T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/761
KARAR NO : 2023/229
KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Y. S
Vekili : Av. M. R. B
Davalı : Mardin Valiliği
Vekili : Av. B. B
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Mardin İl Milli Eğitim Müdürü olarak görevyaptığı dönemde davacı hakkında Maarif Müfettişliğininsoruşturma raporu kapsamında, kamu zararından bahislemaliyönden getirilen teklif doğrultusunda, 5018 sayılı Kanun'un71. maddesi uyarınca 20/01/2022 tarih ve E-63050228-663.07-41717996sayılı işlemle davacıdan istenilen bir aylık netödeme tutarındaki para cezasının iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açılmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Mardin 1. İdare Mahkemesi 06/04/2022 tarih ve E.2022/641,K.2022/871 sayılı kararı ile; "KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından,idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu" gerekçesiyle, davanın görevyönünden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin24/05/2022 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda
4. Mardin 1. Sulh Ceza Hâkimliği 11/11/2022 tarih veD.İş No.2022/1228 sayılı kararı ile, "idariişlem niteliğindeki para cezasının görümündeidari yargının görevli olduğu" gerekçesiylebaşvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, bukarara karşı davacı vekili tarafından yapılanitirazın da Mardin 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 21/11/2022 tarihve D.İş No.2022/3198 sayılı kararı ile kesin olarakreddine karar verilmiştir.
5. Davacı vekilinin ortaya çıkan olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle songörevsizlik kararını veren adli yargı yerine verdiğidilekçe, dava dosyaları ile birlikte Mardin 1. Sulh CezaHâkimliğinin 07/12/2022 tarih ve D.İş No.2022/1228sayılı üst yazısıyla Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığına gönderilmiştir.
II. İLGİLİ HUKUK
6. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "KamuZararı” başlıklı 71. maddesi şöyledir:
“Kamuzararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerindenkaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerisonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye nedenolunmasıdır.
Kamuzararının belirlenmesinde;
a) İş,mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardanfazla ödeme yapılması,
b) Malalınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödemeyapılması,
c) Transferniteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması.
d) İş,mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatlaalınması veya yaptırılması,
e) İdaregelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun birşekilde yapılmaması,
g)Mevzuatında öngörülmediği halde ödemeyapılması esas alınır.
Kontrol, denetim,inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespitedilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibarenilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerdentahsil edilir.
Alınmamışpara, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamışhizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat,onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösterengerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamukaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye nedenolanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerekdüzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlarhakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillereilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleriişleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminatdahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katıtutarına kadar para cezası verilir.
(Değişikson fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara nedenolan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzelkişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar,Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılanyönetmelikle düzenlenir."
7. Bu Kanun'un "Para cezaları ve yetkili merciler"başlıklı 73. maddesi şöyledir:
"Bu Kanundabelirtilen para cezaları, ilgili kamu idaresinin üst yöneticisitarafından verilir. Para cezaları, karar verilmesini izleyen aybaşından başlamak üzere ve herhangi bir hükümalmaya gerek kalmaksızın; ilgililerine yapılan hertürlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil bir aylık netödemelerin dörtte biri oranında kesilerek tahsil olunur."
8. 5326 sayılı Kanun'un "Genel Kanunniteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri,idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında uygulanır."
9. Bu Kanun'un "İdarî para cezası"başlıklı 17. maddesinin üçüncüfıkrası şöyledir:
"10/12/2003tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununaekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleritarafından verilen idarî para cezalarının ilgilikanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenen oranındışındaki kısmı ile Cumhuriyetbaşsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilenidarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir.Sosyal güvenlik kurumları ile mahalli idareler tarafındanverilen idarî para cezaları kendi bütçelerine gelirkaydedilir. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafındanverilen idarî para cezaları ise, ilgili kanunlarındakihükümler saklı kalmak kaydıyla, Genel Bütçeyegelir kaydedilir. Kamu kurumu niteliğindeki meslekkuruluşlarının verdiği para cezaları, kendi kanunlarındakihükümlere tâbidir. Kişinin ekonomik durumunun müsaitolmaması halinde, idarî para cezasının, ilk taksitininpeşin ödenmesi koşuluyla, bir yıl içinde vedört eşit taksit halinde ödenmesine karar verilebilir.Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi halinde, idarîpara cezasının kalan kısmının tamamı tahsiledilir."
10. Aynı Kanun'un "Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"İdarîpara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir."
V.İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adliyargı yerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adliyargı dava dosyalarının 15. maddede belirtilen yöntemeuygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B.Esasın İncelenmesi
12.Raportör-Hâkim Murat UÇUR’un, davanınçözümünde adli yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
13. Dava, Mardin İl Milli Eğitim Müdürü olarakgörev yaptığı dönemde davacı hakkında MaarifMüfettişliğinin soruşturma raporu kapsamında, kamuzararından bahislemali yönden getirilen teklif doğrultusunda davacıdanistenilen bir aylık net ödeme tutarındaki paracezasının iptali istemiyle istemiyleaçılmıştır.
14. Yukarıda anılan düzenlemelere göre, KabahatlerKanunu’nun idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
15. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlikkararı verilemeyeceği açıktır.
16. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
17. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5018sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusundakanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiğiüzere, idarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanunhükümleri dikkate alınacağından, idari paracezasına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
18. Diğer taraftan, 5018 sayılı Kanun’un 71.maddesinde yer alan para cezasının belirlenmesinde “aylıknet ödemenin” esas alınmasının, bu paracezasını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nunDisiplin Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiilve Hallerini düzenleyen 125. maddesinin (c) bendinde yer alan“aylıktan kesme” şeklindeki disiplin cezasınadönüştürmeyeceği açıktır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Mardin 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 11/11/2022tarih ve D.İş No.2022/1228 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGIYERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Mardin 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 11/11/2022 tarihve D.İş No.2022/1228 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN