T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/111
KARAR NO : 2023/251
KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET: 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : C. T
Davalı : Tarım ve OrmanBakanlığı 1. Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. F. Ö
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Tarım ve Orman Bakanlığı 1. BölgeMüdürlüğü tarafından yapılan denetimsırasında "Bir hayvanı, bakımınıngerektirdiği yaygın eğitim programına katılaraksahiplenen veya ona bakan kişi, hayvanı barındırmak,hayvanın türüne ve üreme yöntemine uygun olan etolojikihtiyaçlarını temin etmek, sağlığınadikkat etmek, insan, hayvan ve çevre sağlığıaçısından gerekli tüm önlemleri almaklayükümlü" olduğu halde buyükümlülüklere uymadığının tespitedildiğinden bahisle, davacı adına 07/05/2021 tarih ve 2021/9sayılı İdari Yaptırım Karar Tutanağıdüzenlenerek, davacıya 5199 sayılı Hayvanları KorumaKanunu’nun 5. maddesi uyarınca (96 adet köpek x 197 TL) 18.912TL idari para cezası verilmiştir.
2. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Kandıra Sulh Ceza Hâkimliği 27/10/2022 tarih veD.İş No. 2021/571 sayılı kararı ile, 5199sayılı Kanun'un 5. maddesine istinaden verilen idari paracezasının 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden olmadığı, idari para cezasına encümenkararı ile hükmedildiği, bu idari yaptırımkararının iptalinin çözüm yerinin idare mahkemeleriolduğu gerekçesiyle, başvurunun görev nedeniyle usuldenreddine karar vermiş, karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 12/12/2022 tarih ve E.2022/1656sayılı kararı ile, 5199 sayılı Kanun uyarıncauygulanan para cezalarına karşı açılan davalarıngörüm ve çözümüne ilişkin özel birdüzenleme bulunmadığı, dava konusu idari paracezasının Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırımniteliğinde bulunduğunuaçıklayarak,uyuşmazlığın görüm veçözümünde 5326 sayılı Kanun uyarınca adliyargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirtilmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun “Amaç”başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanununamacı; hayvanların rahat yaşamlarını ve hayvanlara iyive uygun muamele edilmesini temin etmek, hayvanların acı,ıstırap ve eziyet çekmelerine karşı en iyişekilde korunmalarını, her türlümağduriyetlerinin önlenmesini sağlamaktır.”
7. Kanun'un“Kapsam”başlıklı 2. maddesi şöyledir:
“Bu Kanun, amaç maddesidoğrultusunda yapılacak düzenlemeleri, alınacakönlemleri, sağlanacak eşgüdümü, denetim,sınırlama ve yükümlülükler ile tâbiolunacak cezaî hükümleri kapsar.”
8. Aynı Kanun'un “Hayvanlarınsahiplenilmesi ve bakımı” başlıklı 5.maddesinin birincive ikinci fıkrası şöyledir:
“Birhayvanı, (…) sahiplenen veya ona bakan kişi, hayvanıbarındırmak, hayvanın türüne ve üremeyöntemine uygun olan etolojik ihtiyaçlarını temin etmek,sağlığına dikkat etmek, insan, hayvan ve çevresağlığı açısından gerekli tümönlemleri almakla yükümlüdür.
Hayvan sahipleri,sahip oldukları hayvanlardan kaynaklanan çevre kirliliğini veinsanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları önleyicitedbirleri almakla yükümlü olup; zamanında ve yeterliseviyede tedbir alınmamasından kaynaklanan zararları tazminetmek zorundadırlar.”
9. Kanun'un “Denetim” başlıklı 17.maddesi şöyledir:
“Bu Kanunhükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisiBakanlığa aittir. Gerektiğinde bu yetki Bakanlıkçamahallin en büyük mülkî amirine yetki devri suretiyledevredilebilir.
Denetim elemanlarınınnitelikleri ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile kayıt ve izlemesistemi kurma, bildirim yükümlülüğü ilebunları verecekler hakkındaki usul ve esaslar Bakanlıkçaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yerelyönetimler, ev (…) hayvanları ile sahipsiz hayvanlarınkayıt altına alınması ile ilgili işlemleri yapmaklayükümlüdürler. ”
10. Kanun'un "İdarî para cezası vermeyetkisi" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"Bu Kanundaöngörülen idarî para cezaları bu Kanunun 17 ncimaddesinde belirtilen denetime yetkili merci tarafından verilir."
11. Kanun'un “İdarî para cezaları”başlıklı 28. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunhükümlerine aykırı davrananlara aşağıdakicezalar verilir:
…
b) 5 inci maddenin birinci ve ikincifıkralarında öngörülen hayvanların sahiplenilmesive bakımı ile ilgili yasaklara ve yükümlülüklereuymayan ve alınması gereken önlemleri almayanlara hayvanbaşına ... Türk lirası; üçüncüfıkrasına aykırı davranan işletme sahiplerine ...Türk lirası idarî para cezası."
12. Öte yandan, 30/03/2005 tarihlive 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinideğiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun’un31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
13. Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“İdaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekindeadli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI'nın davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
16. Dava, 5199 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarıncaverilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
17. Olayda davanın, 5199 sayılı Kanun uyarıncaverilen idari para cezasının iptali istemiyleaçıldığı, 5199 sayılı Kanun’dadavacının işlediği ileri sürülen kabahateilişkin idari yaptırımların düzenlendiği ancak buyaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeninbulunmadığıanlaşılmıştır.
18. Yukarıda izah edilendüzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu’nun idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
19. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı bu nedenle, yenibir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
20. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği ancak yeni kanundakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğegirmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dairintikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
21. Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmayadevam etmesi gerekir.
22. İncelenenuyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5199sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 5199 sayılıKanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde bu Kanun’un idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idaripara cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Kocaeli 1. İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile, Kandıra Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/10/2022tarih ve D.İş No. 2021/571 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 1. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile, Kandıra Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/10/2022tarih ve D.İş No. 2021/571 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN