T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/264
KARAR NO : 2023/404
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Elazığ Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan işe iade ve parasal haklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.Ö
Vekili : Av. M. E
Davalı : Elazığ Valiliği
Vekili : Av. İ. Ö
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin Elazığ HalkEğitim Merkezinde iş akdi ile usta öğretici olarakçalışmakta iken, 16/06/2021 tarihinde iş akdininfeshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak üzere, 1000 TL kıdem tazminatı, 50 TL ihbartazminatı ve 50 TL yıllık ücretli izin alacağıolmak üzere toplam 1.100 TL alacağın tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Elazığ İş Mahkemesi 12/12/2022 tarih veE.2022/342, K.2022/805 sayılı kararı ile, davada idariyargı mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle,davanın 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2. maddeleriuyarınca usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmışöyledir:
"...Somutolayda, dosya içeriğine göre davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak Valilikonayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki ElazığHalk Eğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Elazığ Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğü tarafından verilen cevapta,usta öğreticilere Milli Eğitim Bakanlığı HayatBoyu Öğrenme Kurumları YönetmeliğiHükümlerine göre görev verileceği, ücretli ustaöğreticilerin ücretlerinin İl Milli EğitimMüdürlüğü tarafından ders ve ek ders saatlerinegöre ödeneceği, usta öğreticilerinçalıştıkları ders saatikarşılığında ek ders ücreti ödeneceği,günlük çalışma süresinin, açılankursun başlama ve bitiş saatine göre ayarlandığıbelirtilmiştir.
Yukarıdaaçıklanan Elazığ Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğü tarafından verilen cevap içeriği,dosyadaki diğer bilgi ve belgeler, davacı tarafından davalıile aralarındaki hizmet ilişkisine dair sözleşmeninsunulmamış olması, davacının Valilik onayı ilegörevlendirilmesi ve ücretlerinin 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, aradaki hukukiilişki iş sözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceği,taraflar arasında iş sözleşmesininbulunmadığı, aralarındaki ilişkinin statühukukuna tabi olduğu, davacı ile davalı arasında işsözleşmesi bulunmadığı, bununla birlikte, sosyalgüvenlik yönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının da davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceği sonucunavarılmıştır.
Buhukuki olguya göre uyuşmazlığın çözümyeri idari yargı olup, dava dilekçesinin yargı yolunun caizolmaması nedeni ile usulden reddine dair karar verilmesi gerekmiştir.Emsal Yargıtay HGK 30/11/2021 tarih ve 2019/9-786 E-2021/1518 K"
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Elazığ 1. İdare Mahkemesi 23/02/2023 tarih veE.2023/93 sayılı kararı ile, taraflar arasında birhizmet ilişkisinin kurulduğu ve davacının talep etmekteolduğu tazminatın İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardanolduğu, davanın görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Birhizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"BuKanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkiliiş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"BuKanunun uygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifadeeder.
..."
8. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"BuKanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"BuKanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesinedayanarak çalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
BuKanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11. Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile BölgeAdliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunhükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığıyerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Budaireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bumahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliyehukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara görebakılır."
13. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a)5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b)İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunungeçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c)Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğubelirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlerebakar."
15. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2)Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3)Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla işmahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava ve işler,iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4)İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekindeadli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
18. Dava, davacının Elazığ Halk EğitimMerkezinde iş akdi ile usta öğretici olarakçalışmakta iken, 16/06/2021 tarihinde iş akdininfeshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak üzere, 1000 TL kıdem tazminatı, 50 TL ihbartazminatı ve 50 TL yıllık ücretli izin alacağıolmak üzere toplam 1.100 TL alacağın ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve diğeralacaklarının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak; Elazığ 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Elazığ İş Mahkemesince verilen 12/12/2022tarih ve E.2022/342, K.2022/805 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Elazığ 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Elazığ İş Mahkemesince verilen 12/12/2022tarih ve E.2022/342, K.2022/805 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN