T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/203
KARAR NO : 2023/293
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/9. maddesi uyarınca düzenlenen sürücü belgesinin iki yıl süreyle geçici olarak geri alınmasına ilişkin tutanağa karşı yapılan itirazın, aynı Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ö. D
Davalı : Bursa Valiliği
Vekili : Av. A. R. Ö. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. 19/11/2022 günü saat 01:40sıralarında sevk ve idaresindeki .... AFR .... plaka sayılıaracıyla seyir halinde iken yapılan denetim sırasındadavacı hakkında 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun 48/9. maddesi uyarınca Araç Trafikten MenTutanağı, iki yıl süreyle Sürücü BelgesiGeri Alma Tutanağı ve Trafik İdari Para Cezası KararTutanağı düzenlenmiştir.
2. Davacı sürücübelgesine iki yıl süreyle el konulmasına ilişkintutanağın iptali ile aracının yerinden çekilmesindenkaynaklı ödemiş olduğu çekici ücretlerinin detarafına iade edilmesi istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Bursa 2. Sulh Ceza Hâkimliği01/12/2022 tarih ve D.İş.2022/9444 sayılı kararıile, Bursa Trafik denetleme ŞubeMüdürlüğünün 20/11/2022 tarihlisürücü belgesi geri alma tutanağınınHakimliklerince incelenmesi mümkün kararlardanolmadığı gerekçesiyle, 5326 sayılı KabahatlerKanunu'nun 28/1-b maddesine istinaden başvurunun görevyönünden usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
4. Davacı bu kez, Bursa Trafik DenetlemeŞube Müdürlüğünün 20/11/2022 tarihlisürücü belgesinin iki yıl süreyle gerialınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Bursa 4. İdare Mahkemesi 07/02/2023tarih ve E.2023/154 sayılı kararı ile, 5326 sayılıKanun'un 3. maddesinde belirtildiği üzere, bu Kanunun idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı ve görevli mahkemenin belirlenmesindeanılan Kanun hükümleri dikkate alınacağından,davacının 2918 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesikapsamında "aday sürücü" kapsamındaolmadığı ve dava dışı Ö. D Gıda LimitedŞirketi adına kayıtlı .... AFR .... plaka sayılıaracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin dava konusuedilmediği de dikkate alındığında 2918sayılı ve 5326 sayılı Kanun hükümleri ileUyuşmazlık Mahkemesinin istikrar kazanan kararlarının dagözetilmesiyle, geri alma niteliğine bakılmaksızınsürücü belgesinin geri alınmasıyaptırımına karşı açılacak davalarda, adliyargı merciinin görevli olduğu sonucunaulaşıldığını belirterek,2247 sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, davadosyasının Bursa 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 2022/9444D.İş sayılı dosyası da temin edilerekUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye değin davanın incelenmesininertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun “Alkol, uyuşturucu veya uyarıcımaddelerin etkisi altında araç sürme yasağı”başlığı altında düzenlenen 48.maddesinin,24/05/2013 tarihli 6487 sayılı Kanun’un 19.maddesiyle yeniden düzenlenerek maddeye eklenen dokuzuncufıkrası şöyledir:
“Uyuşturucu veya uyarıcımaddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya daalkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukçateknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere2.000 Türk Lirası idari para cezası verilir vesürücü belgesi iki yıl süreyle gerialınır.”
7. Aynımaddeyle eklenen 12. fıkrası şöyledir:
“Sürücü belgeleriningeçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncı maddesindesayılan görevliler tarafından yapılır. ”
8. Anılan Kanun’un, “Trafikzabıtasının görev ve yetki sınırı ile genelzabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkinyetkisi” başlığı altındadüzenlenen 6. maddesi şöyledir:
“Trafikzabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetkisınırı;
a)Trafikzabıtası:
Trafikzabıtası görevi sırasındakarşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genelzabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idareamirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlugörülen haller dışında, trafik zabıtasınagenel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve özelteçhizatı trafik hizmetleri dışındakullanılamaz.
b)GenelZabıta
Trafik zabıtasınınbulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis;polisin ve trafik teşkilatının görev alanıdışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almışsubay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esasve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafiksuçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.”
9. 5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesi şöyledir:
“(1)Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülenbelirli bir süre için;
a) Bir meslek vesanatın yerine getirilmemesi,
b)İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veyaehliyetin geri alınması,
d) Kara, denizveya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferdenalıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkinhükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklıdır.”
10. “Genel kanun niteliği”başlıklı 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli,5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) BuKanunun;
a) İdariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
11. Kanun’un genel hükümleriarasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı bendinde, idari paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceğiöngörülmüştür.
12. Buna göre, Kabahatler Kanunu’nun;idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesinde sayılanyaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlardaaksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
13. 2918 sayılı Kanun’un AdliKovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklıDokuzuncu Kısım’a dahil “Bu Kanundaki suçlarlailgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri”başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilkparagrafında; sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif paracezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasını,belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerininkapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgilidavalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığıyerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifadeedilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh cezamahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken;12/07/2013 tarihli 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyledeğiştirilen maddenin başlığı, “Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”;şeklinde, madde ise şöyledir:
“Bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılangörevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarınınyetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulhceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51inci maddesinin ihlali ve 118incimaddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındayazılı “100 ceza puanını doldurmak” eyleminedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine buKanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmişmahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerineişlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerinegönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar,diğer kanunlara göre görülen davalarlabirleştirilemez.
……. ”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, sürücü belgesinin ikiyıl süreyle geri alınmasına ilişkin işlemdendolayı açılan dava yönünden oluşan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15. Raportör-Hâkim Gülşen AKARPEHLİVAN, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin adli yargının, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra; gereği görüşülüpdüşünüldü:
16. Dava, 2918 sayılı Kanun’un48/9. madde ve fıkrası uyarınca davacı hakkındadüzenlenen geçici olarak sürücü belgesi geri almatutanağının iptal edilmesi istemiyleaçılmıştır.
17. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918sayılı Kanun’un 116. maddesi kapsamında araç tescilplakasına göre düzenlenenler dışında trafikzabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşıaçılan davaları; bu uygulamanın idari cezakapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalardagörevli yargı yerini açıkça belli eden birhükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile,buKanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeyeişaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıftabulunulmamış olması karşısında ve göreveilişkin genel ilkelere göre idari yargının görevalanında görmüş iken;5326 sayılı Kanun’unyürürlüğe girmesinden sonra;öngörülen trafikpara cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediğianlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560SayılıKanun’la değişik3.maddesinde belirtildiğiüzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmamasıhalindeuygulanacağınedeniyle,görevlimahkemeninbelirlenmesinde5326 sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davaların görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varmıştır.
18. Uyuşmazlığınesasını oluşturan, geçici olarak sürücübelgesi geri alma tutanağına ilişkin karara gelince:
19. Sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınmasına ilişkin karar, 2918sayılı Kanun’un 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki112.maddesi ve 5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde,2918 sayılı Kanun’un, bu Kanun’daki suçlarlailgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112.maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarakgeri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemeleriningörevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için ehliyetin gerialınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalariçinde sayıldığı dikkatealındığında; sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakmagörevininidare mahkemesine ait olduğu sonucunavarılmıştır.
20. 5326 sayılı Kanun’un 27.maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizincifıkrasında, idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddeningerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndakidüzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
21. 19/12/2006 tarihindeyürürlüğe giren bu düzenlemeye göre,KabahatlerKanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
22. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari paracezası yönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararınhukuka aykırılığı iddiasının da,idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarınınkaldırılmasınakarar verilmiştir.
23. Olayda, idari para cezasına konuişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakdüzenlenen ve olumsuz görev uyuşmazlığınınkonusunu oluşturan sürücü belgesi geri alma tutanağıile ilgili olarak; 5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için, ….. ehliyetin geri alınması,…….gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır” denilerek, ilgilikanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklı tutulan,başka bir deyişle,belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biriolan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün,12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle, 2918sayılı Kanun’un 112. maddesindeyapılandeğişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yenidendüzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
24. Görev kuralları kamu düzenineilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için birmüktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunlakabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
25. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlikkararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görevkuralının, değişikliğinyürürlüğegirmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dairintikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
26. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
27. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanansürücü belgesi geri alma tutanağının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495sayılı Kanun’un 20.maddesiyle 2918 sayılıKanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddeninyeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeyeyer verilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden,sürücü belgesi geri alma tutanağına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
28. Yukarıda belirtilen hususlargözönünde bulundurularak, Bursa 4. İdare Mahkemesince yapılanbaşvurunun kabulü ile, Bursa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 01/12/2022tarih ve D.İş. 2022/9444 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Bursa 4. İdare Mahkemesince yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile, Bursa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 01/12/2022 tarih ve D.İş. 2022/9444 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde Üyeler NilgünTAŞ ve Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ileilgili hükümleri bir bütün halindedeğerlendirildiğinde, bir idari işlem olan sürücübelgesinin geri alınmasına ilişkin işlemlerden doğanuyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı merciiolduğu tartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un27/8. maddesinde yer alan "idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde, idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işleminiptal talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği” düzenlemesi uyarınca da davakonusu işlemlerden doğan uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Üye
NilgünTAŞ AhmetARSLAN