T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/16
KARAR NO : 2023/380
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Davacının hükümlü olarak bulunduğu ceza infaz kurumunda yersiz ve fazla tahsil edildiği iddia olunan elektrik bedelinin iadesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : E.S
Davalı : Hasımsız
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı, hükümlü olarak bulunduğu Tokat TTipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunca, Kuruma geldiği gündenönceki dönemlere ait elektrik bedelinin kayıtlıhesabından izinsiz şekilde tahsil edildiğini, ayrıcayansıtılan elektrik bedelinin meskenler üzerindenhesaplanması gerekirken sanayi tesisleri üzerinden hesaplanmak suretiylefazla tahsilat yapıldığını ileri sürerek, yersizve fazla tahsil edilen elektrik bedelinin iadesi istemiyle adli yargıyerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Tokat İnfaz Hakimliği 18/11/2022 tarih ve E.2022/4466,K.2022/4493 sayılı kararı ile, "elektriktüketim bedelinin tarifelendirilmesinin kamu hizmetinin ifasısırasında idarenin tek taraflı ve kamu gücünedayalı olarak yerine getirildiği anlaşılmaklauyuşmazlığın idari yargı alanındaçözümü gerektiği" gerekçesiylegörevsizlik kararı vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin01/12/2022 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Davacı, bu kez idari yargı yerinde aynı istemle davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Tokat İdare Mahkemesi 15/12/2022 tarih ve E.2022/912sayılı kararı ile, istemin 4675 sayılı İnfazHakimliği Kanunu'nun 5. maddesindeki düzenlemeler uyarıncaçözümlenmesi gerektiğini belirterek, davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için davadosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine vedosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkındaki Kanun’un "Hükümlününbarındırılması ve yatırılması"başlıklı 63. maddesi şöyledir:
"(1) Tehlikelihâli bulunan hükümlü ancak bir veya üçkişilik odalarda, diğer hükümlüler ise kurumunfizikî yapısı, kapasite durumu ve güvenlik gereklerigöz önüne alınarak cezaevi yönetimi tarafındanbelirlenecek sayıda mahkûmun kalabileceği odalardabarındırılırlar.
(2) Herhükümlüye yöresel iklime uygun nitelikte tek tip yatak veyeterli sayıda yatak takımı verilir.
(3)Kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla,çocukların yetişkinlerle, örgüt veyaçıkar amaçlı örgüt suçluları ileterör suçlularının Kanunda sayılan hâllerdışında bir araya gelmelerine ve bağlantıkurmalarına izin verilmez.
(4) Oda vekısımlarda iklim koşulları göz önünealınarak yeterli yer, ışık, ısınma,havalandırma ve hijyen sağlanır."
6. 4675 sayılı İnfaz HâkimliğiKanunu’nun “Amaç ve kapsam”başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun’un, ceza infazkurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklularhakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlereyönelik şikâyetleri incelemek, karara bağlamak vekanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulaninfaz hâkimliklerine ilişkin hükümlerikapsadığı belirtilmiştir.
7. “İnfaz Hâkimliklerinin Görevleri”başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“ İnfazhâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1.Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları vetutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmaları, ısıtılmaları vegiydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel veruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayeneve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri,çalıştırılmaları gibi işlem veyafaaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve kararabağlamak.
2.Hükümlülerin cezalarının infazı,müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerineayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevkve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkinşikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
3.Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplintedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğermevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıylayapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
4. Ceza infazkurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetkialanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleriile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporlarıinceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkındakarar vermek.
5. Cumhuriyetsavcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazınailişkin verdiği kararlara karşı yapılanşikâyetleri incelemek.
6. Ceza vegüvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza zamanaşımıve hükümlünün ölümü hâllerindeverilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkemetarafından verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.
7. Kanunlarlaverilen diğer görevleri yapmak.
Kanunlardabaşka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkinhükümler saklıdır.”
8. “İnfaz hâkimliğine şikâyet veusulü” başlıklı 5. maddesinde, ceza infazkurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklularhakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerinkanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırıolduğu gerekçesiyle bu işlem veya faaliyetlerinöğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhaldeyapıldığı tarihten itibaren otuz gün içindeşikâyet yoluyla infaz hâkimliğinebaşvurulabileceği hükmüne ve “İnfazHâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar”başlıklı 6. maddesinin üçüncüfıkrasında, “İnfaz hâkimi, inceleme sonundaşikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse,yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veyaertelenmesine karar verir” hükmüne ve sonfıkrasında “İtiraz, infaz hâkimliğininkurulduğu yer ağır ceza mahkemesine yapılır.İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğutakdirde itirazla ilgili karara katılamaz.”hükümlerine yer verilmiştir.
9. 5275 sayılı Kanun'un 35, 62 ve 70. maddesihükümlerine göre hazırlanan Ceza İnfazKurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler HakkındaYönetmeliğin "Elektrikli eşyalar" başlıklı9. maddesi şöyledir:
"Koğuş, oda ve eklentilerinde, kantinden temin edilmekkoşuluyla, bir adet otuzyedi ekran televizyon ile elektrikli suısıtıcısı, saç kurutma makinesi ve bürotipi buzdolabı ile kurumun bulunduğu coğrafi bölgenin iklimkoşulları dikkate alınarak, her koğuş veya odada biradet vantilatör bulundurulmasına izin verilebilir. Ayrıca herhükümlü, kurum kantininden satın almak kaydıyla biradet kulaklıklı küçük el radyosu bulundurabilir.
Oda sistemine geçmemiş ceza infaz kurumlarında,koğuşların durumuna göre, bir adet büyükekranlı televizyon ile buzdolabı bulundurulmasına izinverilebilir.
Aydınlatma dışındaki elektrik giderlerihükümlü tarafından karşılanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10. Uyuşmazlık MahkemesininMuammer TOPAL’ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’ninve Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
12. Dava, hükümlü olarak bulunduğu Kapalı Cezaİnfaz Kurumunda yersiz ve fazladan tahsil edildiği ilerisürülen elektrik bedelinin iadesi istemiyle açılmıştır.
13. Olayda, davacı iddiasının ceza infaz kurumundakibarınma ve yatırılma koşullarına ilişkinolduğu, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675sayılı Kanun’un 4. maddesinde yer alan "...yerleştirilmeleri,barındırılmaları, ısıtılmaları..." konusuna ilişkin olup,bu şikayetleri incelemenin vekarara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevindeolduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlerebakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlenmişolup,aynı şikayetten kaynaklanan tazminat ve benzeri istemli davalarada adli yargı yerinde bakılacağı, ancakUyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangiyargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususundakarar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bubelirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisindeyapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
14. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileTokat İnfaz Hakimliğinin 18/11/2022 tarih veE.2022/4466, K.2022/4493sayılıgörevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Tokat İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileTokat İnfaz Hakimliğinin 18/11/2022 tarih ve E.2022/4466, K.2022/4493sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN