T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/213
KARAR NO : 2023/320
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET: 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca verilen idari para cezası ve tazminatın iptali istemiyle açılan davanın,5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve27/8. maddeleri gereğince İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A. D
Vekili : Av. G. K
Davalı : Tarım ve OrmanBakanlığı
Vekili : Av. M. B. A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma veMilli Parklar Van 15. Bölge Müdürlüğü Tunceliİl Şube Müdürlüğünün 15/12/2021 tarihve 65 sayılı kararı ile, davacının, avlaklarda izinalmadan iki adet yaban keçisi avladığından bahisle, 4915sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun 24.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca "avcılıkbelgesi almadan avlandığından" 1.033 TL; "korumaaltında olan türün avlandığından"bahisle Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasını ihlal etmesinedeniyle Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 685TL; "merkez av komisyonunca avlanmaya yasaklanan avlaklardaavlandığından" bahisle Kanun'un 12. maddesinin birincifıkrasını ihlal etmesi nedeniyle adına Kanun'un 23. maddesiuyarınca 685 TL olmak üzere toplam 2.403 TL idari para cezasıverilmiş, aynı kurum tarafından düzenlenen tazminatraporuna göre belirlenen 120.000 TL tazminatın da yasal faizi ilebirlikte ilgiliden tahsiline karar verilmiştir.
2. Davacı vekili, idari para cezası ve tazminatın iptaliistemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Çemişgezek Sulh Ceza Hâkimliği 31/05/2022tarih ve D.İş. 2022/39 sayılı kararı ile,Uyuşmazlık Mahkemesi kararı emsal gösterilerek, idari paracezası ile birlikte tazminat ödenmesine de karar verildiği, 5326sayılı Kanun'un 27/8. maddesi uyarınca idari para cezasınakonu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idariyargının görev alanına giren kararın da verilmişolması halinde, idari para cezasına ilişkin karara ilişkinhukuka aykırılık iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceğini belirterek, başvurunun görevnedeniyle reddine karar vermiş, davacı vekilince yapılan itirazElazığ 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 23/06/2022 tarih ve D.İş. 2022/2972 sayılı kararı ile kesin olarakreddedilmiştir.
4.Davacı vekili bu kez, idari para cezası ile tazminatıniptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Erzincan İdare Mahkemesi 02/03/2023 tarih ve E.2022/1467sayılı kararı ile, "davaya konuuyuşmazlığın idari yargılama usulüyleçözümünün mümkün olmadığı,yazılı yargılama usulü kapsamında dosya üzerindeyapılan incelemenin yetersiz kaldığı, tanık ifadesineyada tutanak mümzilerinin dinlenilmesi gibi çözüm yollarınabaşvurulması halinde tarafların iddialarınınkarşılanmasının mümkün olabileceği, taraflarcaileri sürülen argümanların uyuşmazlığınçözümüne katkı sağlamayacağı,uyuşmazlığın bir kısmının hukuk birkısmının ise ceza yargılamasının konusunuoluşturduğu, davanın görüm veçözümünün 5326 sayılı Kanun’un 36.maddesi uyarınca adli yargı yerine ait olduğunu"belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 4915 sayılıKara AvcılığıKanunu’nun “Amaç ve kapsam”başlığı altında düzenlenen 1. maddesişöyledir:
“Bu Kanununamacı; sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimiiçin av ve yaban hayvanlarının doğal yaşamortamları ile birlikte korunmalarını, geliştirilmelerini,avlanmalarının kontrol altına alınmasını,avcılığın düzenlenmesini, av kaynaklarınınmillî ekonomi açısından faydalı olacak şekildedeğerlendirilmesini ve ilgili kamu ve özel hukuk tüzelkişileri ile işbirliğini sağlamaktır.
(Değişikikinci fıkra: 23/1/2008-5728/505 md.) Bu Kanun av ve yabanhayvanlarını ve yaşama ortamlarını, bunlarınkorunmasını ve geliştirilmesini, av ve yaban hayatıyönetimini, avlakların kurulması, işletilmesi veişlettirilmesini, avcılığın, av turizminin, yabanhayvanlarının üretiminin, ticaretinin düzenlenmesini,toplumun bilinçlendirilmesini, avcıların eğitimini, av veyaban hayatına ilişkin suç ve kabahatler ile bunlarıntakibi ve cezalarını kapsar.”
7. Aynı Kanun’un “Av ve yabanhayvanlarının korunması ve koruma alanları ”başlığı altında düzenlenen 4. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
“Yabanhayvanı türleri içinde yer alan ve Bakanlıkçabelirlenen av hayvanlarından, korunması gerekenler Merkez Av Komisyonunca,av hayvanlarının dışında kalan yaban hayvanlarıile diğer türler gerektiğinde ilgili kuruluşlarınuygun görüşleri alınarak Bakanlıkça korumaaltına alınır. Bu karar Resmî Gazetedeyayımlanır. Koruma altına alınan yaban hayvanlarıavlanamaz. Yaban hayvanları üreme, tüy değiştirme vegöç dönemlerinde rahatsız edilemez, yavru veyumurtaları toplanamaz, yuvaları dağıtılamaz vememeliler kış uykusunda rahatsız edilemez. Lüzumu halindebu yaban hayvanlarının kendilerinden, yavru ve yumurtalarından, korunduklarısüre içinde faydalanma ve zararlı olanları ilemücadele ve men edilen avlanma usulleri ile geçici olarak avlanmaesasları Bakanlıkça tespit edilir. "
8. Kanun'un“İzne tâbi, yasak ve serbest avsahaları ” başlığı altındadüzenlenen 12. maddesi şöyledir:
"Özelavlaklarda avlanmak avlak sahibinin, Devlet avlakları, genel avlaklar veörnek avlaklarda avlanmak Bakanlığın izninebağlıdır. Sahipli arazilerde avlanmayla ilgili esaslarBakanlıkça tespit edilir.
Özelkanunlarla veya Merkez Av Komisyonunca avlanmanın yasak edildiğiyerlerde ve 2 nci maddenin 11, 12 ve 13 üncü bentlerindetanımlanan saha ve istasyonlarda avlanılamaz. Buralarda, ancak av veyaban hayvanlarının çoğaldığı vezararlı olduğu hâllerde avlanmaya Bakanlıkça izinverilebilir. 2 nci maddenin 12 nci bendinde tanımlanan sahalarda iseözel avlanma plânlarına göre Bakanlıkçaverilecek izinle avlanılabilir.
Av yılıiçinde bazı av hayvanı türlerinin nesillerini devamettiremeyecek sayıya düşmesinin söz konusu olduğuhâllerde, avlanmanın açık olduğu avlaklardaavlanmayı belli bir süre yasaklamaya ve gerektiğinde yenidenaçmaya Bakanlık yetkilidir. Bu hususlarla ilgili esaslarBakanlıkça belirlenir."
9. Aynı Kanun'un "Avlanma izni" başlıklı14. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
"Avlaklarda,avcılık belgesi ve avlanma izni olmadan avlanılamaz"
10. Kanun'un "Yasaklara uymama” başlıklı21. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"4üncü maddenin birinci, ikinci ve altıncıfıkralarına aykırı hareket edenlere, 5 inci maddeninbirinci ve ikinci fıkraları gereğince tespit edilen avmiktarı ve avlanma süreleri dışında avlananlara, 12nci maddenin üçüncü fıkrası gereğinceBakanlıkça getirilecek yasaklara uymayanlara, her biraykırılık için ayrı ayrı olmak üzereikiyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir."
11. Kanun'un "İzinsiz veya yasakyerlerde avlanma" başlıklı 23. maddesişöyledir:
"Avlaklardaizin almadan avlananlara ve Merkez Av Komisyonunca avlanmanınyasaklandığı avlaklarda avlananlara ikiyüz TürkLirası, özel kanunlarla avlanmanın yasaklandığısahalar ile 2 nci maddenin 11, 12 ve 13 üncü bentlerindetanımlanan saha ve istasyonlarda avlananlara, üçyüzelliTürk Lirası idarî para cezası verilir."
12. Kanun'un “Avlanma esaslarına uymama ve belgesizavlanma” başlıklı 24. maddesininüçüncü fıkrası şöyledir:
"Bu Kanunagöre alınması gereken avcılık belgesini almadanavlananlara üçyüz Türk Lirası; avlanma izni olmadanavlananlara ise yüzelli Türk Lirası idarî para cezasıverilir. ”
13. Kanun'un “Avdan men etme ve mülkiyetin kamuyageçirilmesi” başlıklı 28. maddesininbeşinci fıkrası şöyledir:
"Bu maddehükümlerine göre mülkiyetin kamuya geçirilmesikararı verilmiş olsa bile, yasak avlanma ile yaban hayatında veekosistemde meydana gelen tahribat ve eksilme nedeniyle hükmolunacaktazminat av hayvanı türlerine göre Bakanlıkça tespitedilen değerler üzerinden hesaplanır. Hükmolunan tazminat,Döner Sermaye İşletmesine gelir kaydedilir."
14. 4915 sayılı Kanun’da bu Kanun uyarınca verilenidari para cezasınave mülkiyetin kamuya geçirilmesikararına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeyeyer verilmemiştir.
15. Öte yandan, 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihve 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
16. Aynı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanunile eklenen sekizinci fıkrada ise idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde, idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle Kabahatler Kanunu'ndakidüzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantısorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
17. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren budüzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olması halindeidari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan17/04/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesinegöre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idariyargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
19. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI'nın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
20. Dava, 4915 sayılı Kanun’un 21/1, 23 ve 24/3 maddeleriuyarınca verilen idari para cezası ve tazminatın iptaliistemiyle açılmıştır.
21. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre,Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönündenoluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması vedosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari paracezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
22. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görevkurallarının, geçmişe de etkili olacağı,bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
23. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz halegelmiş ise, davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelenmahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği ancak yenikanundaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
24. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
25. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4915sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği ancak idari para cezasınakonu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak tazminatkararı da verildiği ve tazminat kararının idari yargıyerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından,idari para cezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği kuşkusuzdur.
26. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılıKanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkrahükmü bir arada değerlendirildiğinde, 4915 sayılıKanun uyarınca verilen para cezasına karşıaçılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
27. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Erzincan İdare Mahkemesince yapılan 02/03/2023 tarihve E.2022/1467 sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzincan İdare Mahkemesince yapılan 02/03/2023 tarih veE.2022/1467 sayılı BAŞVURUNUN REDDİNE,
17/04/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN