçten fazlasında ise,1.407Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücübelgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarakgeri alınmış olması halinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin bitiminde başlar.”
9. 24/05/2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un19.maddesiyle, maddeye;
“Sürücübelgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncımaddesinde sayılan görevliler tarafındanyapılır.” denilmeksuretiyle on ikinci fıkra eklenmiştir.
10. Anılan Kanun’un, “Trafikzabıtasının görev ve yetki sınırı ile genelzabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkinyetkisi” başlığı altındadüzenlenen 6. maddesi şöyledir:
“Trafikzabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetkisınırı;
a)Trafikzabıtası:
Trafikzabıtası görevi sırasındakarşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genelzabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idareamirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlugörülen haller dışında, trafik zabıtasınagenel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve özelteçhizatı trafik hizmetleri dışındakullanılamaz.
b)GenelZabıta
Trafikzabıtasının bulunmadığı veya yeterliolmadığı yerlerde polis; polisin ve trafikteşkilatının görev alanı dışında kalanyerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay veuzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygunolarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymayagörevli ve yetkilidir.”
11. 5326 sayılı Kanun’un “Saklı tutulanhükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesi şöyledir:
“(1)Diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek vesanatın yerine getirilmemesi,
b)İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veyaehliyetin geri alınması,
d) Kara, denizveya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferdenalıkonulması,
gibiyaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda buKanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır.”
12. “Genel kanun niteliği”başlıklı 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli,5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a) İdariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
13. Kanun’un genel hükümleri arasında yer alan 27.maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde,sulh ceza mahkemesine başvurulabileceğiöngörülmüştür.
14. Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılanyaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
15. 2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma veCezaların Uygulanması başlıklı DokuzuncuKısım’a dahil “Bu Kanundaki suçlarla ilgilidavalara bakacak mahkemeler ve yetkileri” başlığıaltında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafında;sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasıhariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veyabu kanundaki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınmasıve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasınıgerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunlarınbulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerindebakılacağı ifade edilmiş; böyleliklesürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemeleriningörevi dışında tutulmuş iken; 12/07/2013 tarihli 6495sayılı Kanun’un 20. maddesiyle değişiklikyapılarak maddenin başlığı, “Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”;şeklinde, madde ise şöyledir:
“Bu Kanunun6ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescilkuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmaküzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına veiptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51incimaddesinin ihlali ve 118inci maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarında yazılı “100 ceza puanınıdoldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin gerialınmasına yine bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılangörevliler yetkilidir.
Sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dairverilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerceilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanunagöre görülen davalar, diğer kanunlara göregörülen davalarla birleştirilemez.
…….”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hâkim Gülşen AKARPEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
18. Dava, 2918 sayılı Kanun’un 48/5. madde vefıkrası uyarınca davacı hakkında düzenlenensürücü belgesinin 6 ay süreyle geri alınmasınailişkin tutanağın iptali istemiyleaçılmıştır.
19. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılıKanun’un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasınagöre düzenlenenler dışında trafikzabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşıaçılan davaları; bu uygulamanın idari cezakapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalardagörevli yargı yerini açıkça belli eden birhükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten öncekihali ile,bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmeklegörevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi biratıfta bulunulmamış olması karşısında vegöreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargınıngörev alanında görmüş iken;5326 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden sonra;öngörülentrafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 2918 sayılı Kanun’da da bu para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560SayılıKanun’la değişik3.maddesinde belirtildiğiüzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehükümbulunmamasıhalindeuygulanacağınedeniyle,görevlimahkemeninbelirlenmesinde5326 sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davaların görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varmıştır.
20. Uyuşmazlığın esasını oluşturan,sürücü belgesi geri alma tutanağına ilişkinkarara gelince:
21. Sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun’un12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesi ileyapılan değişiklikten önceki 112.maddesi ve 5326sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılıKanun’un, bu Kanun’daki suçlarla ilgili davalara bakacakmahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca,sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemeleriningörevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için ehliyetin gerialınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalariçinde sayıldığı dikkatealındığında; sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakmagörevininidare mahkemesine ait olduğu sonucunavarılmıştır.
22. 5326 sayılı Kanun’un 27. maddesine, 5560sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrasında, idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
23. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren budüzenlemeye göre,Kabahatler Kanunu’nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
24. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararınhukuka aykırılığı iddiasının da,idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
25. Olayda, idari para cezasına konu işlem kapsamındaaynı kişi ile ilgili olarak düzenlenen ve olumlu görevuyuşmazlığının konusunu oluşturansürücü belgesi geri alma tutanağı ile ilgili olarak;5326 sayılı Kanun’un “Saklı tutulanhükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için, ….. ehliyetin geri alınması,…….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır” denilerek, ilgilikanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklı tutulan,başka bir deyişle,belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biriolan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün,12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle, 2918sayılı Kanun’un 112. maddesindeyapılandeğişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yenidendüzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
26. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
27. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yenikanundaki görev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
28. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
29. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanansürücü belgesi geri alma tutanağının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495sayılı Kanun’un 20.maddesiyle 2918 sayılıKanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddeninyeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeyeyer verilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, sürücü belgesi geri almatutanağına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, İstanbul 9. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Küçükçekmece 3. Sulh CezaHakimliğinin06/10/2021 tarih ve D.İş. 2021/4523 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 9. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Küçükçekmece 3. Sulh CezaHakimliği 06/10/2021 tarih ve D.İş.2021/4523 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN’ın KARŞIOYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ileilgili hükümleri bir bütün halindedeğerlendirildiğinde, bir idari işlem olan sürücübelgesinin geri alınmasına ilişkin işlemlerden doğanuyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı merciiolduğu tartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un27/8. maddesinde yer alan "idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde, idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının buişlemin iptal talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği” düzenlemesi uyarınca da davakonusu işlemlerden doğan uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyoruz.
Üye
Ahmet ARSLAN