T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/242
KARAR NO : 2023/331
KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi emeklilik nedeniyle sona eren davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk
KA R A R
Davacı : N. P
Vekili : Av. M. E
Davalı : Elazığ Valiliği
Vekili : Av. İ. Ö
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı kurumabağlı Keban Halk Eğitim Merkezinde 04/11/1985-09/06/2012tarihleri arasında usta öğretici olarak görevyaptığını, 09/06/2012 tarihinde müvekkilinin işakdinin emeklilik nedeniyle sona erdiğini ancak hakkazandığı kıdem tazminatınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla 7.104,24 TL kıdem tazminatınınfaiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Elazığ İş Mahkemesi 12/12/2022 tarih ve E.2022/346,K.2022/815 sayılı kararı ile, yargı yolunun caizolmaması nedeniyle HMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davanınusulden reddine karar vermiş, tarafların istinaf etmemesiüzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"Somutolayda, dosya içeriğine göre davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak Valilikonayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki ElazığHalk Eğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Elazığ Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğü tarafından verilen cevapta,usta öğreticilere Milli Eğitim Bakanlığı HayatBoyu Öğrenme Kurumlan Yönetmeliği Hükümlerinegöre görev verileceği, ücretli usta öğreticilerinücretlerinin İl Milli Eğitim Müdürlüğütarafından ders ve ek ders saatlerine göre ödeneceği, ustaöğreticilerin çalıştıkları ders saatikarşılığında ek ders ücreti ödeneceği,günlük çalışma süresinin, açılankursun başlama ve bitiş saatine göre ayarlandığıbelirtilmiştir.
Yukarıdaaçıklanan Elazığ Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğü tarafından verilen cevapiçeriği, dosyadaki diğer bilgi ve belgeler, davacıtarafından davalı ile aralarındaki hizmet ilişkisine dairsözleşmenin sunulmamış olması, davacınınValilik onayı ile görevlendirilmesi ve ücretlerinin 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. maddesine uygunolarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarıncaMaliye Bakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, aradaki hukukiilişki iş sözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğitaraflar arasında iş sözleşmesininbulunmadığı, aralarındaki ilişkinin statühukukuna tabi olduğu, davacı ile davalı arasında işsözleşmesi bulunmadığı, bununla birlikte, sosyalgüvenlik yönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna primlerininyatırılmış olmasının da davacınıniş sözleşmesi ile çalıştığıanlamına gelmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu hukuki olguyagöre uyuşmazlığın çözüm yeri idariyargı olup, dava dilekçesinin yargı yolunun caiz olmamasınedeni ile usulden reddine dair karar verilmesi gerekmiştir. (Emsal YargıtayHGK 30/11/2021 tarih 2019/9-786 E- 2021/1518 K)"
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Elazığ 1. İdare Mahkemesi 01/03/2023 tarih veE.2023/94 sayılı kararı ile, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dosyanınincelenmesinden; kamu kuruluşlarınca açılan kurslardausta öğretici olarak görev yapan davacının, 09.06.2021tarihinde iş akdinin sonlandırıldığı, primgün sayısının eksik gösterildiği, kıdemtazminatının ödenmediği, yıllık izinkullanmadığı halde iş akdinin feshinden sonrakarşılığının ödenmediği ilerisürülerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla7.104,24-TL alacağının fesih tarihinden itibaren işleyecekyasal faiziyle tazminine karar verilmesi istemiyle açmışolduğu davada Elazığ İş Mahkemesinin 12.12.2022 tarihve E:2022/346 K:2022/815 sayılı ilamıyla; özetle; taraflararasında iş sözleşmesi bulunmadığı,çalışma koşulları ile ödenecek ücretinstatü hukuku içerisinde düzenlendiği bu sebeple uyuşmazlığınçözüm yerinin idari yargı yeri olduğu,gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiş,anılan karar istinaf yoluna başvurulmaması üzerinekesinleşmiş ve 15/02/2023 tarihinde Mahkememiz kaydına girendilekçeyle yine aynı biçimde tazminatın ödenmesinekarar verilmesi istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıktayukarıda hükmüne yer verilen mevzuat hükümleri dikkatealındığında davacı ile davalı idare arasındabir hizmet ilişkisinin kurulduğu ve davacının talep etmekteolduğu tazminatın İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardanolduğu anlaşıldığından,uyuşmazlığın adli yargı yerindebakılacağı sonucuna varılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesinin 28/11/2022 tarih ve E:2022/576 K:2022/615sayılı kararı da bu yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK
5. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
8. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11. Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
13. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
15. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınbaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
18. Dava, davacının davalı kurum bünyesindeki KebanHalk Eğitim Merkezinde 1985-2012 tarihleri arasında, ustaöğretici olarak çalıştığı dönemeilişkin, kıdem tazminatının faiziyle birlikte ödenmesiistemiyle açılmıştır.
19. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Elazığ 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Elazığ İş Mahkemesinin 12/12/2022 tarih veE.2022/346, K.2022/815 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Elazığ 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Elazığ İş Mahkemesinin 12/12/2022 tarih veE.2022/346, K.2022/815 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN