T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/228
KARAR NO : 2023/359
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Sistem kullanım anlaşmasında yer alan ceza koşulunun uygulanması suretiyle düzenlenen fatura bedelinin ihtirazi kayıtla ödenmesi sonrasında adli yargı yerinde açılan davaların lehlerine sonuçlandığı ve istirdadına karar verildiği dolayısıyla, bumiktarın faizine hükmedilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : B.E.E.Ü.O.G.A.Ş
Vekili : Av. Z. H.Ö
Davalı : TürkiyeElektrik İletim A.Ş.
Vekili : Av. E. A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, sistem kullanımanlaşmasında yer alan ceza koşulunun haksız uygulanarakdüzenlenen fatura bedelinin çekince ile ödenmesi sonucunda, Ankara15. Asliye Ticaret Mahkemesine daha önce istirdat davasıaçtıklarını, 2011/283 esas sayılı davadosyası üzerinden yürütülen yargılama devamederken aynı konu ile ilgili olarak açmış olduklarıiki ayrı menfi tespit davasının bu dava dosyası ilebirleştirildiğini, birleşen davaların Ankara 17. AsliyeHukuk Mahkemesinin E.2011/283, K.2011/500; Ankara 8. Asliye TicaretMahkemesinin E.2011/160, K.2012/262 sayılı dava dosyalarıolduğu, yargılama devam ederken bu dava dosyalarında menfitespite konu ettikleri meblağı davalı Türkiye ElektrikÜretim A.Ş'ye ödediklerini, söz konusu ödenenbedellerin toplam 3,282.518,75 TL + 359.431,84 TL olduğunu, davaaçarlarken davanın menfi tespit davası olması nedeniylefazlaya ilişkin haklarını saklıtutmadıklarını, mahkemenin davalarını kabulettiğini, talep edilmeyen toplam 2,024,924,53 TL faizalacağının davalıdan tahsil edilmesine karar verilmesinitalep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 22/02/2017 tarih ve E.2014/525,K.2017/145 sayılı kararı ile, İcra İflasKanunu'nun 72/7 maddesi gereğince istirdat davalarınınödeme tarihinden itibaren bir yıl içerisindeaçılabileceğini, bunun bir yıllık süre hakdüşürücü süre olup resen gözetilmesigerektiğini, asıl alacak için uygulanması gereken busürenin alacağın fer'i niteliğinde olan faizalacağı yönünden de uygulanacağını, davadaödemenin 21/06/2011 tarihinde yapıldığını,dolayısıyla faiz alacağı için ise İKK'nın72/7 maddesi gereğince bir yıllık süre içerisindedavanın açılması gerekeceğini, davanın09/07/2014 tarihinde açıldığını,dolayısıyla bir yıllık hak düşürücüsüre içerisinde açılmayan davanın reddigerektiğini belirterek, davanın reddine karar vermiş, bu kararakarşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.
3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 21/06/2019tarih ve E.2017/1833, K.2019/999 sayılı kararı ile davanınkısmen kabulüne, 1.597.369,48 TL'nin davalıdan alınarakdavacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine kararvermiş, bu karar davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.
4. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 27/05/2021 tarih ve E.2021/1107,K.2021/2324 sayılı kararı ile, ilk derece mahkemesi ve istinafmahkemesinin karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 7257sayılı Kanun ile bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerineilişkin ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıklarınidari yargı yolunda görüleceği hükmebağlandığından Kanun değişikliğikapsamında uyuşmazlık konusu davanınçözümünün idari yargının görevalanına girdiği gözetilerek, 6100 sayılı HMK'nın114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargıyolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddinekarar verilmesi gerektiğinden istinaf mahkemesi kararı kaldırılarakilk derece mahkemesi kararının bozulmasının uygungörüldüğünü belirterek, Ankara Bölge AdliyeMahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 20/06/2019 tarih ve E.2017/1933, K.2019/999 sayılıkararının kaldırılıp ilk derece mahkemesikararının re'sen bozulmasına karar vermiştir.
5. Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 17/11/2021 tarih veE.2021/574, K.2021/711 sayılı kararı ile, bozmakararına uyarak, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davaşartı yokluğundan davanın görev yönündenreddine karar vermiş, bu karara karşı davalı vekilinceistinaf isteminde bulunulmuştur.
6. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 21/04/2022tarih ve E.2022/752, K.2022/667 sayılı kararı ile, istinafdilekçesinin kesin olarak reddine karar vermiştir.
7. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
8. Ankara 7. İdare Mahkemesi 24/02/2023 tarih ve E.2022/1336sayılı kararı ile, hukuk yargılamalarındausul hükümlerinde yapılan değişikliklerin derdestdavalarda derhal uygulanacağı kuralı bilinmekle beraber, işbu davanın sistem kullanım aşamasında düzenlenen cezaişarttan doğrudan kaynaklanan bir uyuşmazlıkolmadığını, sistem kullanım anlaşmasındadüzenlenen cezai şarta ilişkin asıl alacağa konudavanın adli yargıda çözümlenerekkarara bağlanmasındansonra, bu alacağa bağlı olan feri nitelikteki faizalacağına ilişkin olduğunu belirterek, asıl davayabağlı olan bu davanın adli yargıda görülmesigerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiylemahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için iş bu dosya ile birlikte Ankara 2. AsliyeTicaret Mahkemesinin E.2021/574 sayılı dosyası mahkemesindentemin edildikten sonra dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
9. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanun'un 1. maddesişöyledir:
"Kanun'unamacı, elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli,düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekildetüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabetortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyetgösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlıve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasınınoluşturulması ve bu piyasada bağımsız birdüzenleme ve denetimin yapılmasınınsağlanmasıdır. "
10. Geçici 4. maddesininbirinci fıkrası şöyledir:
"Kısadönemde gerekli arz kapasitesinin yeterli bir yedekleoluşturulması amacıyla, 31/12/2015 tarihime kadar ilk defaişletmeye girecek üretim lisansı sahibi tüzelkişilere, aşağıdaki teşvikler sağlanır. Busürenin beş yıla kadar uzatılmasına Cumhurbaşkanıyetkilidir. "
11. Aynı fıkranın (a) bendi şöyledir:
"Üretimtesislerinin, işletmeye giriş tarihlerinden itibaren beşyıl süreyle iletim sistemi sistem kullanım bedellerindenyüzde elli indirim yapılır. "
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hâkim Gülşen AKARPEHLİVAN'ın davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davalı idare ile imzalanan sistem kullanımanlaşması uyarınca tesis edilen 3.282.518,75 TL ve 359.431,84 TLfaturaların ödeme tarihi olan 21/06/2011 tarihinden itibarenişletilecek toplam 2.024.924,53 TL'nin dava tarihinden itibarenişletilecek yüksek mevduat faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
15. Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket iledavalı idare arasında 01/04/2005 tarihindesistem kullanımanlaşması imzalandığı, bu anlaşmada maksimumalış kapasitesinin50 vw, maksimum veriş kapasitesinin ise 70 vwolarak belirlenmesine rağmen, sistem kullanım anlaşmasındabelirlenen limitlerin aşılmış olduğundan bahislesistem kullanım anlaşması uyarınca toplam 3.282.518,75TL'lik ceza faturası düzenlendiği, akabinde 359.431,84 TLtutarında bir faturanın daha düzenlendiği, söz konusufaturalara karşı Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2011/160 veAnkara 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2011/283 sayılıdavalarının açıldığı, söz konusudavaların davacı tarafından aynı konuya ilişkin olarakaçılan Ankara 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2011/283sayılı dosyasında birleştiği, bu dava ve birleşendavalar hakkında Ankara 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/07/2013 tarihve E.2011/283, K. 2013/148 sayılı kararıyla davanınkabulüne karar verildiği, söz konusu karara karşıyapılan temyiz başvurusu sonucunda kararın Yargıtay 23.Hukuk Dairesinin kararıyla onanarak 11/12/2015 tarihindekesinleştiği, bu arada söz konusu davalaraçıldıktan sonra davacı tarafından 21/06/2011tarihinde 3.282.518,75 TL'lik ceza faturası ve 359.431,84 TL ceza faturasınınihtirazı kayıtla ödendiği ve söz konusuyargılamalar devam ederken ödenen faturalara ilişkin2.024.924,53 TL faizin ödenmesi istemiyle iş bu davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
16. Kamu idareleri, görmekle yükümlü olduklarıkamu hizmetlerini yürütürken hukuka uygun biçimde hareketetmek zorunda olup, hukuka aykırı işlem veya eylemlerdendolayı kişilerin uğradıkları zararlarıAnayasa'nın 125. maddesi uyarınca tazmin etmek zorundadırlar.
17. Faiz, hukuki niteliği itibarıyla alacaklınıntalep etmeye yetkili olduğu bir miktar parayı kullanmaktan belirlibir süre mahrum kalması nedeniyle, mahrum kaldığızaman içinde meydana gelen zararına karşılıkkendisine ödenmesi gereken ve asıl alacağa bağlı fer'ibir haktır. Talep etmeye yetkili olduğu bir miktar parayıkullanmaktan mahrum kalan ilgili mahrum kaldığı süreiçin faiz uygulanmasını isteme hakkına sahip olmaklabirlikte, bu kaybın veya dolaylı bir kusurunun bulunması dakural olarak aranmaz. Hukuka aykırı işlem nedeniyle yoksunkalınan maddi hakların karşılanmasının zamaniçinde gecikmesi ve bu gecikmeden doğan zararınkarşılanması için faiz uygulanması gerekmektedir.
18. Bu durumda hukuk yargılamalarında usulhükümlerinde yapılan değişikliklerin derdest davalardaderhal uygulanacağı kuralı bilinmekle beraber iş budavanın sistem kullanım aşamasında düzenlenen cezaişarttan doğrudan kaynaklanan bir uyuşmazlıkolmadığı, sistem kullanım anlaşmasındadüzenlenen cezai şarta ilişkin asıl alacağa konudavanın adli yargıda çözümlenerekkararabağlanmasından sonra, bu alacağa bağlı olan ferinitelikteki faiz alacağına ilişkin olduğu, asıl davayabağlı olan bu davanın adli yargıda görülmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Ankara 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17/11/2021 tarih ve E.2021/574,K.2021/711 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 7. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileAnkara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17/11/2021 tarih ve E.2021/574,K.2021/711 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN