T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/140
KARAR NO : 2023/97
KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğranılan zararın idarece giderilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Kanun'un110. maddesi kapsamında, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk
KA R A R
Davacı : M. N. S
Vekili : Av. Ş. A
Davalı : Yıldırım Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. S. İ
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin kardeşi olan M. C.S'ın sevk ve idaresindeki müvekkiline ait .... LJS ....plakalıkamyonun, 13/06/2018 tarihinde 22.30 sularında KarapınarMahallesi'nde Aktaş Tepe istikametine doğru dönerken 24. CaddedeAşmalı Çınar Çay evi yanında, gövdesi vedallarının büyük bir bölümü araçyoluna taşan çınar ağacına çarpmasısonucunda yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiği, Kaza yerinde tutulan tutanakta da belirtildiği üzeresöz konusu yolda uyarıcı işaretlemebulunmadığı, ayrıca trafik kazası tespittutanağında görüldüğü üzere araçazami hız limitinin altında seyrettiğini, mevcut yolunçok dar olduğunu ve araçsürücüsünün gideceği istikamette ilerlerken,kazaya konu çınar ağacını görme ihtimalininolmadığını, sağa döner dönmezçınar ağacının karşısınaçıktığını, trafiğin düzeni vegüvenliğini sağlamakla yükümlü olanYıldırım Belediyesinin yola taşan çınarağacı ile ilgili gerekli önlemleri almadığı, bunedenle işbu davada taraf olarak mevcut olduğunu, müvekkilitarafından Bursa 3. Sulh Hukuk Mahkemesi 2018/80 D.İşdosyası ile tespit yaptırıldığı ve incelemesonrası düzenlenen bilirkişi raporunda kaza nedeniylemüvekkiline ait araçta 20.000,20 TL tutarında hasar meydanageldiği ancak ilgili kurumun sorumluluğunun yüzde yirmiolması sebebiyle 4.000 TL olan kısmından sorumlu olduğununbelirtildiği, müvekkili tarafından rapora itiraz edildiğiancak mahkemece ek rapor düzenlenmesine karar verilmediği,müvekkilinin davalı belediyenin karayolları düzenlemeleriile ilgili sorumluluklarını yerine getirmemesi sebebiyle maddi zararauğradığını bu nedenle de zararının,zararın doğumuna sebep olan davalı idareden tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/12/2019 tarih ve E.2019/311,K.2019/980 sayı ile, davalı İdarenin sorumlulukalanında bulunan yol üzerindeki alınması gereklitedbirlerin alınmaması nedeniyle doğan zararın davacıtarafından tazmininin amaçlanmış olması karşısındaidarenin kamu hizmetini yürüttüğü esnada kişilereverdiği zararın ödetilmesine yönelik işbuuyuşmazlık konusu davada, kamu hizmetinin usulüne ve hukukauygun olarak yürütülüp yürütülmediği,hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olupolmadığının tespiti hususunun 2577 Sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesi uyarıncagörüm ve çözüm yerinin İdari yargıalanına girdiği anlaşıldığından mahkememizingörevsiz olması nedeniyle HMK 114/b ve 115/2 maddeleri uyarıncausulden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilitarafından istinaf isteminde bulunmuştur.
3. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi 20/10/2022 tarihve E.2021/1771, K.2022/1726 sayı ile, davacı vekilinin istinaf kanunyolu başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... Somutolayda; yol kenarında bulanan ağaçların süresindebakımlarının yapılmaması nedeniyledallarının yola uzanması sonucu meydana gelen maddi hasarlıkazada yolun kontrolünden sorumlu olan davalı hakkındaaçılan davada hizmet kusuruna dayanılmıştır.
Kamu tüzelkişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev veyetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararlarniteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, buzararların tazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalıolarak açılan davadaki bir uyuşmazlığın idariyargı yerinde çözümlenmesi gerektiği içindavacı vekilinin istinaf isteminin reddi gerekmiştir.
HMK 355. maddesigereğince istinaf yoluna başvuranın sıfatına veistinaf konusu yapılan nedenlere ve kamu düzeni ilesınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, ilk derecemahkemesin kararı usul ve yasaya uygun olması nedeniyle davacıvekilinin istinaf taleplerinin reddine..."
4. Davacı vekilibu kez, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak üzere şimdilik 1.000 TL maddi tazminat istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Bursa 4. İdare Mahkemesi 04/01/2023 tarih ve E.2022/1821sayılı kararı ile, davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesininbu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...davacının sevk ve idaresindeki araç ile KarapınarMahallesinde Aktaş Tepe istikametine doğru dönerken gövdesive dallarının büyük bir bölümü araçyoluna taşan çınar ağacına çarpmasısonucunda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası neticesindetazmin edilmesi istenilen talebin, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu anlaşılmaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
6.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde,Kanun'un amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu Kanun'un karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
7. 2918 sayılı Kanun'un, "Belediye trafik birimleri,görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesişöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3md.)
Bu Kanunlabelediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonlarıve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarakyürütülür.
a)Kuruluş
Herbelediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesigözönünde tutularak İçişleriBakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genelhükümlere göre, belediye trafik şubemüdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
b)Görev ve yetkiler
1.Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafikdüzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2.Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmak,
3.Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacakçalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak vedenetlemek,
4.Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veyagündüze göre kolayca görülebilecek şekildeişaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5.Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzündentrafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklifedilen tedbirleri almak,
6.Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veyayapılmasını sağlamak,
7.Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerleverilen diğer görevleri yapmak.
(Ekfıkra: 25/6/1988 - KHK 330/2 md.)"
8. 2918 sayılı Kanun'un, 19/01/2011tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesindeşu hükme yer verilmiştir:
"İşleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir."
9. Aynı Kanun'un Geçici 21. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkinhükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önceidari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz."
B. Yargı Kararları
10. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir:
"…Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…" (Any.Mah.'nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılıkararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
13. Dava, yol kenarında bulanan ağaçlarınsüresinde bakımlarının yapılmaması nedeniyledallarının yola uzanması sonucu meydana gelen trafik kazasınedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyleaçılmıştır.
14. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158. maddesiuyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzerediğer yargı organları bakımından da uyulmasızorunlu bir karar mesabesindedir.
15. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesininişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Bursa 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/12/2019 tarih ve E.2019/311,K.2019/980 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bursa 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/12/2019 tarih ve E.2019/311, K.2019/980sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN’ın KARŞIOYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Doğan Eyüp Havva
TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaşeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye
AhmetARSLAN