T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/114
KARAR NO : 2023/197
KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M. D
Vekili : Av. M. S. Ö
Davalı : Mardin Valiliği
Vekili : Av. R. Ö
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı hakkında, 4735 sayılı Kamu İhaleSözleşmeleri Kanunu’nun 24. maddesindeki işartışı ile ilgili şartlarıtaşımadığı halde iş artışınıgerektirmeyen gerekçelerle ve Bakanlık ilgili birimlerinden onayalınmaksızın defaten iş artışına gidilenharcama belgeleriyle bunun yanında Mardin Milli EğitimMüdürlüğünün iki yapım işiyle ilgiliiş artışı istemli yazılarına Bakanlıkbirimlerince olumsuz görüş bildirilmesine rağmen işartışına gidilen yapım işlerine ait harcamabelgelerini imzalamak suretiyle ve belgeleri imzalayarak harcama yetkilisinin onayınasunmak suretiyle kamu kaynaklarının azalmasında sorumluluğubulunduğu nedenleriyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi VeKontrol Kanunu'nun Kamu Zararı Konulu 71. maddesi gereğince“... bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık,ödenek, zam, tazminat dâhil yapılan bir aylık netödemelerin iki katı tutarına kadar para cezasıverilir.” hükmüne göre bir aylık netödemeleri tutarında cezai işlem uygulanmış,davacı vekili bu işleme karşıadli yargı yerinebaşvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Mardin 1. Sulh Ceza Hakimliği 09/11/2022 tarih veD.İş No.2022/390 sayılı kararı ile, idari paracezasının maaştan kesinti yapılmak suretiyle tahsiliyönündeki idari işlemin yargısal denetiminin 2577sayılı Kanun'un genel hükümlerine göre idariyargının görev alanında bulunduğunu, işbu sebeplehakimliklerinin söz konusu başvurunun incelenmesi hususundagörevli olmadığını belirterek, başvurunungörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararakarşı davacı vekilince itiraz edilmiştir.
3. Mardin 2. Sulh Ceza Hakimliği 21/11/2022 tarih veD.İş No.2022/3196 sayılı kararı ile, itirazınkesin olarak reddine karar vermiştir.
4. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Mardin 2. İdare Mahkemesi 06/01/2023 tarih veE.2022/1771 sayılı kararı ile, incelenenuyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğunu, 5018 sayılıKanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda kanun yolunailişkin bir düzenlemenin yer almadığını, budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağını, görevli mahkemeninbelirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğunu belirterek, Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Mardin1. Sulh Ceza Hakimliğinde bulunan dava dosyasının aslı ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun“Amaç” başlığı altındadüzenlenen 1. maddesi şöyledir.
“Bu Kanununamacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika vehedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik veverimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesapverebilirliği ve malî saydamlığı sağlamaküzere, kamu malî yönetiminin yapısını veişleyişini, kamu bütçelerininhazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malîişlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını vemalî kontrolü düzenlemektir.”
7. “Harcama talimatı ve sorumluluk”başlıklı 32. maddesi şöyledir.
“Bütçelerdenharcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatıvermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmetgerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi,kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulüile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgileryer alır.
Harcamayetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke veesaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından,ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve buKanun çerçevesinde yapmaları gereken diğerişlemlerden sorumludur.”
8. “Yaptırımlar ve Yetkili Merciler”üst başlığı altında düzenlenen“Kamu zararı” başlıklı 71. maddesişöyledir.
“Kamuzararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklananmevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamukaynağında artışa engel veya eksilmeye nedenolunmasıdır.
Kamuzararının belirlenmesinde;
a) İş,mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardanfazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan,iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transferniteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş,mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatlaalınması veya yaptırılması,
e) İdaregelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun birşekilde yapılmaması,
f)(Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)
g)Mevzuatında öngörülmediği halde ödemeyapılması,
Esasalınır.
(Değişiküçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol,denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucundatespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihtenitibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikteilgililerden tahsil edilir.
Alınmamışpara, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamışhizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat,onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibigösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiylekamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye nedenolanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerekdüzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlarhakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillereilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleriişleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminatdahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katıtutarına kadar para cezası verilir.
(Değişikson fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara nedenolan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzelkişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanıtarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir”
9. “ Para cezaları ve yetkili merciler”başlığı altında düzenlenen 73. maddesişöyledir.
“Bu Kanundabelirtilen para cezaları, ilgili kamu idaresinin üst yöneticisitarafından verilir. Para cezaları, karar verilmesini izleyen aybaşından başlamak üzere ve herhangi bir hüküm almayagerek kalmaksızın; ilgililerine yapılan her türlüaylık, ödenek, zam, tazminat dahil bir aylık net ödemelerindörtte biri oranında kesilerek tahsil olunur”
10. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesininüçüncü fıkrası şöyledir:
“(Değişik:6/12/2006-5560/32 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu MaliYönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III) sayılıcetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idarî paracezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenenoranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyetbaşsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilenidarî para cezaları Genel Bütçeye gelirkaydedilir…”
11. Öte yandan; 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun'un31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır”
12.Kanun’un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin 1. Fıkrası şöyledir:
“idari paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veyatefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde,sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içindebaşvurunun yapılmamış olması halinde idariyaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesinceanılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesi uyarıncaverilen para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
16. Olayda, davanın 5018 sayılı Kanun uyarıncaverilen idari para cezasına karşıaçıldığı, 5018 sayılı Kanun’da da buKanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
17. Yukarıda sözü edilen bu düzenlemeleregöre;Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
18. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5018sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusundakanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından,idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
19. Diğer taraftan, 5018 sayılı Kanun’un 71.maddesinde yer alan para cezasının belirlenmesinde“aylık net ödemenin” esas alınmasının,bu para cezasını, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’nun Disiplin Cezalarının Çeşitleri ile CezaUygulanacak Fiil ve Hallerini düzenleyen 125. maddesinin (c) bendinde yeralan “aylıktan kesme” şeklindeki disiplincezasına dönüştürmeyeceğiaçıktır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Mardin 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Mardin 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 09/11/2022 tarih ve D.İşNo.2022/390 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Mardin 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileMardin 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 09/11/2022 tarih ve D.İşNo.2022/390 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde,OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN