T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/158
KARAR NO : 2023/298
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET: Elazığ Halk Eğitim Merkezi bünyesinde usta öğretici olarak çalışmaktayken iş akdi emeklilik nedeniyle feshedilen davacı tarafından, ödenmediğini ileri sürdüğü hak ve alacaklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : F. S. O
Vekili : Av. M. E
Davalı : Elazığ Valiliği
Vekili : Av. İ. Ö
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin kamu kuruluşlarıncaaçılan kurslarda 01/01/1982 tarihinde usta öğreticiolarak çalışmaya başladığını,19/06/2018 tarihinde iş akdinin emeklilik nedeni ile sona erdiğini,davacının işe başladığı tarihten itibarenyılda ortalama daha fazla çalışmışolmasına rağmen prim gün sayısının davalıişverence eksik gösterildiğini, davacıya hak etmişolduğu kıdem tazminatının ödenmediğini,ayrıca davacının çalıştığısüre boyunca hiç yıllık ücretli izinkullandırılmadığını, iş akdinin feshinden sonrada karşılığı ücretin ödenmediğini ilerisürerek, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmakkaydı ile brüt 1.000 TL kıdem tazminatının fesihtarihinden itibaren banka mevduatına uygulanan en yüksek faizi ile,brüt 50 TL yıllık ücretli izin alacağınındava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarakdavacıya verilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Elazığ İş Mahkemesi 27/09/2022 tarih veE.2022/333, K.2022/568 sayılı kararı ile, somut olaydadavacının, 657 sayılı Kanun’un 89. maddesininverdiği yetkiye dayanarak Valilik makamının onayıyla ustaöğretici olarak ek ders ücretikarşılığında yapılan görevlendirmeler ileçalıştığını, ödenecek ücretinin657 sayılı Kanun’un 176. maddesine görebelirlendiğini, bu itibarla taraflar arasındaki ilişkininstatü hukukuna tabi olduğunu belirterek,uyuşmazlığın çözümünün idariyargının görev alanına girmesi, yargı yolunun caizolmaması nedeni ile dava dilekçesinin usulden reddine kararvermiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf istemindebulunulmuştur.
3. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi16/12/2022 tarih ve E.2022/3314, K.2022/2658 sayılı kararı ile,istinaf isteminin esastan reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
4. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Elazığ 1. İdare Mahkemesi 30/01/2023 tarih veE.2023/56 sayılı kararı ile, davacı ile davalıidare arasında bir hizmet ilişkisinin kurulduğu vedavacının talep etmekte olduğu tazminatın İşKanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğuanlaşıldığından, uyuşmazlığın adliyargı yerinde bakılacağı sonucunavarıldığını belirterek, mahkemeleriningörevsizliğine, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca, adli yargı yerince verilen önceki görevsizlikkararına ilişkin dava dosyası da temin edilmek suretiylegörevli yargı yerinin belirlenmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvuru yapılmasına, Uyuşmazlık Mahkemesikararı gelinceye kadar iş bu dava hakkında karar verilmesininertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
7. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
8. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı:Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımındanadına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesigereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
9. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
10. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
11. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütünişyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işverenvekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
12. Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
13. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
15. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
16. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
19. Dava, usta öğretici olarak görev yapmakta ikeniş akdinin emeklilik nedeniyle feshedilmesi üzerine fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıylaödenmediğini ileri sürdüğü hak vealacaklarının faiziyle tazminine karar verilmesiistemiyleaçılmıştır.
20. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Elazığ 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Elazığ İş Mahkemesinin 27/09/2022 tarih veE.2022/333, K.2022/568 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Elazığ 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Elazığ İş Mahkemesinin 27/09/2022 tarih veE.2022/333, K.2022/568 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN