T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/245
KARAR NO : 2023/286
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET: Halk EğitimMerkezindeel sanatları usta öğreticisi olarak çalışmakta iken iş akdi sona erdirilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : L. K
Vekili : Av. A. T
Davalı : MilliEğitim Bakanlığı
Vekilleri : Av. J. G, Av. K. B. T
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin Milli EğitimBakanlığı bünyesinde Kocaeli-Kandıra Halk EğitimMerkezinde Mart 1986-03/02/2015 tarihleri arasında her yıleğitim dönemine paralel olarak belirli süreli işsözleşmeleriyle el sanatları usta öğreticisi olarakçalıştırıldıktan sonra haklı nedenedayanmaksızın sözleşmesinin yenilenmediğini, hakettiği halde kıdem tazminatı ve yıllık izinalacağının ödenmediğiniifade ederek, fazlaya dairhakları saklı kalmak kaydıyla 100 TL brüt kıdemtazminatı ile 100 TL brüt yıllık izinalacağının fesih tarihinden itibaren işleyecekyasalfaiziyle birlikte tahsiliistemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
2. Davacı vekili 03/11/2022 tarihli dilekçesi ilebilirkişi raporu doğrultusunda kıdem tazminatınailişkin talep miktarını 35.298,35 TL, ihbar tazminatınıise18.859,67 TL olarak ıslah etmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Kocaeli 9. İş Mahkemesi 29/11/2022 tarih ve E.2022/99,K.2022/534 sayı ile, uyuşmazlığın idariyargının görev alanına girdiğigerekçesiyle,davanın 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2. maddeleriuyarınca, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Görevsizlikkararının ilgili kısmı şöyledir:
"Somut olaydadavacının davalıya bağlı Kandıra Halk EğitimMerkezi Müdürlüğü işyerinde ustaöğretici olarak mart 1986 yılında işe girdiği,03/02/2015 tarihine kadar aralıksız olarak görevyaptığı sabittir. Davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak Valilikonayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki Kandıra HalkEğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Davacının Valilik onayı ilegörevlendirilmesi ve ücretlerinin 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, taraflararasında iş sözleşmesi bulunmadığı,aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Sosyal güvenlik yönünden SosyalGüvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının da davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Gerek Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 16.06.2020tarih, 2016/19230 Esas ve 2020/6243 Karar sayılı ilamı gerekseYargıtay 22. Hukuk Dairesinin önceki uygulamasındandöndüğü 09.04.2019 tarih, 2016/7298 Esas ve 2019/8098Kararı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 30/11/2021 Tarih 2019/9-786Esas 2021/1518 Karar sayılı ilamında belirtildiğiüzere; statü hukuku kapsamındaki çalışmalardankaynaklanan alacak davasının çözüm yerinin idariyargı olduğu, bu sebeple adli yargı olarak mahkememizdeaçılan iş bu davada mahkememizin görevsiz olduğuanlaşılmakla yine görev kamu düzenine ilişkin olup,yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınacağından6100 sayılı yasanın 114/l.b hükmü gereğincemahkememizdeki davanın yargı yolu itibariyle caizolmadığı görülmekle davanın dava şartıyokluğundan aynı yasanın 115/2 hükmü gereğinceusulden reddine karar vermek gerekmiştir. Nitekim Yargıtay HukukGenel Kurulunun 18.02.2017 tarihli ve 2015/9-736 E., 2017/25 K.sayılı kararı ile 30/11/2021 tarihli 2019/9-786 E. 2021/1518 K.Sayılı kararları ve Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11.HD.nin 2022/1870 esas 2022/1553 kararı da aynı yöndedir."
4. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5.Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 07/03/2023 tarih ve E.2023/313sayı ile ve"...davacının geçmişyıllarda belirli süreli dönemlerle idareyle arasında birhizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarınİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, Uyuşmazlık Mahkemesinin benzeruyuşmazlıklardaki yerleşmiş içtihatlarıkapsamında uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu..."gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan 2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
7. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
8. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
9. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
10. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
11. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
12. Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin,bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
13. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılıAdlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunhükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
15. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılıKanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları,22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
16. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
19. Dava, davacının davalı bakanlıkbünyesindeki Kandıra Halk Eğitim Merkezinde Mart 1986-03/02/2015tarihleri arasında, el sanatları usta öğreticisi olarakçalıştığı döneme ilişkin, kıdemtazminatı ve yıllık izin alacağının faiziylebirlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
20. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve diğeralacaklarının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak; Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Kocaeli 9. İş Mahkemesinin 29/11/2022 tarih veE.2022/99, 2022/534 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Kocaeli 9. İş Mahkemesinin 29/11/2022 tarih veE.2022/99, 2022/534 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN