T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/288
KARAR NO : 2023/402
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafik kazası neticesinde uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :E.Y
Vekili :Av. T. Ö
Davalılar :1-Nilüfer Belediyesi Başkanlığı
Vekili :Av. H. D
2-Türk Telekom İletişim Hizmetleri A.Ş.
Vekili :Av. F. A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin... EA ... plakalıaracı ile 07/11/2016 tarihinde Bursa ili, Nilüfer ilçesi,Cumhuriyet Caddesi üzerinde seyir halindeyken, davalı TürkTelekoma ait rögar kapağına çarpması sonucundaaracında hasar meydana gelmesinde davalı idarelerin hizmet kusurubulunduğundan bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmaküzere şimdilik 75.669,77 TL maddi tazminatın olay tarihindenitibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/06/2022 tarih ve E.2021/291,K.2022/217 sayılı kararı ile, kamu tüzelkişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev veyetkilerini kullanması sırasında oluşan zararların,hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olduğu, bu zararların tazminiamacıyla açılan davaların idari yargı yerinde tamyargı davası olarak görülmesi gerektiği, davacınınhizmet kusuruna dayalı olarak açtığı davada,yargı yolu bakımından mahkemenin görevsiz olduğu,görevli mahkemenin idari yargı yeri olduğu gerekçesiyle,davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddinekarar vermiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
3.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Bursa 3. İdare Mahkemesi 10/04/2023 tarih ve E.2023/186sayılı kararı ile, "2918 sayılıKanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesiile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararlarıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden, trafikdüzeninin sağlanması ile trafik güvenliğiniilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri ihtiva ettiğive bu Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla karayolunda meydana gelentrafik kazası nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyleaçılan eldeki davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmaktadır." gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesineve Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadaryargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı, karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlamak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemektir."
6. Kanun'un “Kapsam” başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun,trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsar. Bu kanun karayollarındauygulanır..."
7. Yine Kanun'un "Belediye trafik birimleri, görev veyetkileri" başlıklı10. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunlabelediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonlarıve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarakyürütülür.
a) Kuruluş
Her belediyebaşkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesigözönünde tutularak İçişleriBakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genelhükümlere göre, belediye trafik şubemüdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
b) Görev veyetkiler
1. Yapım vebakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak
durumdabulundurmak,
2. Gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmak,
3. Karayoluyapısında ve üzerinde yapılacakçalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak vedenetlemek,
4. Karayolundatrafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veyagündüze göre kolayca görülebilecek şekildeişaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yolyapısı veya işaretleme yetersizliği yüzündentrafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilentedbirleri almak,
6.Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veyayapılmasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve buKanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmak."
8. Kanun'un “Karayolu trafik güvenliği”başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
"Karayolununyapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli vesorumlu bütün kuruluşlar, karayolu yapısını,trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmaklayükümlüdür."
9. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıKanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi şöyledir:
“İşleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bufıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”
10. Kanun'un Geçici 21.maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkinhükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önceidari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”
B. Yargı Kararları
11. Anayasa Mahkemesinin 27/03/2014 tarih ve 28954 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan E.2013/68, K.2013/165 sayılıkararının ilgili kısmı şöyledir:
“…AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. UyuşmazlıkMahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihlitoplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruyapıldığı, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkinbilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşmedurumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bunedenle adli yargı dosyasının istenilmediği vesonuçta usule ilişkin başka bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
14. Dava, davacının aracıyla seyir halindeyken, yoldabulunan rögar kapağına çarpması neticesinde meydanagelen maddi hasarlı trafik kazasında, davalıların kusur vesorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek,uğranılan maddi zararın tazmini istemiyleaçılmıştır.
15. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, yukarıda belirtilengerekçesi ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir.
16. Anayasa’nın 158. maddesinin son fıkrasında “Diğermahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesinin yukarıdagerekçesine yer verilen kararı, Kanun koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariylegörevkonusundaverilmişbirkarardır veAnayasa’nın 158. maddesi uyarınca, baştaUyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
17. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesininişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Bursa 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/06/2022 tarih ve E.2021/291, K.2022/217sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Bursa 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileBursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 02/06/2022 tarih ve E.2021/291,K.2022/217 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU veOY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaşeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye
AhmetARSLAN