T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/223
KARAR NO : 2023/318
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET: ".... " isimli ilaç ile birlikte reçete edilen kalem iğne bedelinin de ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Tüm Eczacıİşverenler Sendikası
Vekili : Av. Y. A
Davalı : Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı
Vekili : Av. G. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, kan şekeri kontrolünüsağlamak amacıyla cilt altına enjekte edilerek kullanılan".... " isimli ilaçla birlikte reçete edilen kalemiğne bedellerinin, ilacın kullanımı için zorunluolduğu kurum tarafından karşılanmamasınınhastaların tedavisini kısıtladığını, MedulaProvizyon Sisteminde uyarı ile karşılaşmaksızıniğne uçlarını hastalara veren eczacıların iseekonomik olarak mağdur olduklarını belirterek SosyalGüvenlik Kurumu tarafından karşılanması istemiyle05/12/2016 tarihinde başvuru yapıldığını, bubaşvurunun zımnen reddedildiğini ileri sürerek,başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdariYargıda
2. Ankara 7. İdare Mahkemesi 13/11/2019 tarih ve E.2017/1849,K.2019/2596 sayılı kararı ile, davanın reddine kararvermiş, davacı tarafından istinaf yolunabaşvurulmuştur.
3. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi23/02/2022 tarih ve E.2020/1963, K.2022/931 sayılı kararı ile,"dava konusu işlemin 5510 sayılı Kanunhükmünün uygulanmasına yönelik bir işlemolduğu anlaşılmış olup, 5510 sayılı Kanun'un101. maddesi dikkate alındığında, bakılanuyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargının (İş Mahkemelerinin)görev alanına girdiği sonucunavarıldığından, davanın görev yönündenreddine karar verilmesi gerekirken işin esası hakkında kararverilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır."gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararınınkaldırılmasına, uyuşmazlığınçözümünün adli yargının görevalanına girdiği gözetilerek yeniden bir karar verilmeküzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine kesinolarak karar vermiştir.
4. Ankara 7. İdare Mahkemesi 26/05/2022 tarih ve E.2022/992,K.2022/1150 sayılı kararı ile,2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a hükmüuyarınca davanın görev yönünden reddine kararvermiş, karar istinaf edilmeden kesinleşmiştir. Kararınilgili kısımları şöyledir:
"...davakonusu işlemin 5510 sayılı Kanun hükmününuygulanmasına yönelik bir işlem olduğuanlaşılmış olup, 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesi dikkate alındığında, bakılanuyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargının (İşMahkemelerinin) görev alanına girdiği sonucunavarıldığından, davanın görev yönündenreddine "
5. Davacı vekili bu kez,aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
6. Ankara 37. İş Mahkemesi 18/01/2023 tarih ve E.2022/246,K.2023/12 sayılı kararı ile, kurum işleminin iptalitalebinin genel düzenleyici işlem sonucunu doğuracak nitelikteolduğu, uyuşmazlığın çözümündeidari yargının görevli, mahkemelerinin ise görevsizolduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar vermişve görevsizlik kararı istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...işlemtamamen yasa ile SGK ya bırakılmış idari niteliktedüzenleyici bir işlemdir ve bu işlem sonucu kişibazında değil SUT ta yazılı ödemekoşullarını taşıyan tüm SGK lılar geriödeme alabileceği gibi sağlık hizmetlerini de belirlenen koşullardatemin etme hakkına sahiptir.
Yasanınverdiği yetki ile SGK hangi ilacın ve tıbbı malzemeninhangi koşullarda kurumca karşılanacağı yadakarşılanmayacağı, katkı payı alınıpalınmayacağı gibi konuların anılan yöntem ilebelirleme yetkisine sahiptir. Buna göre SGK nın bedeliniödeyeceği ilaç yada tıbbi malzemeyi geneldüzenleyici işlem ile SUT kapsamına alması gerekir.Buaşamalar sadece idari iş ve işlemlerden ibaret olmayıp alanındauzman çok sayıda hekimin incelemesi ve varılan ortak sonucaulaşmak şeklinde gelişmektedir.
Yasadüzenlemesinden anlaşılacağı üzere, SUTkapsamına alma işi SGK nın yetkisinde ve idari işniteliğindedir. Yasanın 101.maddesinde yazılıhükümden hareketle 5510 sayılı yasadaki tümişlemlere ilişkin davaların iş mahkemelerinde adliyargıda görüleceğinin kabulü ise Yargıtaykararlarına ve Uyuşmazlık mahkemesi kararlarınaaykırıdır. Yasa sosyal güvenlik mevzuatıkapsamındaki işleri düzenlerken SGK nın bazıgörevlerini de düzenlemektedir. SUT kapsamına alınacakilaç ve tibbi malzemelere dairişlemler ve yapılacaködemeler ileilgili yasada düzenlemeyer almakta ise de budüzenlemeler tamamen idari iş niteliğindedir.Dolayısıyla genel ve kapsayıcı anlam ifade eden SUT kapsamınaalınma ya da alınmama işleminin idari iş olduğundaşüphe bulunmamaktadır. Bireysel olarak ilgililerin ilaçbedelinin ödenmemesine ilişkin işlem iptalleri sigortalıile SGK arasında ortaya çıkan bir uyuşmazlıkniteliğinde olup adli yargı yerinde görülmektedir. Budavalarda kişi bazında sağlık açısındanbireysel değerlendirme yapılmakta ve kurumun işleminin hukukauygunluğu denetlenmektedir ve verilen karar sonucu sadecesigortalıyı ilgilendirmektedir. Her ne kadar sigortalı ileilgili kurumun yaptığı işlem dayanağı SUT olarakgösterilse de bu davalarda mahkemelerin verdiği kararlar SUT ta genelanlamda herkese uygulanacak sonuçdoğurmamaktadır.Uyuşmazlık Mahkemesinin verdiğibazıkararlarda adli yargının görevli olduğubelirtildiğinde de iş mahkemelerinin görevli olduğu sonucuortaya çıkmaz.Örneğin 5510 sayılı yasadadüzenlenen sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularıile SGK arasında meydana gelen anlaşmazlıklarbakımından adli yargı görevli ise de davalara işmahkemelerinde değil genel mahkemelerde ve çoğunlukla daAsliye Hukuk Mahkemelerinde bakılmaktadır. Nitekim dosyaiçinde bulunan eczacıların aynı konu ile ilgili iğneucu bedelinin ödenmemesine dair işleme yönelik davalar AsliyeHukuk mahkemesinde görülmektedir.
Davacıön inceleme duruşmasında taleplerinin işlem iptali olup,SUT da düzenlemesine yönelik olmadığını ifadeetse de, kuruma yapılan 05.12.2016tarihli başvuru incelendiğindeaçıkça SUT 3.3.5 maddesinden bahsedilerek ödemeyapılması istenilmiş ise de; ilgili madde de insülinkalemuçlarından bahsedildiği,dava konusu .... adlıilacın insülin tedavisinden önceki aşamada kullanılankan şekerinin kontrolünü sağlayan ilaç olduğu,davacı beyanından anlaşılmaktadır. Bu durumda kurumunSUT daki düzenlemesinde yer almayan ödemenin yapılmasıdavacı yanca istenilmektedir. Bu ise ancak ilgili konubakımından SUT da düzenleme yapılmasınıgerektirmektedir. Sonuçta davacının talebi genel sonuçdoğuracak işlem yapılmasına yönelik taleptenibarettir. Bu durumda kurumun yaptığı yada yapması istenilenişin genel düzenleyici işlem niteliğinde olduğu, bubakımdan başvuruya süresinde cevap verilmemesi nedeniylereddedilmiş sayılmasına ilişkin talebin idari işlemniteliğinde olduğu, davaya idare mahkemesinde bakılmasıgerektiği ortadadır.Davacı sendikanın talebi de somut birreçete yada sigortalı işlemine yönelik değil genelbir düzenleyici işlemin karşılanmamasınailişkindir.
Uyuşmazlıkmahkemesinin 18.10.2021tarih 2021/457 esas 2021/494sayılıkararında, sağlık sektöründeüretici ithalatçı olan tıbbi malzeme tedarikçisiolana firmanın kuruma karşı açtığıtıbbi malzeme ile ilgili SUT düzenlemesi bakımından taleptebulunduğu, idare mahkemesi ve adli yargı mahkemesi arasındaolumlu görev uyuşmazlığıçıktığı, mahkemenin yaptığıdeğerlendirmede davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiği,31.01.2022tarih 2021/615 esas 2022/3karar sayılıdosyada da yine ilaç üreticisi bir firmanın kurumakarşı açtığı davada ilacın geri ödemelistesine alınmasına dair talep bakımından olumsuzgörev uyuşmazlığı çıktığı,benzer gerekçelerle uyuşmazlık mahkemesinin 5510 sy 101 maddegereği adlı yargının görevli olduğunubelirttiği anlaşılmakta ise de; yukarıdaaçıklandığı üzere5510 sy 101 maddesi yasada yeralan tüm düzenlemeler ile ilgili davaların adli yargıdayada iş mahkemelerinde görüleceği şeklindeyorumlanamaz. Eldeki dosya bakımından genel idari düzenleyiciişlem sonucunu doğuracak kurum işleminin iptali kararıverilmesi istenilmektedir. Böyle bir karar verildiğinde kurum herkesiçin genel nitelikte ilacın iğne uçlarınınbedelini ödemek zorunda kalacaktır. Adlı yargı yerindegenel düzenleyici işlem yapma sonucuna doğuracak karar verilemezve iş tamamen idari yargı alanını ilgilendirmektedir.Benzer talepler ile ilgili verilen kararlarda örneğin BAM 11 HD nin10.06.2021tarih 2021/907 esas1066 karar, yargıtay 10 HD nin03.03.2022tarih 2021/8482 esas 2022/2996 karar sayılıilamlarında da paralel yorumlar yapılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun 63. maddesinde Kurumca finansmanısağlanacak sağlık hizmetlerinin neler olduğusayılmıştır. Maddenin uyuşmazlığailişkin kısımları şöyledir:
"Genelsağlık sigortalısının ve bakmaklayükümlü olduğu kişilerin sağlıklıkalmalarını; hastalanmaları halindesağlıklarını kazanmalarını; iş kazasıile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucutıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerininkarşılanmasını, iş göremezlik hallerinin ortadankaldırılmasını veya azaltılmasını teminetmek amacıyla Kurumca finansmanı sağlanacak sağlıkhizmetleri şunlardır:
...
f) Yukarıdaki bentler gereğince sağlanacak sağlık hizmetleriyleilgili teşhis ve tedavileri için gerekli olabilecek kan ve kanürünleri, kemik iliği, aşı, ilaç, ortez,protez, tıbbî araç ve gereç, kişikullanımına mahsus tıbbî cihaz, tıbbî sarf,iyileştirici nitelikteki tıbbî sarf malzemelerininsağlanması, takılması, garanti süresi sonrasıbakımı, onarılması ve yenilenmesi hizmetleri.
(Değişik fıkra: 6/2/2014-6518/81 md.) Kurum, finansmanısağlanacak sağlık hizmetlerinin teşhis ve tedaviyöntemleri ile (f) bendinde belirtilen sağlık hizmetlerinintürlerini, miktarlarını ve kullanım sürelerini,ödeme usul ve esaslarını Aile ve Sosyal PolitikalarBakanlığı ile Sağlık Bakanlığınıngörüşünü alarak belirlemeye yetkilidir. Ancak, Aile veSosyal Politikalar Bakanlığınıngörüşünün alınması (f) bendinde belirtilenortez, protez ve diğer iyileştirici nitelikteki araç vegereçlerin miktarını, standartlarını,sağlanmasını, uygulanmasını, kullanma sürelerinive garanti süresi sonrası bakım, onarım ve yenilenmesihususlarını kapsar. Kurum, bu amaçla komisyonlar kurabilir,ulusal ve uluslararası tüzel kişilerle işbirliğiyapabilir. Komisyonların çalışma usul ve esaslarıAile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, MaliyeBakanlığı ile Sağlık Bakanlığınıngörüşü alınarak Kurumca belirlenir.
...
(Değişik fıkra: 6/2/2014-6518/81 md.) Bu maddeninuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Aile ve Sosyal PolitikalarBakanlığı ve Sağlık Bakanlığınıngörüşü üzerine Kurum tarafından çıkarılacakyönetmelikle düzenlenir."
8. Kanun'un 64. maddesindeKurumca finansmanı sağlanmayacaksağlık hizmetleri sayılmıştır.
9. Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin ödenecekbedellerinin belirlenmesi" başlıklı 72. maddesişöyledir:
"(Değişikbirinci fıkra: 17/4/2008-5754/44 md.) 65 inci madde gereğiödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumcaödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık HizmetleriFiyatlandırma Komisyonu yetkilidir. Komisyon, tıp eğitimini,hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımıile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmetisunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrıayrı sınıflandırabilir. Komisyon, 63 üncü maddehükümlerine göre finansmanı sağlanan sağlıkhizmetlerinin Kurumca ödenecek bedellerini; sağlık hizmetininsunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olaraksağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağlıkhizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olupolmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları,maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortasıbütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıfiçin tek tek veya gruplandırarak belirlemeye yetkilidir.
(Değişikikinci fıkra: 21/5/2013-6486/3 md.) Komisyon; Bakanlık, Maliye,Sağlık ve Kalkınma bakanlıkları, HazineMüsteşarlığı, üniversite sağlık hizmetisunucuları ile özel sağlık hizmeti sunucularınıtemsilen Bakanlıkça belirlenecek birer üye ve Kurumu temsileniki üye olmak üzere toplam dokuz üyeden oluşur. Komisyonkararlarını salt çoğunluk ile alır. Komisyonkararları Resmî Gazete’de yayımlanır. Komisyoncagerekli görülen hâllerde sağlık hizmetlerinintürlerine göre birden fazla alt komisyon kurulabilir. Komisyonunsekretarya işlemleri Kurumca yerine getirilir.
SağlıkHizmetleri Fiyatlandırma Komisyonuna iştirak edenlere, ayda ikidefadan fazla olmamak üzere katıldıkları her toplantıgünü için (3000) gösterge rakamının memuraylık katsayısı ile çarpılarak bulunacak tutarıüzerinden toplantı ücreti ödenir. Komisyonçalışmaları ile ilgili her türlü giderlerKurumca ödenir.
(Değişikdördüncü fıkra: 17/4/2008-5754/44 md.) Kurum, ilgili kamukurum ve kuruluşları ile dernek, vakıf, federasyon,konfederasyon ve kamu kurumu niteliğindeki meslekkuruluşlarının görüşlerini alabilir.
SağlıkHizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunun çalışmasına,görev ve yetkileri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkindiğer usûl ve esaslar, Komisyon üyesi kurumların görüşlerialınarak Kurum tarafından çıkarılacakyönetmelikle düzenlenir.
(Ek fıkra:10/9/2014-6552/48 md.) Bu maddenin üçüncüfıkrasında belirtilenler hariç olmak üzere 63üncü maddede belirtilen komisyonlara iştirak edenler ilebilimsel ve akademik nitelikleri dikkate alınarak Kurum tarafındanbilimsel nitelikli komisyonlarda veya tıbbi inceleme, tıbbideğerlendirme, tıbbi uygunluk onayı verme gibi iş veişlemlerle ilgili yürütülen çalışmalarda;üniversitelerden görevlendirilen öğretim üyelerine,kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarındangörevlendirilen tabip, diş tabibi ve eczacılara (6.500)gösterge rakamının memur aylık katsayısı ileçarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemeküzere ödeme yapılır. Bu ödemenin usul, esas vemiktarı ile diğer hususlar Kurum ve MaliyeBakanlığınca müştereken belirlenir."
10. Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin sağlanmayöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi"başlıklı 73. maddesi şöyledir:
"(Değişik:17/4/2008-5754/45 md.)
Bu Kanunagöre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurtdışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasındayapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanunhükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısıve bakmakla yükümlü olduğu kişilerinsözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satınaldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesisuretiyle sağlanır.
Kamu idaresisağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıfüniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık hizmetisunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonuncabelirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genelsağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlüoldukları kişilerden sağlık hizmeti sunucularınıngiderleri ve ürettikleri sağlık hizmetlerinin maliyetleri,yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alınarak bubedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretintavanını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.(1) Bu tavandahilinde alınabilecek ilave ücret oranları Kurumca belirlenir.Ancak (…)(2) 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının(c) bendinin (4), (6) ve (8) numaralı alt bentleri kapsamındasayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişilerile aynı maddenin onikinci, onüçüncü veondördüncü fıkraları kapsamında genelsağlık sigortalısı sayılan kişilerden ilaveücret alınamaz. Sağlık Hizmetleri FiyatlandırmaKomisyonunca belirlenen eşdeğer ilaçların, azamifiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacınfiyatı arasında oluşacak fark ve optik için tavanuygulanmaz ve bu fıkra kapsamında değerlendirilmez.
Kamu idaresisağlık hizmeti sunucuları ise otelcilik hizmeti iledördüncü fıkrada belirtilen istisnai sağlıkhizmetleri dışında, sağladıkları sağlıkhizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmaklayükümlü olduğu kişilerden ilave ücret talepedemez. (Mülga ikinci cümle: 21/1/2010-5947/19 md.) (…) (Ekcümleler: 21/5/2013-6486/4) Ancak yükseköğretim kurumlarınaait sağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleritarafından mesai saatleri dışında bizzat verilensağlık hizmetleri için Kurumca belirlenmişsağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde birkatını, diğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemeküzere, üniversite yönetim kurulu kararıylaöğretim üyelerinin unvanları itibarıyla belirlenenmiktarda ilave ücret alınabilir. Ancak alınacak ilave ücretbir defada asgari ücretin iki katını geçemez. Buoranları bir katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanıyetkilidir. Kurum bu fıkra kapsamında ilave ücretalınamayacak sağlık hizmetlerini belirlemeye yetkilidir.
Sözleşmelisağlık hizmeti sunucuları, Kurumca belirlenmişstandartların üstündeki talepleri karşılayan otelcilikhizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerinbulunması gibi hususlar göz önüne alınarakSağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafındanbelirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlıksigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğukişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının üçkatını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir.Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumcaödenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasınıtakibenotuzgüniçinde ilâveücret ödemeleriiçinbelirlenentavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmetifiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmelisağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5iş günü içinde Kuruma bildirirler. Tavanlar dahilinde deolsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarınıartıramazlar.
Kurum, provizyonişlemlerini yürütmek üzere sağlık hizmetisunucularının mahallinde provizyon merkezi açabilir vepersonel çalıştırabilir. Sözleşmelisağlık hizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygunbağımsız mekân tahsis etmek zorundadır.
Acil hallerdışında sözleşmesiz sağlık hizmetisunucularından kişilerce satın alınan sağlıkhizmeti bedelleri Kurumca ödenmez.
Sözleşmesizsağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınansağlık hizmeti bedeli, 72 nci madde gereği sözleşmelisağlık hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esasalınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmaklayükümlü olduğu kişilere faturakarşılığı ödenir. Sözleşmeli vesözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde,sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumunbelirlediği sağlık hizmetleri için genel sağlıksigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğukişilerden veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez.
Kurum, bu Kanununbirinci fıkrasında belirtilen yöntemler dışında,kamu idarelerince verilecek sağlık hizmetlerini götürübedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle de sağlamayayetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları,sözleşmede belirtilen götürü bedelkarşılığında genel sağlık sigortalısıve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sözleşmekapsamında verilmesi gereken her türlü sağlık hizmetinisunmakla yükümlüdür ve sözleşmede belirtilengötürü bedel dışında Kurumdan veya genelsağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlüolduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler vekatılım payları dışında ayrıca bir bedeltalep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alımsözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayrıcafatura ve dayanağı belge gönderilmez. Bu fıkranınuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığıile müştereken belirlenir.
Sağlıkhizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı vebakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlıkhizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadığını,Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağıyöntemlere uygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır.
(Ek fıkra:4/7/2012-6353/84 md.) 3713 sayılı Kanuna göre aylıkbağlanmış maluller, 5434 sayılı Kanunun 56ncımaddesi veya 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birincifıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713sayılı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle aylıkbağlananlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahibaşkasının yardımı ve desteğiolmaksızın yaşamak için gereken hareketleri yapamayacakderecede malul olan vazife ve harp malullerinin sağlık kuruluraporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez/protez vediğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi birkısıtlama getirilmeksizin Kurumca karşılanır. (Ekcümle: 20/8/2016-6745/61 md.) 3713 sayılı Kanun kapsamınagirmese dahi atış, tatbikat veya diğer ateşli silahyaralanmaları nedeniyle malul olan vazife ve harp malullerinin desağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları hertürlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç vegereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin SosyalGüvenlik Kurumunca karşılanır. (Değişikcümle: 10/9/2014-6552/49 md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usulleregöre bedelleri karşılanacak olan bu kapsamdakiürünler, garanti süresi kapsamında veya aynı amacayönelik ürün talepleri Kurum tarafından yayınlananürün listelerinden, yine Kurum tarafından belirlenen usul veesaslara göre karşılanır.
(Ek fıkra:4/7/2012-6353/84 md.) Genel sağlık sigortalısı ile bakmaklayükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayılıKanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları nedeniyleyaralananlar, tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetlerikesinleşinceye kadar geçen süre içerisinde verilensağlık hizmetleri ve diğer haklardan aynı Kanuna göreaylık bağlanmış olanlar gibiyararlandırılırlar.
(Ek fıkra:10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, fatura denetimi konusunda kriterler koymaya,alternatif geri ödeme modelleri oluşturmaya ve bu konularda tespitlerve denetimler yapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağlı olarakhizmet alımı yapmaya yetkilidir.
(Ek fıkra:10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden;ödeme kapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürünlistelerine girmek için yapılan başvurulardan asgariücretin yirmi katını geçmemek üzere başvuruücreti, ilaç hariç olmak üzere diğer tıbbimalzeme ve ürünlerden listelerde kalmak için asgariücretin üç katını geçmemek üzereyıllık aidat, fiyat düşüş talepleri hariçolmak üzere listelerdeki değişiklik taleplerinden her birişlem için asgari ücret tutarını geçmemeküzere işlem ücreti, kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliği haiz meslek kuruluşları ile yapılanprotokollere dayalı sözleşmeler hariç olmak üzeresözleşme imzalamak için asgari ücretin onkatını geçmemek üzere sözleşme ücretialabilir, bu ücretleri imal ve ithal ürün gruplarınagöre farklılaştırabilir. Bu fıkranınuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.
Sağlıkhizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması veakdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddeninuygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurumtarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
11. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusundadavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyasına ilişkinbilgi ve belgeler ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI'nın davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
14. Dava, davacı sendika tarafından, kan şekerikontrolünü sağlamak amacıyla cilt altına enjekteedilerek kullanılan ".... " isimli ilaç ilebirlikte reçete edilen kalem iğne bedellerinin de SosyalGüvenlik Kurumu tarafından karşılanması istemiyleyapılan 05/12/2016 tarihli başvurunun zımnen reddineilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
15. Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir.Dava konusu işlem, davalı idare tarafından tek yanlı iradebeyanı ile kamu gücü kullanılarak tesis edilmişolmasına karşın, işlemin yasal dayanağını5510 sayılı Kanun oluşturmaktadır.
16. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olaybirlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusuişlemin ".... " isimli ilaç ile birliktereçete edilen kalem iğne bedellerinin de Sosyal GüvenlikKurumu tarafından karşılanması istemiyle yapılan05/12/2016 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin olduğu,bu konunun 5510 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarakhazırlanan düzenleyici işlemlerde yer aldığıgözetildiğinde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıylailgili ortaya çıkan dava konusu uyuşmazlığın,Kanun'un 101. maddesi kapsamında adli yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Ankara 37. İş Mahkemesinin 18/01/2023 tarih veE.2022/246, K.2023/12 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 37. İş Mahkemesinin 18/01/2023 tarih ve E.2022/246,K.2023/12 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ ile Üye BilalÇALIŞKAN’ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
Dava, ".... " isimli ilaç ile birliktereçete edilen kalem iğne bedelinin de ödenmesi istemiyleyapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işleminiptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun2. maddesinde; idari dava türleri, idari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklanndan dolayı açılan iptaldavaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlüsözlemelerden dolayı açılan davalar olaraksayılmış; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğu kurala bağlanmıştır.
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konuve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklanndandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davalarının; idari dava türlerindenbiri olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
İdare, idare hukuku alanında kamu gücünedayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklamasısonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yenidurumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliğikazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasaldüzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabibulunmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olaybirlikte değerlendirildiğinde,dava konusu işlemin davalıidare tarafından tek yanlı irade beyanı ile kamu gücükullanılarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğu,bu nedenle uyuşmazlığın görüm veçözümünde idari yargının görevliolduğu görüşü ile çoğunluk kararınakatılmıyorum.
Üye Üye
NilgünTAŞ BilalÇALIŞKAN