T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/243
KARAR NO : 2023/332
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : F. Ç
Vekili : Av. A. T
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. K. B. T
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı bakanlıkbünyesindeki Kandıra ve Derince Halk Eğitim Merkezlerinde Mart1991-31/05/2018 tarihleri arasında usta öğretici olarakgörev yaptığını, 31/05/2018 tarihindemüvekkilinin iş akdinin haklı bir neden olmaksızınsona erdirildiğini ancak hak kazandığı kıdemtazminatı ve yıllık izin alacağınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 100 TL kıdem tazminatıve 100 TL yıllık izin alacağının faiziyle birliktetahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Kocaeli 9. İş Mahkemesi 29/11/2022 tarih ve E.2022/97,K.2022/532 sayılı kararı ile, yargı yolunun caizolmaması nedeniyle HMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davanınusulden reddine karar vermiş, tarafların istinaf etmemesiüzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"Somutolayda davacının davalıya bağlı Kandıra veDerince Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğüişyerinde usta öğretici olarak mart 1991 yılındaişe girdiği, 31/05/2018 tarihine kadar aralıksız olarakgörev yaptığı sabittir. Davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak Valilikonayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki Kandıra veDerince Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Davacının Valilik onayı ilegörevlendirilmesi ve ücretlerinin 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, taraflararasında iş sözleşmesi bulunmadığı,aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Sosyal güvenlik yönünden SosyalGüvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının da davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Gerek Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 16.06.2020tarih, 2016/19230 Esas ve 2020/6243 Karar sayılı ilamı gerekseYargıtay 22. Hukuk Dairesinin önceki uygulamasındandöndüğü 09.04.2019 tarih, 2016/7298 Esas ve 2019/8098Kararı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 30/11/2021 Tarih 2019/9-786Esas 2021/1518 Karar sayılı ilamında belirtildiğiüzere; statü hukuku kapsamındaki çalışmalardankaynaklanan alacak davasının çözüm yerinin idariyargı olduğu, bu sebeple adli yargı olarak mahkememizdeaçılan iş bu davada mahkememizin görevsiz olduğuanlaşılmakla yine görev kamu düzenine ilişkin olup,yargılamanın her aşamasında resen dikkatealınacağından 6100 sayılı yasanın 114/1 .bhükmü gereğince mahkememizdeki davanın yargı yoluitibariyle caiz olmadığı görülmekle davanın davaşartı yokluğundan aynı yasanın 115/2 hükmügereğince usulden reddine karar vermek gerekmiştir. NitekimYargıtay Hukuk Genel Kurulunun tarihli ve 2015/9-736 E., 2017/25 K.sayılı kararı ile 30/11/2021 tarihli 2019/9-786 E. 2021/1518 K.Sayılı kararlan ve Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. HD.nin2022/1870 esas 2022/1553 kararı da aynı yöndedir."
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 07/03/2023 tarih ve E.2023/312sayılı kararı ile, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesininbu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"Davadosyasının incelenmesinden; Kocaeli-Kandıra Halk EğitimMerkezlerinde Mart 1991-31.05.2018 tarihleri arasında her yıleğitim dönemine paralel olarak belirli süreli işsözleşmeleriyle el sanatları usta öğreticisi olarakçalıştırıldıktan sonra 31.05.2018 tarihiitibariyle işten çıkış işlemi yapılıptarihi itibariyle emekli aylığına hak kazanırken iştençıkış kodu hatalı girildiğinden bahisleödenmediği iddia edilen fazlaya dair hakları saklı kalmakkaydıyla 57.484,53-TL brüt kıdem tazminatı ile 28.967,93-TLbrüt yıllık izin alacağının fesih tarihindenitibaren (kıdem tazminatı için bankalarca mevduata uygulananen yüksek, yıllık izin alacağı için yasal)faiziyle birlikte davacıya ödenmesi istemiyle Kocaeli 9. İşMahkemesi'nin E:2022/97 sayılı dosyasında açılandavada 29.11.2022 tarih ve K:2022/532 sayılı karar ileuyuşmazlığın çözümünde idariyargı görevli olduğundan mahkemenin gör evsiz olduğugerekçesiyle davanın "dava şartı yokluğunedeniyle usulden reddine" karar verilmesi üzerine bakılmaktaolan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Olayda,davacının geçmiş yıllarda belirli sürelidönemlerle idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu,talep edilen tazminat ve alacakların İş Kanunu'ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında,Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer uyuşmazlıklardakiyerleşmiş içtihatları kapsamındauyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
8. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11. Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanmasıamacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkatealınarak, daireler arasındaki iş dağılımıHâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bukararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevziedilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
13. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
15. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
18. Dava, davacının davalı bakanlıkbünyesindeki Kandıra ve Derince Halk Eğitim Merkezlerinde Mart1991-31/05/2018 tarihleri arasında, usta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin, kıdemtazminatı ve yıllık izin alacağının faiziylebirlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
19. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak; Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Kocaeli 9. İş Mahkemesince verilen 29/11/2022 tarihve E.2022/97, K.2022/532 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileKocaeli 9. İş Mahkemesince verilen 29/11/2022 tarih ve E.2022/97,K.2022/532 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN