T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/262
KARAR NO : 2023/367
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacılar: 1-A.K
2-D. Y. İnş. Haf. San. Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av.T. U. D
Davalı : İçişleriBakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacılar vekili, 13/12/2022 tarihinde müvekkillerdenA.K'ın sürücüsü, diğer müvekkil şirketinmaliki olduğu ... JAR ... plakalı yarı römorktakılı ... JAL ...plakalı çekicinin, Orhaneliilçesi istikametinden Bursa ili istikametine doğru seyirhalindeyken karşı yönden gelen dava dışı DursunGültekin yönetimindeki... K ... plakalı kamyon ileçarpışması üzerine meydana gelen maddi hasarlıtrafik kazası neticesinde Osmangazi İlçe Jandarma Trafik TimKomutanlığınca düzenlenen, 13/12/2022 tarihli MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının hukukaaykırı olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bursa 1. Sulh Ceza Hâkimliği 12/01/2022 tarih veD.İş. No. 2022/9091 sayılı kararı ile,yapılan itirazın Sulh Ceza Hakimliğinin görevleriarasında bulunmadığından reddine karar vermiş, bukarara davacılar vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine Bursa2. Sulh Ceza Hakimliği 14/02/2023 tarih ve D.İş 2023/1560sayı ile itirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve Mahkemekararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Yargıtay19. Ceza Dairesi'nin16/06/2021 tarih ve2020/3135 E.,2021/6717 Kararsayılı, 18/06/2019 tarihli ve 2018/4357 esas, 2019/9639 kararsayılı ve Yargıtay 7. Ceza Dairesi 02/11/2021 tarih ve2021/25295E.,2021/14114 K. sayılı ilâmlarında "Kaza tespittutanağı, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek cezai ve hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belgedir. 5235 sayılı Adli Yargı İlkDerece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş,Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 10. maddesiçerçevesinde, Sulh Ceza Hakimliğine görev yükleyen“Diğer Kanun” niteliğindeki 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu ile bu Kanuna göreçıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliğinde,trafik kazası tespit tutanağının iptali için SulhCeza Mahkemesine başvurulacağı yönünde hiçbirhüküm bulunmamaktadır. Trafik kazası tespittutanağı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun“İdari Yaptırımlar” başlıklı 16.maddesinde yer alan idari para cezası ile idari yaptırımlarkapsamına da girmemektedir. Trafik kazası tespit tutanağı,bir idari yaptırım veya tedbir niteliğinde bulunmayan durumtespitinden ibarettir. Özel Kanunlarla çözümü SulhCeza Hakimliklerine bırakılmamış, idari yaptırımveya tedbir niteliği de bulunmayan bu belgenin, adli veya idari yargıyerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıklarıngörülmesi sırasında, o mahkemelerce değerlendirilecekbir tutanak olduğundan, kaza tespit tutanağına yönelik iptalisteminin, bu açıdan da Sulh Ceza Hakimliğindegörülmesi olanağı bulunmamaktadır. Trafik kazasıtespit tutanağı, mahiyeti itibarıyla ilerideçıkabilecek uyuşmazlıklarda, bir idari işleme veyaadli yargının görev alanına giren konularda bir mahkemekararına konu edildiği takdirde, ilgililerce idari işlem veyaadli merciilerce verilen kararın kanun yolu incelemesinde,itirazların ileri sürülebileceği belge olduğuanlaşılmakla;... trafik kazası tespittutanağının, bir idari yaptırım veya tedbirniteliğinde bulunmayan durum tespitinden ibaret olduğununanlaşılması karşısında, kaza tespit tutanağınayönelik iptal isteminin Sulh Ceza Hakimliğince görülmesiolanağı bulunmadığı.... "şeklindebelirtilmiş olup Yargıtay İlamları ve UyuşmazlıkMahkemesi kararlarına dayanılarak Sulh Ceza Hakimliğiningörevli olduğu da ileri sürülemez.
Kabahatler Kanunu'nun27. maddesinde "İdarî para cezası ve mülkiyetinkamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırımkararına karşı, kararın tebliği veya tefhimitarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh cezahakimliğine başvurulabileceği" düzenlenmiş olup,Kabahatler Kanunun 3.bölümünde de (16 ve devamımaddelerinde)idari yaptırımlar (İdari para cezası veyaidari tedbir ) açıklanmış olmakla, başvuru konusuTrafik Kaza Tespit Tutanağının iptalive kusur oranınailişkin itirazlar hususunda Hakimliğimizce inceleme yapılıpkarar verilemeyeceğinden Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b.maddesiuyarınca başvurunun usülden reddine dairaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
3. Davacılar vekili bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Bursa 3. İdare Mahkemesi 17/03/2023 tarih ve E.2023/254sayılı kararı ile, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...maddihasarlı kaza tespit tutanağının, kazaya karışantaraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek, idari işlem niteliği bulunmayan bir belgeniteliğinde olduğu; adli yargı yerlerindekiuyuşmazlıkların çözümüsırasında, mahkemelerce değerlendirilmesi gerektiğinedeniyle kaza tespit tutanağına yönelik davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafikkazalarına el koyma ve bilirkişilik”başlığını taşıyan 83. maddesişöyledir:
“Trafikkazalarına;
a) Adliyönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanınoluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespittutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasıncael konulur.
Trafikzabıtasının görevli olmadığı veya bulunmadığıkarayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespittutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve birörneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.
Karayollarındameydana gelen ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafikkazalarında tarafların anlaşması halinde ve fiil başkabir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz veTürk Ceza Kanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.
Trafikkazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafikzabıtası veya genel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacakşekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktansonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolununtrafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratanyaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafikgüvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçişverilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğininanlaşılması halinde, gerekli işaretlemeleryapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durumbir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafikzabıtası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse,trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafikkazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlardaaranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmeliktegösterilir.”
6. “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı110. maddesi şöyledir:
“(Değişik:11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir.”
7. “Suç ve ceza tutanakları” başlıklı114. maddesi şöyledir:
“–(Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul:28/3/1985-3176/13 md.)
(Değişikbirinci fıkra: 3/5/2006 - 5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafiksuçlarını işleyenler hakkında yetkisınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaçtrafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suçiçin ayrı ceza uygulanır.
(Değişikfıkra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarlailgili tutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günüiçinde gönderilir.
(…)
Bu maddeninuygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(…)”
8. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarakçıkarılan Karayolları TrafikYönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına ElKonulması” başlıklı 154. maddesişöyledir:
“Trafikkazalarına el konulmasında aşağıda gösterilenesas ve usuller uygulanır.
a) Trafikkazalarına;
1) Adliyönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
2) Kazanedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza TespitTutanağı” düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca (polis veya jandarma), el konulur.
Trafikzabıtasının görev alanı dışında kalanyerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespittutanağı, örneğine uygun olarak mahalli zabıta tarafındandüzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.(…)”
9. Aynı Yönetmeliğin, “Trafik Kazalarınailişkin işlemler” başlıklı 156. maddesişöyledir:
“(Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafikkazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıdakiusul ve esaslar uygulanır.
a) Trafikkazası tespit tutanağının düzenlenmesi
1)Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazayakarışan sürücüler, varsa ölü veyayaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekligörülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir veolay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerinolay yerindeki ölüm veya yaralanma durumu işlenir.
Trafik KazasıTespit Tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek,dosyasında saklanmak ve sayısına göre taraflara verilmeküzere yeter sayıda düzenlenir.
Trafik kazasıtespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alanbilgilerin bir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgilitaraflarla paylaşımına ilişkin usul ve esaslar EmniyetGenel Müdürlüğünce belirlenir.
2) Trafikkazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncümaddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtası ve genelzabıtanın görevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en aziki görevli tarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veyahasarlı kazalarda tek görevli tarafından rapor şeklinde dedüzenlenebilir.
Ancak, TürkSilahlı Kuvvetlerine ait araçlarınkarıştığı trafik kazalarında bir askeritemsilcinin bulundurulması mecburidir.
3) Tutanakdüzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizinsadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlalettiğini belirtirler.
4) Karayoluüzerinde ölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olayyerindeki iz ve delillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafikkazası olduğu anlaşılan durumlarda; kazayakarışan taraf veya unsurlardan birinin, birkaçınınya da tamamının olay yerinden ayrılmış olmasıhalinde de trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
5) Öncedenmeydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmışaraçların karıştığı ve yalnız maddihasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası vegenel kollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlaraverilmek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasartespitleri ilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelerebaşvurmaları suretiyle yapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafikgüvenliğini etkileyen veya yolun trafiğekapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazayakarışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleriişaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerininfotoğraflarını çekerek araçlarını enyakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayoluüzerinde birden fazla sayıda aracınkarıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan vetarafların bu Yönetmelik çerçevesinde MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağıdüzenlemediği trafik kazalarında; taraflara aitaraçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindekiiz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğinekanaat getirilmesi,
hallerindegörevlilerce trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
b) Kazaistatistikleri
Kazaların nedenlerinitespit etmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmaküzere, trafik kazası tespit tutanaklarındaki bilgilerdenyararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygunistatistik formu düzenlenir.
Düzenlenenistatistik formları, her ilde şehiriçi trafik denetlemeşube müdürlüklerinde toplanarak, il genelindedeğerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet GenelMüdürlüğüne gönderilir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyasının sureti ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Osmangazi İlçe Jandarma Trafik TimKomutanlığınca düzenlenen, 13/12/2022 tarihli MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının iptaliistemiyle açılmıştır.
13. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları idari davatürleri arasında sayılmıştır.
14. Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespittutanağı, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kazatespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmamaktadır.
15. Bu durumda, davacılar vekili tarafından, trafikkazası tespit tutanağına itirazen açılan ve idariyargı yerinde görülmesi olanağı bulunmayandavanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak; Bursa 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Bursa 1. Sulh Ceza Hakimliğince verilen 12/01/2023 tarih veD.İş. No. 2022/9091 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bursa 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileBursa 1. Sulh Ceza Hakimliğince verilen 12/01/2023 tarih veD.İş. No. 2022/9091 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN