T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/170
KARAR NO : 2023/296
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET: İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı lisede usta öğretici olarak çalışmaktayken iş akdi feshedilen davacı tarafından, ödenmediğini ileri sürdüğü hak ve alacaklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. Ö
Vekili : Av. K. U
Davalılar : 1- Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. M. A
2- Av. Kemal Akça Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin 15/10/2012 tarihindedavalı Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Av.Kemal Akça Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde aşçıbaşı usta öğretici olarak işebaşladığını, 04/08/2020 tarihinde davalıişveren tarafından hiçbir neden yokken haksız ve sebepsizolarak işine son verildiğini, bu sebeple şimdilik 11.640 TLalacağından, ihbar tazminatı alacağı ve AGİalacakları ve yıllık izin ücreti alacaklarıiçin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, fazlamesai ücreti alacakları, hafta sonu tatili ücretialacakları ile bayram ve resmi tatil ücreti alacaklarıiçin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek bankamevduat faizi ile kıdem tazminatı alacağı için hakediş tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faiziile birlikte davalı işverenlerden müştereken vemüteselsilen tahsili ile davacıya verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Gazipaşa Asliye Hukuk Mahkemesi (İş MahkemesiSıfatıyla) 15/02/2022 tarih veE.2021/2, K.2022/106 sayılıkararı ile, somut olayda davacının, 657 sayılıKanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanarak Valilikmakamının onayıyla usta öğretici olarak ek dersücreti karşılığında yapılangörevlendirmeler ile çalıştığını,ödenecek ücretinin 657 sayılı Kanun’un 176. maddesinegöre belirlendiğini, bu itibarla taraflar arasındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğunu belirterek,uyuşmazlığın çözümününmahkemelerinin görev alanına girmediği,uyuşmazlığın görüm veçözümünün idari yargıya ait olduğugerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu kararakarşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.
3. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 20/10/2022 tarih ve E.2022/2576,K.2022/2844 sayılı kararı ile, istinaf isteminin esastan reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Antalya 5. İdare Mahkemesi 04/01/2023 tarih ve E.2023/1sayılı kararı ile, olayda, davacının 4857 ve 5510sayılı Kanunlar çerçevesinde mahalli mülki amirintasarrufu ile çalıştığını, idareylearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğunu, talep edilenkıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai, milli ve dini bayram, resmitatil çalışmasından kaynaklanan alacakları ileyıllık izin ücreti alacağının İşKanunundan kaynaklanan haklardan olduğunu,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğunu, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün adli yargımerciilerinin görev alanına girdiğini belirterek, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için ilk görevsizlikkararını veren adli yargı yerinin dava dosyası ilgilimahkemeden getirtilmek suretiyle işbu dosya ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
7. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
8. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
9. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
10. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
11. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
12. Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
13. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
15. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
16. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
19. Dava, Antalya ili, Gazipaşa ilçesi, Av. KemalAkça Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde 15/10/2012-04/08/2020 tarihleriarasında usta öğretici olarak çalışandavacının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmaküzere kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, bayram ve resmitatil ücreti alacağı, fazla mesai ücreti, yıllıkizin ücreti, AGİ alacağı ve hafta sonu tatil ücretialacağı olmak üzere şimdilik toplam 11.640 TLtazminatın, ihbar tazminatı, AGİ alacağı ve yıllıkizin ücret alacağı için dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle, fazla mesai ücreti, hafta sonu tatilücreti ve bayram ve resmi tatil ücreti için dava tarihindenitibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile, kıdemtazminatı alacağı için hakediş tarihinden itibarenişleyecek en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
20. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Antalya 5. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Gazipaşa Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş MahkemesiSıfatıyla) 15/02/2022 tarih ve E.2021/2, K.2022/106 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 5. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileGazipaşa Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla)15/02/2022 tarih ve E.2021/2, K.2022/106 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN