T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/152
KARAR NO : 2023/268
KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET:Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Z. A
Vekili : Av. M. E
Davalı : Elazığ Valiliği
Vekili : Av. İ. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı kurumabağlı Elazığ Halk Eğitim Merkezinde08/12/1997-13/06/2014 tarihleri arasında usta öğretici olarakgörev yaptığını, 13/06/2014 tarihindemüvekkilinin iş akdinin haklı bir neden olmaksızınsona erdirildiğini ancak hak kazandığı kıdemtazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık ücretli izinalacağının ödenmediğini ileri sürerek, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000TL kıdem tazminatının, 50 TL ihbar tazminatının ve 50TL yıllık ücretli izin alacağının faiziylebirlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Elazığ İş Mahkemesi 17/11/2022 tarih veE.2022/617, K.2022/703 sayılı kararı ile, yargı yolununcaiz olmaması nedeniyle HMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davanınusulden reddine karar vermiş, kararın davacı vekilitarafından istinaf edilmesi üzerine Diyarbakır Bölge AdliyeMahkemesi 8. Hukuk Dairesi 21/12/2022 tarih ve E.2022/2839, K.2022/2197sayılı kararı ile davacı vekilinin istinafbaşvurusunun esastan reddine karar vermiş ve görevsizlikkararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Somutolayda, dosya içeriğine göre davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak Valilikonayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki ElazığHalk Eğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Görevlendirme MEB hayat boyuöğrenme kurumları yönetmeliğine göreyapılmıştır. Taraflar arasında akdedilen herhangi birsözleşme yoktur. Mahkememiz seri dosyaları olan 2022/326 E-348 Edosyalarındaki tüm davacı usta öğreticilerin aynıstatüde oldukları görülmüştür.Buna göreusta öğreticiler ders ücreti karşılığıaralıklı çalıştıklarından dolayı izinhakları yoktur. Çalıştıkları ders saatikarşılığı ek ders ücreti ödenmektedir. Derssaati 40 dk olup ortalama 4-4,5 saat arası görev yapmaktadırlar.Ücretleri MEB Yönetici ve Öğretmenlerin ders ve ek derssaatlerine ilişkin karar doğrultusunda düzenlenmiştir.
DavacınınValilik onayı ile görevlendirilmesi ve ücretlerinin 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. maddesine uygunolarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarıncaMaliye Bakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, taraflararasında iş sözleşmesi bulunmadığı,aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Bununla birlikte, sosyal güvenlikyönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna primlerininyatırılmış olmasının da davacınıniş sözleşmesi ile çalıştığıanlamına gelmeyeceği açıktır. Bu itibarla, taraflararasındaki uyuşmazlığınçözümünün adli yargının görevalanına girmediği kabul edilmiştir. Nitekim Hukuk GenelKurulunun 18.02.2017 tarihli ve 2015/9-736 E., 2017/25 K. sayılıkararı da aynı yöndedir. (Emsal Yargıtay HGK 30.11.2021tarih 2019/9-786 E- 2021/1518 K)"
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Elazığ 1. İdare Mahkemesi 30/01/2023 tarih veE.2023/53 sayılı kararı ile, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"Davadosyasının incelenmesinden; kamu kuruluşlarıncaaçılan kurslarda usta öğretici olarak görev yapandavacının, 13.06.2014 tarihinde haklı bir nedenolmaksızın iş akdinin sonlandırıldığı,prim gün sayısının eksik gösterildiği,kıdemtazminatının ödenmediği, yıllık izinkullanmadığı halde iş akdinin feshinden sonrakarşılığının ödenmediği ilerisürülerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmaküzere, brüt 1.000,00-TL kıdem tazminatının fesihtarihinden itibaren banka mevduatına uygulanan en yüksek faiziyletazmini, brüt 50,00-TL ücretli izin alacağınınarabuluculuğa başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasalfaiziyle tazmini vebrüt 50,00-TL ihbar tazminatınınarabuluculuğa başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasalfaiziyle tazmini istemiyle açmış olduğu davadaElazığ İş Mahkemesi'nin 17/11/2022 gün ve E:2022/617K:2022/703 sayılı ilamıyla; özetle; taraflar arasındaiş sözleşmesi bulunmadığı,çalışma koşulları ile ödenecek ücretinstatü hukuku içerisinde düzenlendiği bu sebepleuyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı yeri olduğu, gerekçesiyle davanın usulden reddinekarar verilmiş anılan kararın istinaf yolunabaşvurulması üzerine Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi8. Hukuk Dairesi'nin21.12.2022 tarih ve E:2022/2839, K:2022/2197sayılı kararı ile kesin olarak onandığı,27.01.2023 tarihinde Mahkememiz kaydına giren dilekçeyle yineaynı biçimde tazminatın ödenmesine karar verilmesiistemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıktayukarıda hükmüne yer verilen mevzuat hükümleri dikkatealındığında davacı ile davalı idare arasındabir hizmet ilişkisinin kurulduğu ve davacı yanın talepetmekte olduğu tazminatın İş Kanunu’ndan kaynaklananhaklardan olduğu anlaşıldığından,uyuşmazlığın adli yargıyerindebakılacağı sonucuna varılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 28/11/2022 gün ve E:2022/576 K:2022/615sayılı kararı da bu yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK
5. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
8. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11. Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
13. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
15. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının davalı kurum bünyesindekiElazığ Halk Eğitim Merkezinde 1997-2014 tarihleri arasında,usta öğretici olarak çalıştığıdöneme ilişkin, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı veyıllık ücretli izin alacağının faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
19. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Elazığ 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Elazığ İş Mahkemesinin 17/11/2022 tarih veE.2022/617, K.2022/703 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Elazığ 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Elazığ İş Mahkemesinin 17/11/2022 tarih veE.2022/617, K.2022/703 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN