T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/1
KARAR NO : 2023/307
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET:2918 sayılı Kanun’un 36/3-a, Ek 2/3-amaddeleri uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, aracın trafikten men işleminin idari yargıda dava konusu yapılmaması karşısında, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve 27. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : F. G
Vekili : Av. F. A
Davalı : AntalyaValiliği Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Antalya Valiliği Bölge Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğünce yapılan denetim sırasında,... MTG ... plaka sayılı aracın kural ihlalleriyaptığından bahisle, araç sürücüsüdavacı adına trafik idari para cezası karar tutanağıdüzenlenerek, davacıya 2918 sayılıKarayolları TrafikKanunu’nun 36/3-a, Ek 2/3-a maddeleri uyarınca toplam 12.995 TLidari para cezası verilmiş ve aynı Kanun'un Ek 3/a maddesiuyarınca da araç 60 gün süreyle trafikten men edilmiştir.
2. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Antalya 1. Sulh CezaHâkimliği15/11/2022 tarih veD.İş No. 2022/7395 sayılı kararı ile, UyuşmazlıkMahkemesinin konu ile ilgili emsal kararını göstererek ve trafikidari para cezası yanında araç men tutanağınında düzenlenip aracın trafikten men edildiğini belirterek, 5326sayılı Kanun'un27/8. maddesi uyarınca başvurununçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle başvurunun görevsizlik nedeniyle reddine kararvermiştir. Bu karar, itiraz edilmeksizin 15/06/2022 tarihindekesinleşmiştir.
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Antalya 2. İdare Mahkemesi 01/12/2022 tarih ve E.2022/1540sayılı kararı ile, "uyuşmazlıktadavacı tarafından yalnızca idari para cezasının davakonusu edildiği, diğer idari yaptırım kararı olantrafikten men kararının dava konusu edilmediği, bu itibarlaidari para cezasına ilişkin olarak idari yargı yerinigörevli kılan özel bir görev kuralınınbulunmaması karşısında, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna vararak", 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlığı altındadüzenlenen Ek 2. maddesi şöyledir:
“Araçlarını motorlu araçtescil belgesinde gösterilen maksadın dışındakullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş günsüre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyetkonusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilençalışma bölgesi/güzergâhdışında
belediye sınırları dâhilindeyolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendineuymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018Türk lirası,(c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idaripara cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriyedoğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bufıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi,sürücüsünün kendisi olup olmadığınabakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmışgün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beşgün
süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veyatahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmişçalışma izninin/ruhsatının süresi bittiğihâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcutaşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari paracezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araçtrafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayanüçüncü fıkra kapsamındaki araçlardantaşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirasıidari para cezası uygulanır.”
7. Aynı Kanun'un "Sürücübelgesi alma zorunluluğu" başlıklı 36. maddesininüçüncü fıkrasının (a) bendişöyledir:
“Araçlar, Yönetmeliktesınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahipsürücüler ile çok taraflı anlaşmalara göresürücü belgesi bulunan veya geçerli uluslararasısürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.
Buna göre;
a) Sürücü belgesi olmayanların,... araç kullanarak trafiğeçıktıklarının tespiti hâlinde, bukişilere 1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir.Ayrıca, aracın sürücü belgesiz kişilercesürülmesine izin veren araç sahibine de tescil plakasıüzerinden aynı miktarda idari para cezası verilir.”
8.30/03/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesişöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarîpara cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında, uygulanır.”
9. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış;“Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesininbirincifıkrasında ise “idari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir”düzenlemeleri yer almıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
İlk İnceleme
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, idari para cezasının iptaliistemiyle açılan dava yönünden oluşan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
11. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
12. Dava, 2918 sayılı Kanun’un 36. maddesininüçüncü fıkrasının (a) bendi ile Ek 2.maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendiuyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
13. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine, 5560 sayılıKanun ile eklenen sekizinci fıkrasında; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, KabahatlerKanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
14. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren budüzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı, ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır. Bir başkadeyişle, idari yargının görev alanına giren biryaptırım kararının verilmiş ve bunun dava konusuedilmiş olması halinde idari yargının bu davaya veaynı maddi olaya ilişkin idari para cezası kararınakarşı açılan veya açılacak davaya dabakacağı kuşkusuzdur.
15. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari paracezası yönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren idariyaptırım kararının da verilmiş olması ve dosyaiçeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusuedildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasınailişkin kararınhukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir(Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228, K.2022/294, 31/3/2022, §22-23).
16. Dosyanın incelenmesinden, davacı ve araç sahibitarafından salt trafik idari para cezasının dava konusuyapıldığı, aracın trafikten men işleminekarşı ise olumsuz görev uyuşmazlığınınçıktığı tarih itibarıyla herhangi bir dava yada başvurunun bulunmadığıanlaşılmıştır.
17. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 2918 sayılı Kanun’da idari para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanun’un idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden,dava konusu salt idari para cezasına karşı açılandavanın görüm ve çözümünde, anılanKanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Antalya 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Antalya 1.Sulh Ceza Hâkimliğinin D.İş 15/11/2022 tarih veE.2022/7395 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile, Antalya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin D.İş 15/11/2022tarih ve E.2022/7395 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN