T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/263
KARAR NO : 2023/383
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Davacının 65 yaşını doldurmuş muhtaç aylığının 2022 sayılı Kanun uyarıncakesilmesine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli Heyetinin işleminin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : H.O
Vekili : Av. M. S
Davalılar: 1- Tokat Valiliği
2- Tokat Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı
Vekili : Av. E. S. G
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, 2022 sayılı Kanun uyarıncaalmakta olduğu muhtaç aylığının kesilmesiüzerine yeniden muhtaç aylığınınbağlanması ismetiyle yaptığı başvurunun reddineilişkin Tokat Sosyal Yardımlaşma ve DayanışmaVakfının 05/08/2022 tarih ve 835 sayılı işlemininiptali talebiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalılardan Vakıf vekili, süresi içindeverdiği savunma dilekçesinde; davanın vakıf husumetiylegörülmesi gerektiğini, vakfınözel hukuk tüzelkişisi olması ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarıdikkatealındığındauyuşmazlığınçözümündeadli yargı yerlerinin görevliolduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Tokat İdare Mahkemesi 20/12/2022 tarih ve E.2022/697sayılı görevlilik kararı ile, “Sosyal yardımlaşma ve dayanışmavakıflarının niteliği göz önünealındığında, açılan davanın idariyargının görev alanına girdiği sonucunaulaşıldığından” bahislegörevitirazının reddine ve Mahkemelerinin görevli olduğu kararvermiştir.
4. Davalılardan Vakıf vekili tarafından olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe davadosyası ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı,açılan davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddelerigereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine kararvermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ilişkin talebin ilgilikısımları şöyledir:
"...3294sayılı Kanun'un uygulanmasını sağlamak üzereBaşbakanlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma veDayanışma Genel Müdürlüğününkurulması, teşkilâtı, görev ve yetkilerineilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıylayürürlüğe konulan, 01.12.2004 tarihli ve 5263sayılı "Sosyal Yardımlaşma ve DayanışmaGenel Müdürlüğü Teşkilât ve GörevleriHakkında Kanun", 08/06/2011 tarihli ve 633 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin (KHK)35. maddesi ileyürürlükten kaldırılmış ve aynıKHK'nın 11. maddesinde yer alan “3294 sayılı SosyalYardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunununamaçlarını gerçekleştirmek veuygulanmasını sağlamak için gerekli idari ve malitedbirleri almak." şeklindeki düzenleme ile "SosyalYardımlaşma ve Dayanışma GenelMüdürlüğü"nün, "Sosyal YardımlarGenel Müdürlüğü" adı altında yenidenyapılandırıldığı ifade edilmiştir. Sözkonusu KHK'nın “Sosyal Yardımlaşma veDayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu'' kenarbaşlıklı 34. maddesinde; “Sosyal Yardımlaşma veDayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu, Bakanın başkanlığındaBaşbakanlık Müsteşarı, Müsteşar,İçişleri, Maliye ve Sağlıkbakanlıklarının müsteşarları ile SosyalYardımlar Genel Müdürü ve Vakıflar GenelMüdüründen oluşur. ” denilmek sureti ile SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Teşvik Fonununyapısı Sosyal Yardımlar GenelMüdürlüğüne paralel şekilde yenidendüzenlenmiş, aynı maddenin üçüncüfıkrasının (c) bendinde “İl ve ilçe sosyalyardımlaşma ve dayanışma vakıflarındaçalıştırılacak personelin nitelikleri ileözlük hakları ve diğer hususlarla ilgili belirlenecekkriterleri görüşmek ve karara bağlamak" fonungörevleri arasında sayılmış, 633 sayılıKHK'nın belirtilen hükümleri 02.07.2018 tarihli ve 703sayılı KHK'nın 3. maddesiyle yürürlüktenkaldırılmıştır.
Diğertaraftan, 20.02.2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun4. maddesinde; "Vakıflar, özel hukuk tüzelkişiliğine sahiptir." hükmüne yer verilmiş,25.01.2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 65 Yaşını DoldurmuşMuhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz TürkVatandaşları ile Engelli ve Muhtaç TürkVatandaşlarına Aylık Bağlanması HakkındaYönetmelik'in 19. maddesinde; bu Yönetmelik'inyürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlıkkararının alınması ve aylıklarınbağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemlerinVakıflar tarafından yerine getirileceği kuralabağlanmış, Yönetmelik'in 4. maddesinin (e) bendinde,mütevelli heyetinin; Sosyal Yardımlaşma ve DayanışmaVakfının karar organını, (i) bendinde ise, vakfın;Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınıifade ettiği belirtilmiştir.
Olayda,davacının 2022 sayılı Kanun uyarınca yapılanyardımın davalı idarenin 05.08.2022 tarihli ve 835sayılı kararıyla kesildiği, söz konusu işleminiptali istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Konuyailişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteirdelendiğinde; 3294 sayılı Kanun'a göre faaliyetgösterec ek vakıfların mütevelli heyetleri çoğunluklabelli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294sayılı Kanun'da, gerek diğer düzenlemelerde; sözkonusu vakıfların kamu tüzel kişiliği şeklindekurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yerverilmeyip, Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyettebulunmalarının öngörülmüş olmasıkarşısında; 05.08.2022 tarihli ve 835 sayılıişlemin iptali istemiyle açtığı davanınözel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesigerekecektir.
Somut olaydadavanın, Tokat Sosyal Yardımlaşma ve DayanışmaVakfı mütevelli heyeti kararının iptaline karar verilmesiistemi ile açılması karşısında; söz konusukararın 3294 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamındavakıf mütevelli heyeti kararı niteliğinde olması, 3294sayılı Kanun gereğince söz konusu vakıflarınMedeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyettebulunmalarının öngörülmüş olmasınedenleri ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanılmaksuretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkünbulunmadığı sonucuna varılmakla; davanınçözümünde de adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca,"Sosyal yardımlaşma ve dayanışmavakıflarının bir kamu hizmetinin yürütülmesidolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflıiradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idarîişlem niteliğindeki işlemlerden kaynaklıuyuşmazlıklarıngörüm ve çözümüidari yargının görevine girdiğinden yargısaldenetiminin idari yargı yerlerince yapılmasıgerektiği" gerekçeli aksi yöndeki yerleşikdüşüncesi bilinmekle, 2247 sayılı Kanun’un 13.maddesine göre DanıştayBaşsavcılığından ayrıca yazılıdüşünce istenilmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7. 2022 sayılı 65 Yaşını DoldurmuşMuhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz TürkVatandaşlarına Aylık Bağlanması HakkındaKanun'un1. maddesi şöyledir:
"Sosyalgüvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne namaltında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkındanyararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısındanzorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işteçalışanlar, nafaka bağlanmış veya nafakabağlanması mümkün olanlar veya 24/5/1983 tarihli ve 2828sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu hükümlerine göreharçlık ödenenler hariç olmak kaydıyla, SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıtarafından muhtaç olduğuna karar verilen 65yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına,muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.387)gösterge rakamının memur aylık katsayısı ileçarpımından bulunacak tutarda aylıkbağlanır.(1)
Birincifıkra kapsamına girenlerden, her ne nam altında olursa olsunkendisine ve eşine ait her türlü gelirler toplamı esasalınmak suretiyle, kişi başına düşen ortalamaaylık gelir tutarı asgari ücretin aylık nettutarının 1/3’ünden fazla olanlar ile aynı tutardanfazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaçkabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz.
65yaşın tespitinde, doğum tarihlerinde yapılmışdüzeltmeler nazara alınmaz."
8. 2022 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci veüçüncü fıkraları şöyledir:
"65yaşını doldurmamış olmasının yanısıra;
a)Başkasının yardımı olmaksızınhayatını devam ettiremeyecek şekilde engelliolduklarını ilgili mevzuatı çerçevesindealınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18yaşını dolduran Türk vatandaşı engellilerden;sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her nenam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkındanyararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısındanzorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işteçalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafakabağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere,Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıtarafından muhtaç olduğuna karar verilenleremuhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.860)gösterge rakamının memur aylık katsayısı ileçarpımından bulunacak tutarda,
b) İlgilimevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kuruluraporu ile engelli olduklarını kanıtlayan, 18yaşını dolduran ve talebine rağmen Türkiyeİş Kurumu tarafından işe yerleştirilememiş olanTürk vatandaşlarından; sosyal güvenlik kuruluşlarınınherhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veyaaylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kollarıaçısından zorunlu olarak sigortalı olunması gerekenbir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmışya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmaküzere, Sosyal Yardımlaşma ve DayanışmaVakıfları tarafından muhtaç olduğuna kararverilenlere muhtaçlık hâli devam ettiğimüddetçe (3.240) gösterge rakamının memur aylıkkatsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda,
aylıkbağlanır.
...Birincifıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamına giren engellilerden veyaikinci fıkra gereğince aylık bağlanacak engelliyakınlarından, her ne nam altında olursa olsun hertürlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, haneiçinde kişi başına düşen ortalama aylık gelirtutarı, 16 yaşından büyükler içinbelirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarının1/3’ünden fazla olanlar ile aynı tutardan fazla gelirsağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemezve kendilerine aylık bağlanamaz.(Ek cümle: 20/2/2014-6525/12md.) Ayrıca, 2828 sayılı Kanun hükümlerine göreharçlık ödenenler de muhtaç olarak kabul edilemez vekendilerine bu Kanun hükümlerine göre aylıkbağlanamaz."
9. 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma veDayanışmayı Teşvik Kanunu’nun 1. maddesinde,"Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaçdurumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursaolsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilereyardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelirdağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesinisağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayıteşvik etmektir” şeklindeki düzenleme ile Kanun'unamacı düzenlenmiş; aynı Kanun’un 3.maddesinde de, “BuKanunda öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesiiçin Cumhurbaşkanınca görevlendirilenCumhurbaşkanı yardımcısına veya bakana bağlıve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma veDayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur.” denilmeksureti ile Fon’un kuruluş yapısı belirtilmiştir.
10. Aynı Kanun’un "Vakıflar" başlıklı7. maddesi şöyledir:
"BuKanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak veihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdî ve aynî yardımdabulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma vedayanışma vakıfları kurulur.
Mülkîidare amirleri vakfın tabii başkanı olup, illerde belediyebaşkanı, defterdar, il millî eğitim müdürü,il sağlık müdürü, il tarım müdürü,il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve ilmüftüsü; ilçelerde belediye başkanı, malmüdürü, ilçe millî eğitimmüdürü, Sağlık Bakanlığınınilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarımmüdürü ve ilçe müftüsü vakfınmütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemiiçin, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valininçağrısı üzerine yapacağı toplantıyakatılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarındanseçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanundabelirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplumkuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarındanseçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlararasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi;ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarınınkaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıyakatılanların salt çoğunluğu ile kendiaralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu vebu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan siviltoplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendiaralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsevervatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği ikikişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veyailçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyettebulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsevervatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceğiüçüncü bir kişi daha mütevelli heyetindegörev yapar.
Büyükşehirbelediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma vedayanışma vakıflarında, ikinci fıkrada hayırsevervatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye;il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarıiçin doğrudan vali tarafından, ilçe sosyalyardımlaşma ve dayanışma vakıfları içinise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafından belirlenir.Ayrıca, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlarayönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmamasıhâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışmavakıfları için doğrudan vali tarafından, ilçesosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarıiçin ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafındanüçüncü bir kişi daha belirlenir. İl veyailçe sınırları içerisinde köybulunmaması hâlinde, köy muhtarı yerine bir mahallemuhtarı daha mütevelli heyetinde görev yapar. İlde vali,bir vali yardımcısını başkan vekili olarak;büyükşehir belediye başkanı, genel sekreteri veyagenel sekreter yardımcısını; il belediye başkanıda bir belediye başkan yardımcısını toplantılardakendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir.
Vakıfsenetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafındanMedeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.
Vakıflar,18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İşSözleşmesi Kanununun 34 üncü maddesinin ikincifıkrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal PolitikalarBakanlığı Sosyal Yardımlar GenelMüdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyindetoplu iş sözleşmesi kapsamında işyerleridir."
11. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 4. maddesinegöre vakıflar, özel hukuk tüzel kişiliğinesahiptir.
12. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101. maddesinegöre, vakıflar, gerçek veya tüzel kişilerin yeterlimal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyleoluşan tüzel kişiliğe sahip mal toplulukları olaraktanımlanmıştır.
13. Aynı Kanun'un "Denetim"başlıklı 111. maddesi şöyledir:
"Vakıfların,vakıf senedindeki hükümleri yerine getirip getirmedikleri,vakıf mallarını amaca uygun biçimde yönetipyönetmedikleri ve vakıf gelirlerini amaca uygun olarak harcayıpharcamadıkları Vakıflar GenelMüdürlüğünce ve üst kuruluşlarıncadenetlenir. Vakıfların üst kuruluşlarınca denetimiözel kanun hükümlerine tabidir."
14. 25/01/213 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 65 YaşınıDoldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz TürkVatandaşları ile Engelli ve Muhtaç TürkVatandaşlarına Aylık Bağlanması HakkındaYönetmeliğin 19. maddesinde, bu Yönetmeliğinyürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlıkkararının alınması ve aylıklarınbağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemlerinVakıflar tarafından yerine getirileceği kurala bağlanmış;anılan Yönetmeliğin 4. maddesinin (e) bendinde, SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakfının kararorganının mütevelli heyetini; (i) bendinde ise, SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının davakfı ifade ettiği belirtilmiştir.
B. Yargı Kararları
15. Yargıtay İçtihadı BirleştirmeBüyük Genel Kurulunun 09/06/2017 tarih ve E.2016/3., K.2017/4sayılı kararında, "Sosyal Yardımlaşma veDayanışma Vakıflarının özel hukuk tüzelkişiliğine sahip, ayrı işyeri olan bağımsızişveren oldukları..." tespit edilmiştir.
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin 08/07/2019 tarih ve E.2019/297,K.2019/422 sayılı kararı ile, "3294 sayılıKanun’a göre faaliyet gösterecek vakıflarınmütevelli heyetleri (çoğunlukla) belli kamugörevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde;söz konusuvakıfların kamu tüzel kişiliği şeklindekurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yerverilmeyip, söz konusu vakıfların Medeni Kanunhükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarınınöngörülmüş olması karşısında davacınınmuhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkinaçılan davanın özel hukuk hükümleri uyarıncaçözümlenmesi gerekeceği" sonucunavarılarak, uyuşmazlık konusu davanınçözümünde adli yargının görevliolduğuna karar verilmiştir (benzer yönde; UyuşmazlıkMahkemesi, 28/05/2020, E.2020/269, K.2020/319).
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; başvuru yazısı vedava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan TokatSosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca, 10. maddede öngörülenbiçimde, anılan İdare yönünden olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ınise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
19. Dava, muhtaç aylığı almakta olandavacının aylığının kesilmesi üzerineyeniden muhtaç aylığı bağlanması istemiyleyaptığı başvurunun reddine ilişkin Tokat SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli Heyetiişleminin iptali talebiyleaçılmıştır.
20. 3294 sayılı Kanun’a göre faaliyetgösterecek vakıfların mütevelli heyetleriçoğunlukla belli kamu görevlilerinden oluşmasınarağmen, yukarıda yer verilen mevzuatta söz konusuvakıfların kamu tüzel kişiliği şeklindekurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yerverilmeyip, söz konusu vakıfların Medeni Kanunhükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarınınöngörülmüş olmasıkarşısında,davacının muhtaçaylığının2022 sayılı Kanun uyarıncakesilmesineilişkin davalı Sosyal Yardımlaşma ve DayanışmaVakfının işleminin iptali istemiyle açılan davanınözel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesigerekecektir.
21. Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ileyargı içtihatlarına göre, 3294 sayılı Kanunkapsamında kurulan vakıfların kamu tüzelkişiliğini haiz olmadığı, Türk Medeni Kanunuhükümleri çerçevesinde kurulup tescil edildiği vebuna göre özel hukuk tüzelkişisi olduğu,dolayısıyla vakıf mütevelli heyeti kararlarınınkamu gücü kullanılmak suretiyle verildiğinin kabulününmümkün bulunmadığı değerlendirilerek,davanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınbaşvurusunun kabulü ile, davalılardan Tokat SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakfının görevitirazının reddine ilişkin Tokat İdare Mahkemesinin20/12/2022 tarih ve E.2022/697 sayılı görevlilikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN KABULÜ iledavalılardanTokat SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakfının görevitirazının reddine ilişkin Tokat İdare Mahkemesinin20/12/2022 tarih ve E.2022/697 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve BilalÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLAKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun2. maddesinde; iptal davalarının, idari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağıhükme bağlanmıştır. İptal davasına konuedilebilecek işlemler, idari makamların idare işlevineilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönündençeşitli hak ve yükümlülükler doğuran tekyanlı irade açıklamalarıdır.
3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma veDayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 7. maddesinde; "BuKanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmaları yapmakve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayni yardımda bulunmaküzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma vedayanışma vakıfları kurulur. Mülki idare amirlerivakfın tabii başkanı olup, defterdar, il milli eğitimmüdürü, il sağlık müdürü, il tarımmüdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumumüdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediyebaşkanı, mal müdürü, ilçe milli eğitimmüdürü, Sağlık Bakanlığınınilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarımmüdürü ve ilçe müftüsü vakfınmütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemiiçin, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valininçağrısı üzerine yapacağı toplantıyakatılanların salt çoğunluğuyla kendiaralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan vebu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan siviltoplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendiaralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsevervatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği ikikişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarınınkaymakamın çağrısı üzerine yapacağıtoplantıya katılanların salt çoğunluğu ilekendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçedekurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunansivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendiaralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsevervatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği ikikişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veyaİlçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelikfaaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde,hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisininseçeceği üçüncü bir kişi dahamütevelli heyetinde görev yapar. Vakıf senetleri mahallin enbüyük mülki idare amiri tarafından Medeni Kanundakihükümlere göre tescil ettirilir.1' hükmüne yerverilmiştir.
Yukarıya aktarılan mevzuat hükümlerinin birliktedeğerlendirilmesinden; kuruluşu, karar mercii ile faaliyet alanıKanunla belirlenmiş, faaliyet alanı Anayasanınbaşlangıç kısmı ile 2. maddesinde ifade bulan sosyaldevletin gereklerinin yerine getirilmesine dair kamu hizmeti olan ve fakruzaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ilegerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabuledilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaletipekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımınınadilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak gibi kamu yararınauygun amaçları olan sosyal yardımlaşma vedayanışma vakıflarının, özel hukuk tüzelkişiliği yanında kamu tüzel kişiliğine de sahipkarma tüzel kişiliklerinin olduğu sonucunavarılmaktadır.
Bu durumda, 2022 sayılı Kanun uyarıncadavacının muhtaç aylığının kesilmesisonrası yeniden aylık bağlanması isteminin reddineilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma VakfıMütevelli Heyetinin işleminin, kamu gücüne dayanılaraktesis edilmiş bir idari işlem olduğu, bu nedenleuyuşmazlığın görüm ve çözümgörevi idari yargı yerine ait olduğu düşüncesiyleaksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.
Üye Üye
AhmetARSLAN BilalÇALIŞKAN