T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/387
KARAR NO: 2023/249
KARAR TR: 27/03/2023
ÖZET: Kamu yararı kararına istinaden, dava konusu taşınmazın ifraz edilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin 30/12/2014 tarih ve 54329 yevmiye nolu tescil istem belgesinin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :Orman Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. M. B. Ö
Davalı :Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. H. G
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, dava konusu Şanlıurfa ili, Merkez,..... Mahallesi, .....nolu parselden geçen "Şanlıurfa-BozovaPompaj Sulaması (GAP) İnşaatı" işi projesikapsamında kalan taşınmazlarınkamulaştırılabilmesi ve irtifak hakkı kurulabilmesiiçin Çevre ve Orman Bakanlığından alınan kamuyararı kararına istinaden söz konusu .... nolu parselin ifrazedilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin olarakdüzenlenen 30/12/2014 tarih ve 54329 sayılı tescil istembelgesinin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi 02/06/2016 tarih veE.2015/1090, K.2016/739 sayılı kararı ile, tapukayıtları üzerinde yapılacak tescil, terkin ve tahsisişlemlerine ilişkin davaların görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu, dava konusu edilen ifraz işlemi suretiyle mülkiyettescil ve irtifak hakkı tesisine yönelik tescil istem belgesinin deadli yargı yerinde dava edilmesi gerektiğini belirterek, davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, kararındavacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Danıştay 6.Dairenin 23/11/2016 tarih ve E.2016/12674, K.2016/7632 sayılıkararı ile temyiz talebinin reddine kararın onanmasına kararverilmiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...3402sayılı Kadastro Kanunu'nun "Genel olarak görev"başlıklı 25. maddesinde; "Kadastro mahkemesi;taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara,tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesindegösterilecek sair haklara, sınır ve ölçüuyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendirenbenzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar;Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıklarıçözümleyebileceği gibi, istek üzerine verasetbelgesi de verebilir..." kuralına yer verilmiştir.
4721 sayılı TürkMedeni Kanunu'nun 705.maddesinde; taşınmaz mülkiyetininkazanılmasının tescille olacağı; miras, mahkemekararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma halleri ile kanundaöngörülen diğer hallerde, mülkiyetin tescildenönce kazanılacağı; ancak, bu hallerde malikin tasarrufişlemleri yapabilmesinin, mülkiyetin tapukütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıbulunduğu kuralı yer almaktadır.
Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden;dava konusu Şanlıurfa İli, Merkez, ..... Mahallesi, .....noluparselden geçen "Şanlıurfa-Bozova Pompaj Sulaması(GAP) İnşaatı" işi projesi kapsamında kalantaşınmazların kamulaştırılabilmesi ve irtifakhakkı kurulabilmesi için Çevre ve OrmanBakanlığı'ndanalınan kamu yararı kararınaistinaden söz konusu .... nolu parselin ifraz edilerek sekiz ayrıparsele bölünmesine ilişkin olarak düzenlenen 30.12.2014tarih ve 54329 sayılı tescil istem belgesinin iptali istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmakta ise de; yukarıda yer alan mevzuathükümlerinin bir arada değerlendirilmesinden tapukayıtları üzerinde yapılacak tescil, terkin ve tahsisişlemlerine ilişkin davaların görüm veçözümünde adli yargı mercileri görevliolduğundan dava konusu edilen itiraz işlemi suretiyle mülkiyettescil ve irtifak hakkı tesisine yönelik tescil istem belgesinin deadli yargı yerinde dava edilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır."
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerindedava açmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Şanlıurfa 1. Asliye HukukMahkemesi 25/11/2021 tarih ve E.2020/645, K.2021/972 sayılıkararı ile, davaya konu edilen ifraz işleminin idari işlem olup,idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 6100sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddesine göre yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine kararvermiş, karar davacı vekilince istinaf edilmiştir.
5. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. HukukDairesi 12/04/2022 tarih ve E.2022/411, K.2022/668 sayılı kararıile, "derdest bulunan dava dosyasındaki yargılamadurdurularak (UMK m. 19/I) dosyanın bir bütün halinde yargıyolu uyuşmazlığının çözümlenmesiaçısından Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi,Uyuşmazlık Mahkemesi'nce verilecek kararın beklenerek sonucunagöre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılıolduğu şekilde karar verilmiş olması usul ve yasayaaykırıdır." gerekçesiyle istinaf talebininkabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarakdavanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesinegönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
6. Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 24/05/2022 tarih veE.2022/1319 sayılı kararı ile, bölge adliyemahkemesinin 12/04/2022 tarih ve E.2022/411, K.2022/668 sayılıkararı gereğince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca,2247 sayılı Kanun'un 16. maddesine göreDanıştayBaşsavcısının ve Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının yazılı düşüncesiistenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının YazılıDüşüncesi
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yazılıdüşüncesinde, davanın görüm veçözümünün adli yargı yerine ait olduğuyönünde görüş bildirmiştir. Yazılıdüşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"...2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 4. maddesinde,taşınmaz malın mülkiyetininkamulaştırılması yerine, amaç için yeterliolduğu takdirde taşınmaz malın belirli kesiminin,yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerindekamulaştırma yoluyla irtifak hakkı kurulabileceği; 5.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kamu kurumlanyararına kamulaştırmalarda yönetim kurulu veya idare meclisi,bunların olmaması halinde yetkili idare organlarının kamuyararı kararı vereceği; 6. maddesinin birincifıkrasının (g) bendinde, kamu kurumlan yönetim kurulu veyaidare meclisleri veya yetkili idare organları kararlarınındenetime bağlı oldukları bakanın onayı iletamamlanacağı; 7. maddesinde, kamulaştırmayı yapacakidarenin, kamulaştırma veya kamulaştırma yolu ileüzerinde irtifak hakkı kurulacak taşınmaz mallarınveya kaynakların sınırını,yüzölçümünü ve cinsini gösterirölçekli planını yapacağı veya yaptıracağı,kamulaştırılan taşınmaz malın sahiplerini, tapukaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, tapu, vergi venüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağıaraştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespitettireceği, idarenin kamulaştırma kararı verdikten sonrakamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesinikamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıtlıbulunduğu tapu idaresine bildireceği hüküm altınaalınmıştır.
Öte yandan,3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 25. maddesinde, Kadastro mahkemesinin;taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara,tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesindegösterilecek sair haklara, sınır ve ölçüuyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendirenbenzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlerebakacağı hükme bağlanmıştır.
Diğertaraftan, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesinde;taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasının tescilleolacağı, miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal,kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülendiğer hâllerde, mülkiyetin tescilden öncekazanılacağı, ancak, bu hâllerde malikin tasarrufişlemleri yapabilmesinin, mülkiyetin tapukütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıbulunduğu; 997. maddesinde, taşınmazlar üzerindekihakları göstermek üzere tapu sicili tutulacağı, tapusicilinin, tapu kütüğü ve kat mülkiyetikütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri vebelgeler ile plânlardan oluştuğu; 1008. maddesinde, taşınmazailişkin, mülkiyet, irtifak hakları ve taşınmazyükleri ve rehin haklarının tapu kütüğünetescil edileceği; 1021. maddesinde, kurulması kanunen tesciletâbi aynî hakların, tescil edilmedikçe varlıkkazanamayacağı; 1027. maddesinde, ilgililerin yazılırızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindekiyanlışlığı ancak mahkeme kararıyladüzeltebileceği; düzeltmenin, eski tescilin terkini ve yeni birtescilin yapılması biçiminde de olabileceğihükümleri yer almış; Kanun'un 913., 997., 998., 1000.,1012. ve 1017. maddelerine dayanılarak hazırlanmış olanTapu Sicil Tüzüğü'nün, 72. maddesinin birincifıkrasında; “Tapu sicilinde değişiklik, hak sahibininistemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinadenyapılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Somutolayda,”Şanlıurfa-Bozova Pompaj Sulaması (GAP)İnşaatı" işi projesi kapsamında kalantaşınmazların kamulaştırılabilmesi ve irtifakhakkı kurulabilmesi için Çevre ve OrmanBakanlığınca 2942 sayılı Kanun'un 6. maddesininbirinci fıkrasının (g) bendi uyarınca alınan29/04/2011 tarihli kamu yararı kararma istinaden, anılan projekapsamındaki Şanlıurfa ili, ..... Mahallesi,.....sayılı parselin ifraz edilerek 8 ayrı parselebölünmesine ilişkin olarak Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğü GAP 15. Bölge Müdürlüğünün25/12/2014 tarihli ve 82214 sayılı istem yazısıgereğince 30.12.2014 tarihli ve 54329 sayılı tescil istembelgesinin düzenlendiği, bu istem belgesi üzerine tapudatescilin yapıldığı, ....parsel sayılıtaşınmazın ifraz işlemi sonucunda 8 parçayaayrıldığı, yeni oluşan ...., .... ve .... parselsayılı taşınmazların tarla olarak, .... parsel sayılıtaşınmazın regülasyon havuzu cebri boru kanal ve pompaistasyonu olarak, ...., ...., .... ve .... parsel sayılıtaşınmazların pilon yeri (Yüksek Gerilimhattı-Çelik Direk alanı) olarak tescil edildiği, ....,.... ve .... parsel sayılı taşınmazların üzerineise Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü lehineirtifak hakkı tesis edildiği, davacı tarafından sözkonusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı, davanın, 2942 sayılıKanun'un 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendiuyarınca alınan 29/04/2011 tarihli kamu yararı kararma istinadentapuda tescil edilen ifraz uygulamasından kaynaklandığıanlaşılmaktadır.
Yukarıdabelirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında,tapu siciline tescil sonucunu doğuran işlemlerden kaynaklananuyuşmazlıkların çözümünün kuralolarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir.Zira, bu işlemler taşınmaz üzerindeki ayni haklardadeğişikliğe neden olan işlemlerdir. Belirtilenişlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınçözümü, taşınmaz mülkiyetinin aidiyetiveya ayni haklarla kısıtlılık durumu gibi medeni hukukstatülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olaylarınincelenmesini gerektirmektedir.
Bu itibarla, kamuyararı kararma istinaden tapuda tescil edilen ifraz uygulamasındankaynaklanan uyuşmazlığın çözümü,taşınmaz mülkiyetinin aidiyeti veya ayni haklardakısıtlılık durumu gibi medeni hukuk statülerinin ve bustatüleri doğuran hukuki olayların incelenmesinigerektirdiğinden ve tapu sicilinde değişiklikyapılması sonucunu doğurduğundan, davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğusonucuna varılmıştır."
B. Danıştay BaşsavcılığınınYazılı Düşüncesi
9. Danıştay Başsavcısı yazılıdüşüncesinde, davanın görüm veçözümünün adli yargı yerine ait olduğuyönünde görüş bildirmiştir. Yazılıdüşüncenin ilgili kısımları şuşekildedir:
"...2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 4.maddesinde,taşınmaz malın mülkiyetininkamulaştırılması yerine, amaç için yeterliolduğu takdirde taşınmaz malın belirli kesimi,yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerindekamulaştırma yoluyla irtifak hakkı kurulabileceği; 5.maddesinin (b) bendinde, kamu kurumları yararınakamulaştırmalarda yönetim kurulu veya idare meclisi,bunların olmaması halinde yetkili idare organlarının kamuyararı kararı vereceği; 6. maddesinin (g) bendinde,kamu kurumlarıyönetim kurulu veya idare meclisleri veya yetkili idare organlarıkararlarının denetime bağlı oldukları bakanınonayı ile tamamlanacağı; 7. maddesinde,kamulaştırmayı yapacak idarenin, kamulaştırma veyakamulaştırma yolu ile üzerinde irtifak hakkı kurulacaktaşınmaz malların veya kaynaklarınsınırını, yüzölçümünü vecinsinigösterir ölçekli planını yapacağıveya yaptıracağı, kamulaştırılantaşınmaz malın sahiplerini, tapu kaydı yoksa zilyetlerinive bunların adreslerini, tapu, vergi ve nüfus kayıtlarıüzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağıaraştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespitettireceği, idarenin kamulaştırma kararı verdikten sonrakamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesinikamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıtlıbulunduğu tapu idaresine bildireceğihükmebağlanmıştır.
3402sayılı Kadastro Kanunu'nun "Genel olarak görev"başlıklı 25. maddesinde ise; "Kadastro mahkemesi;taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara,tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterileceksair haklara, sınır ve ölçüuyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendirenbenzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar;Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıklarıçözümleyebileceği gibi, istek üzerine verasetbelgesi de verebilir..." hükmü yer almaktadır.
4721sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesinde;taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasının tescilleolacağı; miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal,kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen diğerhallerde, mülkiyetintescildenöncekazanılacağı; ancak,
bu hallerdemalikin tasarruf işlemleri yapabilmesinin, mülkiyetin tapukütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıbulunduğu öngörülmüştür.
Dosyanınincelenmesinden; "Şanlıurfa-Bozova Pompaj Sulaması (GAP)İnşaatı" işi projesi kapsamında kalantaşınmazların kamulaştırılabilmesi ve irtifakhakkı kurulabilmesi için Çevre ve OrmanBakanlığınca 2942 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (g)bendi uyarınca alınan 29/04/2011 tarihli kamu yararıkararına istinaden, anılan proje kapsamındakiŞanlıurfa İli,Ortaören Mahallesi, N41C04C pafta, 126sayılı parselin ifraz edilerek sekiz ayrı parselebölünmesine ilişkin olarak Devlet Su İşleri Genel MüdürlüğüGAP 15. Bölge Müdürlüğü'nün 25/12/2014tarihli, 82214 sayılı istem yazısı gereğince30/12/2014 tarihli 54329 yevmiye nolu tescil istem belgesinindüzenlendiği, bu istem belgesi üzerine tapuda tescilinyapıldığı, ....parselin ifraz işlemi sonucunda 8parçaya ayrıldığı, yeni oluşan ....,.... ve....sayılıparsellerintarla olarak,.... sayılı parselinregülasyon havuzu cebri boru kanal ve pompa istasyonu olarak, ...., ....,.... ve .... sayılı parsellerin pilon yeri (Yüksek Gerilimhattı -Çelik Direk alanı) olarak tescil edildiği, ....,.... ve .... sayılı parsellerin üzerine ise Devlet Suİşleri Genel Müdürlüğü lehine irtifakhakkı tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkkonusu olayda Çevre ve Orman Bakanlığınca 2942sayılı Kanun'un 6. maddesinin (g) bendi uyarınca alınan29/04/2011 tarihli kamu yararı kararına istinaden tapuda tesciledilen bir ifraz uygulaması söz konusudur.
Bilimselgörüşler ve yargısal kararlarda, tapu siciline tescil veyasicil kayıtlarının terkini ya da tadili gibi işlemlerden(yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddineilişkin işlemlerden) kaynaklanan uyuşmazlıklarınçözümünün, kural olarak, adli yargınıngörevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu işlemlertaşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan(veya tashihi önleyen) işlemlerdir. Belirtilen işlemlerdenkaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü,taşınmaz mülkiyetinin aidiyeti veya ayni haklarlakısıtlılık durumu gibi medeni hukuk statülerinin ve bustatüleri doğuran hukuki olayların incelenmesinigerektirmektedir.
Budurumda; kamu yararı kararına istinaden tapuda tescil edilen ifrazuygulamasından kaynaklanan uyuşmazlığınçözümü, taşınmaz mülkiyetinin aidiyetiveya ayni haklarda kısıtlılık durumu gibi medeni hukukstatülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olaylarınincelenmesini gerektirdiğinden, davanın görüm veçözümünün adli yargı yerine ait olduğusonucuna varılmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK
10. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 4. maddesişöyledir:
"Taşınmaz malınmülkiyetinin kamulaştırılması yerine, amaçiçin yeterli olduğu takdirde taşınmaz malın belirlikesimi, yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerindekamulaştırma yoluyla irtifak hakkı kurulabilir"
11. Aynı Kanun'un 6. maddesinin (g) bendi şöyledir:
"Kamu yararı kararı;
...
g) Kamu kurumları yönetimkurulu veya idare meclisleri veya yetkili idare organları kararları,denetimine bağlı oldukları bakanın,
...
Onayı ile tamamlanır.
Bakanlıklar veya Bakanlar Kurulutarafından verilen kamu yararı kararlarının ayrıcaonaylanması gerekmez"
12. Kanun'un 7. maddesi şöyledir:
"Kamulaştırmayıyapacak idare, kamulaştırma veya kamulaştırma yolu ileüzerinde irtifak hakkı kurulacak taşınmaz mallarınveya kaynakların sınırını,yüzölçümünü ve cinsini gösterirölçekli planını yapar veya yaptırır;kamulaştırılan taşınmaz malın sahiplerini, tapukaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, tapu, vergi venüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricenyaptıracağı araştırma ile belgelere bağlamaksuretiyle tespit ettirir.
İlgili vergidairesi idarenin isteği üzerine taşınmaz mal vekaynakların vergi beyan ve değerlerini, vergi beyanı bulunmadığıhallerde beyan yerine geçecek takdir edilecek değeri en geçbir ay içerisinde verir.
İdarekamulaştırma kararı verdikten sonrakamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesinikamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıtlıbulunduğu tapu idaresine bildirir. Bildirim tarihinden itibaren malikdeğiştiği takdirde, mülkiyette veya mülkiyetten gayriayni haklarda meydana gelecek değişiklikleri tapu idaresikamulaştırmayı yapan idareye bildirmek zorundadır.(Değişik cümle: 24/4/2001 - 4650/2 md.) İdare tarafından,şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10 uncu maddeyegöre kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tesciliisteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapuidaresine ibraz edilmediği takdirde, bu şerh tapu idaresince resensicilden silinir."
13. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 997.maddesi şöyledir:
"Taşınmazlarüzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.
Tapu sicili, tapukütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ilebunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardanoluşur.
Sicilinörneği, nasıl tutulacağı ve yardımcısiciller Cumhurbaşkanınca çıkarılanyönetmelikle belirlenir."
14. Kanun'un 998. maddesi şöyledir:
"Tapusiciline taşınmaz olarak şunlar kaydedilir:
1. Arazi,
2.Taşınmazlar üzerindeki bağımsız ve süreklihaklar,
3. Katmülkiyetine konu olan bağımsız bölümler.
Arazinin tapusiciline kaydı, özel kanun hükümlerine tâbidir.
Bağımsızve sürekli hakların kaydedilmesi için gerekli koşullar veusul Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmeliklebelirlenir. Süreklilik koşulunun gerçekleşmesiiçin hakkın süresiz veya en az otuz yıl süreliolması gerekir.
Katmülkiyetine konu olan bağımsız bölümlerintaşınmaz olarak kaydı, özel kanun hükümlerinetâbidir."
15. Aynı Kanun'un 1008. maddesi şöyledir:
"Taşınmazailişkin aşağıdaki haklar, tapu kütüğünetescil edilir:
1. Mülkiyet,
2. İrtifakhakları ve taşınmaz yükleri,
3. Rehinhakları."
16. Kanun'un 1013. maddesi şöyledir:
"Tescil,tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanıüzerine yapılır.
Edinen kimse, kanunhükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya bunaeşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek yoktur.
Bir aynîhakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederektescili isteyebilir."
17. Kanun'un 1021. maddesi şöyledir:
“Kurulmasıkanunen tescile tâbi aynî haklar, tescil edilmedikçevarlık kazanamaz.."
18. Aynı Kanun'un 1027. maddesi şöyledir:
“İlgililerinyazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapusicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyladüzeltebilir.
Düzeltme,eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçimindede olabilir.
Tapu memuru, basityazı yanlışlıklarını, tüzükkuralları uyarınca re'sen düzeltir.”
19. 04/07/2018 tarih ve 30468 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan 477 sayılı Kanun ile Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin Geçici 1. maddesinde, "Bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, buKanun Hükmünde Kararname ile değişiklik yapılankanunların ilgili maddeleri gereğince yürürlüğekonulmuş olan tüzükler, nizamnameler, Başbakanlık veBakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yönetmeliklerile diğer işlemler yürürlüktenkaldırılmadıkça geçerliliğinisürdürür." düzenlemesi getirilmiştir.
20. 4721 sayılı Kanun'un 913, 997, 998, 1000, 1012 ve 1017. maddelerinedayanılarak hazırlanmış olan ve anılan KHKhükmü gereğince uyuşmazlık tarihindeyürürlükte bulunan Tapu SicilTüzüğü’nün, “Kaydındeğiştirilmesi” başlıklı 72. maddesişöyledir:
"Tapusicilinde değişiklik, hak sahibinin istemine ya da yetkili makam veyamahkeme kararına istinaden yapılır.
Tapu sicilindekideğişiklikler, üzerinin kırmızı mürekkeplikalemle çizilip, değişiklik tarih ve yevmiye numarasıylayeni kaydın yazılması suretiyle yapılır.
Önceki kayıt bir harfleyazılı ise, değişiklikte de aynı harfkullanılır.
Rehinlialacağın kısmen ödenmesi veya rehnin miktar, faiz, derece,süre gibi unsurlarında yapılacak değişiklikler,düşünceler sütununda ilgili rehnin harfi kullanılmaksuretiyle belirtilir.”
21. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun"İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı" başlıklı 2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"1.İdari dava türleri şunlardır:
a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerindendoğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye HukukMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyası ekindeidari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
23. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI'nın davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
24.Dava, Çevre ve Orman Bakanlığınca 2942sayılı Kanun'un 6. maddesinin (g) bendi uyarınca alınankamu yararı kararına istinaden, taşınmazın ifrazedilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin 30/12/2014tarih ve 54329 yevmiye nolu tescil istem belgesinin iptali istemiyleaçılmıştır.
25. Dosyanın incelenmesinden, "Şanlıurfa-BozovaPompaj Sulaması (GAP) İnşaatı" işi projesikapsamında kalan taşınmazlarınkamulaştırılması ve irtifak hakkı kurulmasıiçin Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 2942sayılı Kanun'un 6. maddesinin (g) bendi uyarınca29/04/2011tarihli kamu yararı kararı alındığı, davalıidare tarafından anılan proje kapsamda Şanlıurfa ili,Ortaören Mahallesi, N41C04C pafta, .... sayılı parselin ifrazedilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin olarakDevlet Su İşleri Genel Müdürlüğü GAP 15.Bölge Müdürlüğünün 25/12/2014 tarih ve 82214sayılı yazısı gereğince 30/12/2014 tarihli 54329yevmiye nolu tescil istem belgesinin düzenlendiği, bu istem belgesiüzerine tapuda tescilin yapıldığı, ....parselin ifrazişlemi sonucunda 8 parçaya ayrıldığı, yenioluşan ...., .... ve ....sayılıparsellerintarla olarak, ....sayılı parselin regülasyon havuzu cebri boru kanal ve pompaistasyonu olarak, ...., ...., ....ve .... sayılı parsellerin pilonyeri olarak tescil edildiği, ...., .... ve .... sayılıparsellerin üzerine ise Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğü lehine irtifak hakkı tesisedildiği; davacı tarafından, taşınmazın ormanalanı olduğu ve rızaları olmadan ifraz edildiği ilerisürülerek, taşınmazın ifraz edilerek sekiz ayrıparsele bölünmesine ilişkin 30/12/2014 tarih ve 54329 yevmiyenolu tescil istem belgesinin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçıldığı anlaşılmıştır.
26. Bilindiği üzere, tapu siciline tescil veya sicilkayıtlarının terkini ya da tadili gibi işlemlerden yahut buişlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkinişlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınçözümünün, kural olarak, adli yargınıngörevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu gibi işlemlertaşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe nedenolanişlemler olduğundan bu işlemlerden kaynaklananuyuşmazlıkların çözümünde, medeni hukukhükümlerinin de incelenmesi gerekmektedir.
27. Bu durumda, davacının tapu kaydında terkin ve tescilsonucunu doğuracak bir başvuruda bulunduğu,uyuşmazlığın 2942 sayılı Kanun'un uygulanmasındankaynaklandığı, ortada idari yargı yetkisi dahilinde biruyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmakla,uyuşmazlığın Türk Medeni Kanunu hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümününgerektiği sonucuna varılmıştır.
28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24/05/2022tarih ve E.2022/1319 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin24/05/2022 tarih ve E.2022/1319 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
27/03/2023 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN