T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/175
KARAR NO : 2023/382
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Tapu sicilindeki sınırlı ayni hakka dayanılarak mirastan kaynaklı terkin ve tescil isteminden doğan uyuşmazlığın, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ADLİ YARGIYERİNDE çözülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Z. Y
Vekili : Av. R. K
Davalı : ÜrgüpKaymakamlığı Tapu SicilMüdürlüğü
Vekili : Av. B. P
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, kadastro tespiti öncesi gayrimüslimtebadan kalan taşınmaz yapının üst katınıkullanan davacının babası adına üst hakkı tesisedilerek tapuya kayıt ve tescil edildiğini, davacınınbabasının vefatı üzerine diğer kardeşlerinmirastan vazgeçmesi üzerine üst hakkının davacıadına ayrı bir sayfada tescil edildiğini, üsthakkının davacının oğluna devri içinyapılan başvurunun önceki tescilin yolsuz olduğundanbahisle reddedildiğini ve ayrıca davacı adına tesis edilenüst hakkının da Tapu Müdürlüğünceterkin edilerek tüm mirasçılar adına tesciledildiğini belirterek, tüm mirasçılar adınakaydedilen üst hakkının terkini ile davacı adınatescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A Adli Yargıda
2. Ürgüp Asliye Hukuk Mahkemesi 20/09/2022 tarih veE.2022/143, K.2022/309 sayılı kararı ile; "davalıidare tarafından verilen ret işleminin idari işlemkapsamında olup idari yargıda çözümügerektiği" gerekçesiyle, yargı yolunun caizolmaması nedeniyle davanın usulden reddine kesin olarak kararvermiştir.
3. Davacı vekili, bunun üzerine idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
3. Kayseri 1. İdare Mahkemesi 24/02/2022 tarih ve E.2022/272,K.2022/274 sayılı kararı ile; "tapu sicilindedeğişiklik yapılması isteğinden kaynaklananuyuşmazlığın çözümününmülkiyet hukukuna ilişkin yasa kurallarıçerçevesinde adli yargı yerlerinceçözümlenmesi gerektiği" gerekçesiyledavanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bukarar, istinaf edilmeksizin 11/05/2022 tarihinde kesinleşmiştir.
4. Davacı vekilinin olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüyönündeki başvurusu üzerine, Ürgüp Asliye HukukMahkemesinin 10/02/2023 tarih ve E.2022/143 sayılı üstyazısı iledava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Üsthakkı" başlıklı 726. maddesi şöyledir:
"Birüst irtifakına dayalı olarak başkasına ait birarazinin altında veya üstünde sürekli kalmak üzereinşa edilen yapıların mülkiyeti, irtifak hakkısahibine ait olur.
Bir binanınbaşlı başına kullanılmaya elverişlibağımsız bölümleri üzerinde kat mülkiyetiveya kat irtifakı kurulması, Kat Mülkiyeti Kanununatâbidir.
Bağımsızbölümler üzerinde ayrıca üst hakkıkurulamaz."
6. Bu Kanun'un "C. Üst hakkı I. Konu ve tapukütüğüne kayıt" başlıklı 826.maddesi şöyledir:
"Birtaşınmaz maliki, üçüncü kişi lehinearazisinin altında veya üstünde yapı yapmak veya mevcut biryapıyı muhafaza etmek yetkisi veren bir irtifak hakkı kurabilir.
Aksikararlaştırılmış olmadıkça bu hak,devredilebilir ve mirasçılara geçer.
Üsthakkı, bağımsız ve sürekli nitelikte ise üsthakkı sahibinin istemi üzerine tapu kütüğünetaşınmaz olarak kaydedilebilir. En az otuz yıl içinkurulan üst hakkı, sürekli niteliktedir."
7. Aynı Kanun'un 1014. maddesi şöyledir:
"Birtescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi, ancak bu kaydınkendilerine hak sağladığı kimselerin yazılıbeyanı üzerine yapılabilir."
8. 4721 sayılı Kanun'un 1015. maddesi şöyledir:
"Tescil,terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesi,istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukukî sebebibelgelemiş olmasına bağlıdır.
İstemdebulunan kimse, kendisinin, sicilde hak sahibi görünen kişi veyabu kişinin temsilcisi olduğunu ispat etmek suretiyle tasarrufyetkisini belgelemiş olur.
Hukukîsebebin belgelenmesi, bu sebebin geçerliliği için gereklişekle uyulduğunun ispatı suretiyle olur. bu tescile dayanarakkazandıkları aynî haklar ve her türlü tazminat istemisaklıdır."
9. Aynı Kanun'un 1027. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"İlgililerinyazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapusicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyladüzeltebilir."
10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taşınmazınaynından doğan davalarda yetki" başlıklı 12.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Taşınmazüzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğindedeğişikliğe yol açabilecek davalar iletaşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkınailişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer (asliyehukuk) mahkemesi kesin yetkilidir."
11. 4721 sayılı Kanun’un ÜçüncüKısım, İkinci Bölümünde Tapu Sicilibaşlığı altında; Kanun'un 997. maddesinde,"taşınmazlar üzerindeki hakları göstermeküzere tapu sicili tutulacağı, tapu sicilinin, tapukütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ilebunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardanoluştuğu"; 1008. maddesinde, "taşınmazailişkin, mülkiyet, irtifak hakları ve taşınmazyükleri ve rehin haklarının tapu kütüğünetescil edileceği"; 1013. maddesinde, "tescilin, tasarrufakonu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanıüzerine yapılacağı ve edinen kimse, kanunhükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya bunaeşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerekolmayacağı"; 1021. maddesinde, "kurulmasıkanunen tescile tâbi aynî hakların, tescil edilmedikçevarlık kazanamayacağı"; 1027. maddesinde,"ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça,tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancakmahkeme kararıyla düzeltebileceği; düzeltmenin, eskitescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde deolabileceği, tapu memurunun, basit yazıyanlışlıklarını Cumhurbaşkanıncaçıkarılan yönetmelik uyarınca re'sendüzelteceği" hükümleri yeralmıştır.
12.2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"1.İdari dava türleri şunlardır:
a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin veDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
15. Dava, miras yoluyla davacı adına kayıt ve tesciledilen üst hakkının devri için yapılan başvurusonrasında tescilin yolsuz olduğundan bahisle devir talebinin reddiile üst hakkının davacıdan terkin edilerek tümmirasçılar adına tescili üzerine, miras yoluyla eldeedilen sınırlı ayni hakka dayanılarak tümmirasçılar adına kayıtlı üst hakkınınterkini ve davacı adına tescili istemiyleaçılmıştır.
16. Somut olayda, davacının miras yoluylakazanılmış sınırlı bir ayni hakka dayanarak tapukaydında terkin ve tescil sonucunu doğuracak bir başvurudabulunduğu, bu hakkın tespiti ile tapu kaydının talepdoğrultusunda düzeltilmesinde miras ve mülkiyete ilişkinhükümlerin uygulanacağı, bu bağlamda davaöncesinde davalı tapu müdürlüğüneyapılan başvuru ile bunun sonucunun idari niteliklisayılmayacağı ve ortada idari yargı yetkisi dahilinde biruyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmakla,uyuşmazlığın Türk Medeni Kanunu'ndaki miras vemülkiyet hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümünün gerektiği sonucunavarılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Ürgüp Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/09/2022 tarih veE.2022/143, K.2022/309 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ürgüp Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/09/2022 tarih veE.2022/143, K.2022/309 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN