T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/195
KARAR NO : 2023/292
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET: İdari para cezası niteliğindekiizinsiz kazı bedelinin tahsili amacıyla tesis edilen belediyeencümen kararının iptali istemiyle açılandavanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : Tekirdağ Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. İ. G
Davalı : SüleymanpaşaBelediye Başkanlığı
Vekili : Av. E. D
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, davacı idarenin Tekirdağ ili, ....Mahallesi, ..... Sokak adresinde izinsiz kazı yaptığındanbahisle, izinsiz kazı bedeli olan 3.045,17 TL idari para cezası ilecezalandırılmasına ilişkin Süleymanpaşa BelediyeEncümeninin 07/06/2022 tarih ve 599 sayılı kararınıniptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Tekirdağ1. Sulh Ceza Hakimliği 01/07/2022 tarih veD.İş.No. 2022/2011 sayılı kararı ile, başvurukonusu olan 3.045,17 TL izinsiz kazı bedelinin kaldırılmasıtalebinin, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İdariYaptırımlar" başlıklı 16. maddesinde yer alanidari para cezası ile idari yaptırımlar kapsamınagirmediğini ve söz konusu bedelin 5326 sayılı Kanun'dabelirtilen kanunilik unsurunu taşımadığını,başvuru hakkında bu itiraza bakmanın Sulh Ceza Hakimlikleriningörevinde bulunmadığını belirterek, başvurunun5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu karara davacı vekilinceitiraz edilmiştir.
3. Tekirdağ2. Sulh Ceza Hakimliği 02/08/2022 tarih veD.İş.No. 2022/2011 sayılı kararı ile,itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.
4. Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Tekirdağ 2. İdare Mahkemesi 21/02/2023 tarih veE.2022/696 sayılı kararı ile, 2464 sayılı BelediyeGelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesi hükmü uyarıncaverilen idari para cezalarına karşı açılandavaların görüm ve çözümüne ilişkinözel bir düzenleme bulunmaması, dava konusu idari paracezasının Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırımniteliğinde olması ve dava konusu işlem dahilinde davacıile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren birkararın da bulunmaması hususları göz önündebulundurulduğunda, uyuşmazlığın görüm veçözümünde 5326 sayılı Kanun hükümleriuyarınca adli yargının görevli olduğu sonucunavarıldığını belirterek, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince bir kararverilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Altyapıkazı izni harcı” başlıklı Mükerrer 79.maddesi şöyledir:
“(Ek:15/2/2018-7099/10 md.)
Belediyesınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmetalanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyeceverilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcınatabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebindebulunanlardır.
Altyapıkazı izni harcının matrahı, öncelikle Çevre veŞehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlarolmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlananbirim fiyatlarının, bu idarelerde kazı alanı türüitibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamukurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının,kazı alanıyla çarpılması sonucu bulunan ve alantahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazıizni harcı, alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranındaalınır. Cumhurbaşkanı belediye gruplarıitibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, onkatına kadar artırmaya yetkilidir.
Bu maddekapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgilibelediyeden altyapı kazı izni belgesi alınır. Altyapıkazı izni başvuruları on beş gün içerisindesonuçlandırılır. Altyapı kazı alanı ilekazı sırasında diğer altyapı tesislerine zararverilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafından eskihaline getirilir. Altyapı kazı alanı, alan tahriptutarının peşin yatırılması veya alan tahriptutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir.İzinsiz altyapı kazısı yapanlara veya altyapıkazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediyeencümenince alan tahrip tutarının beş katına kadaridari para cezası verilir. İdari para cezası, ilgilisinetebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu yerlerinalan tahrip tutarı, varsa teminatı düşülerekayrıca tahsil edilir.”
7. Diğer taraftan, Tekirdağ BüyükşehirBelediyesi AYKOME Çalışma Yönetmeliğinin “Amaç"başlıklı1. maddesi şöyledir:
"BuYönetmeliğin amacı; Tekirdağ BüyükşehirBelediyesi bünyesinde kurulan Altyapı Koordinasyon Merkezininçalışma esas ve usulleri ile müeyyide işlemlerinidüzenlemektir."
8. Yönetmeliğin “Kapsam"başlıklı2.maddesi şöyledir:
"BuYönetmelik; Tekirdağ Büyükşehir Belediyesisınırları içindeki altyapı hizmetlerininkoordinasyon içerisinde yürütülebilmesi amacıylaBüyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Yönetmeliğindeyer almayan, altyapı kazı izni süreçleri,çalışma esas ve usulleri ile müeyyideleri kapsar. "
9. Aynı Yönetmeliğin "Dayanak"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"BuYönetmelik, 10.07.2004 tarihli 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanununun 8’inci maddesi, 03.07.2005tarihli 5393 sayılı Belediye Kanununun 15’inci maddesinin birincifıkrasının (b) bendi ile, 2464 sayılı BelediyeGelirleri Kanununun mükerrer 79. maddesi ve 15.06.2006 tarihli 26199sayılı Resmi Gazetede yayımlanan BüyükşehirBelediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 27’ncimaddesine, 20.11.1981 tarihli 2560 sayılı İSKİ Kanununun21’inci Maddesinin (a) bendine ve 14.03.2013 tarihli 6446sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 17’nci Maddesinin(9)’uncu fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır."
10. Yönetmeliğin "Müeyyideler"başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Kamu kurumve kuruluşları, özel ve tüzel kurum, kuruluşlar veşahıslar tarafından altyapı kazı izni olmadan veçalışma bildirimsiz kazı yapılması halinde 5katı alan tahrip tutarı alınır. Tespit edilençalışma toprak alanda yapılmakta ise stabilize alanolarak işlem yapılır."
11. Yönetmeliğin "MüeyyideEsasları" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"İzinsizaltyapı kazısı yapanlara veya altyapı kazıalanını usulüne uygun kapatmayanlara belediye encümenincealan tahrip tutarının beş katına kadar idari paracezası verilir.
(2) Müeyyidebedellerine esas olan tutanaklara, tebliğ tarihinden itibaren 10 güniçerisinde itiraz edilebilir. AYKOME ŞubeMüdürlüğü veya ilgili belediyesindeki AYKOME birimitarafından itiraz değerlendirilir. Yeni tespit ve değerlendirmesonucunda ilk yapılan işlemlerle ilgili değişiklik,düzeltme veya iptal söz konusu ise tekrar tutanak altınaalınarak bu işlemler tamamlanır.
(3) Cezaimüeyyideler, AYKOME Şube Müdürlüğününveya ilgili belediyesindeki AYKOME biriminin teklifi ile belediyeencümenince uygulanır.
(4) İdaripara cezası, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren en geç 1 ayiçinde ödenmesi gerekmektedir.
..."
12. Kaldı ki, Belediyeencümenlerinin Kabahatler Kanunuhükümlerine göre idari para cezası ve idari tedbirkararları verebileceğine dair 1608 sayılı Umuru BelediyeyeMüteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 tarih ve 486Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun 1. maddesinde de;“Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam vetalimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettiklerikararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam vetalimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlereveyayapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesihükmüne göre idarî para cezası ve yasaklananfaaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre deverilebilir.” hükmü yer almıştır.
13. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılı Kanun’unyürürlüğe girmesi üzerine UyuşmazlıkMahkemesince, sözü edilen Kanun’un diğer kanunlardadüzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşıyapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleriüzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenenidari yaptırımın, dayanağı olan kanunun amacıdikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19.maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,27.maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardanolması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 01/06/2005tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genelgörevli kılındığına ve bu nedenle doğangörev uyuşmazlıklarında adli yargı yeriningörevli bulunduğuna karar verilmiştir.
14. Daha sonra, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
15. Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“İdaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
16. 2464 sayılı Kanunda ve TekirdağBüyükşehir Belediyesi AYKOME ÇalışmaYönetmeliğinde davacının işlediği ilerisürülen kabahate ilişkin idari yaptırımdüzenlenmiş, ancak bu idari yaptırımakarşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
19. Dava, izinsiz kazı bedelinin tahsili amacıyla tesisedilen idari para cezasına konu Süleymanpaşa BelediyeEncümeninin 07/06/2022 tarih ve 599 sayılı kararınıniptali istemiyle açılmıştır.
20. Olayda, Tekirdağ ili, .... Mahallesi, ..... Sokak adresindealt yapı kazı çalışması izin belgesi olmadanaltyapı çalışması yapılması nedeniyle 2,64m2 alanda asfalt zeminde oluşan hasar bedeli hesaplandığıve izinsiz kazı bedeli adı altında 3.045,17 TL'ninbaşvuranidareden tahakkuk ve tahsilatının karar altınaalındığının görüldüğü, davakonusu edilen işlemlerin hangi mevzuata dayanılarak tesisedildiğine yönelik bir bilgiye rastlanılmamış ise de,işlemin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve TekirdağBüyükşehir Belediyesi AYKOME Çalışma Yönetmeliğiuyarınca tesis edildiğive talep edilen izinsiz kazı bedelininidari para cezası niteliğinde olduğu değerlendirmesiyapılmıştır.
21. Bu durumda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
22. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
23. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yenikanundaki görev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
24. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
25. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464sayılı Kanun ve Tekirdağ Büyükşehir BelediyesiAlt Yapı Koordinasyon Merkezi ÇalışmaYönetmeliği uyarınca verilecek para cezalarınakarşı yapılacak itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır.
26. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde buKanun’un, idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
27. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Tekirdağ 2. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, Tekirdağ 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 01/07/2022tarih ve D.İş.No. 2022/2011 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Tekirdağ 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Tekirdağ 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 01/07/2022tarih ve D.İş. 2022/2011 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN