T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/275
KARAR NO : 2023/362
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğranılan zararın idarece giderilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi kapsamında, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : M.ŞKendi adına asaletenmüşterek çocuk
F.N.Ş'a velayeten
Vekili : Av. Cengiz ERKOYUNCU
Davalı : Konya Valiliği
Vekili : Av. H. G
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, taşımalı sistem dahilinde hizmetveren Çumra Cumhuriyet Anadolu Lisesinde okuyan kızıF.N.Ş'ın 11/03/2013 tarihindebindiği ... J ... plakalı okulservis aracının eve dönüş yolundakarıştığı trafik kazasında yaralanmasısonucunda %67 oranında malül kalması nedeniyleuğradığı ileri sürülen zararın, F.N.Şiçin 1.000 TL (ıslah sonrası 202.369,35 TL) maddi, 300.000 TLmanevi, Meryem Şahman için 50.000 TL manevi tazminatınidarenin ortaöğretimi zorunlu kılması,taşımalı eğitimin sağlanmasında hizmet kusurubulunduğu ve vermiş olduğu zararın tazmin edilmesigerektiği gerekçesiyle, kaza tarihinden itibaren işleyecekyasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Konya 2. İdare Mahkemesi14/07/2017 tarih ve E.2014/426,K.2017/1286 sayılı kararı ile, davanın kısmenkabulü ile davalı idarece davacılardan Meryem Şahman'a20.000 TL manevi tazminatın 12/12/2013 tarihinden itibarenyürütülecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,F.N.Ş'a 47.460,24 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın 12/12/2013tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikteödenmesine, davacıların fazlaya ilişkin tazminattaleplerinin reddine karar vermiş, bu karara karşı tarafvekillerince istinaf isteminde bulunulmuştur.
3. Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi06/02/2018 tarih ve E.2017/4267, K.2018/204 sayılı kararı ile,2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinden söz ederek,uyuşmazlığın çözümü idariyargının görevinde olmayıp, adli yargınıngörevine girdiğinden, uyuşmazlığınesasının incelenmesi sonucu verilen idare mahkemesi kararındahukuki isabet bulunmadığını, nitekim UyuşmazlıkMahkemesinin 05/11/2012 tarih ve E.2012/144, K.2012/224 sayı ile01/04/2014 tarih ve E.2014/280, K.2014/325 sayılıkararlarının da bu yönde olduğunu belirterek, istinafistemlerinin kabulüne, Konya 2. İdare Mahkemesinin 14/07/2017 tarihve E.2014/426, K.2017/1286 sayılı kararınkaldırılmasına, dava dosyasının yeniden karar verilmeküzere mahkemesine iadesine karar vermiştir.
4. Konya 2. İdare Mahkemesi 23/05/2018 tarih ve E.2018/696,K.2018/696 sayılı kararı ile, bozma kararına uyarak,adli yargı yerinin görevli olduğunu belirterek davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
5. Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerindedava açmıştır.
B. Adli Yargıda
6. Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 30/01/2023 tarih ve E.2018/721,K.2023/57 sayılı kararı ile, 11/02/2013 tarihindedavacı F.N.Ş'ın okul servisinde bulunduğu sıradameydana gelen trafik kazasında davalı idarenin kamu hizmeti olantaşımalı eğitim servis hizmetini kamu hizmetiningereklerine aykırı olarak yerine getirdiği iddiasından bahisleaçılan davada, davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu iddiasınadayanıldığını, bu nedenle açılandavanın idari yargı kolunda görülmesi gerektiğini,mahkemelerinin yargı alanı itibariyle görevsiz olduğunubelirterek, davanın hizmet kusuruna dayalı olduğu, HMK 114/1-bve 115/2 maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmadığıgerekçesiyle davanın usulden reddine, mahkemeleriningörevsizliğine, kararın istinaf yoluna başvurulmayarakkesinleşmesi halinde görev uyuşmazlığınınincelenmesi ve görevli yargı alanının belirlenmesiamacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1.maddesinde, Kanun'un amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu Kanun'un karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
8. 2918 sayılı Kanun'un, "Milli EğitimBakanlığı, Sağlık Bakanlığı veUlaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığının görev ve yetkileri"başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(Değişik:12/7/2013-6495/14 md.)
Bu Kanunkapsamında Millî Eğitim Bakanlığı,Sağlık Bakanlığı ve Ulaştırma, Denizcilik veHaberleşme Bakanlığının görev ve yetkilerişunlardır:
a) MillîEğitim Bakanlığı:
1. Motorluaraç sürücülerinin yetiştirilmesi için 123üncü madde gereğince sürücü kurslarıaçmak, özel sürücü kursu açılmasınaizin vermek, bunları her safhada denetlemek
2.Sürücü adaylarının teorik ve uygulamalısınavlarını yapmak ve başarılı olanlara sertifikaverilmesini sağlamak
3. Okulöncesi, okul içi ve okul dışı trafik eğitiminidüzenleyen trafik genel eğitim planı hazırlamak ve ilgilikuruluşlarla iş birliği yaparak uygulamak..."
9. 2918 sayılı Kanun'un, 19/01/2011tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesindeşu hükme yer verilmiştir:
"İşleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir."
10. Aynı Kanun'un Geçici 21. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkinhükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önceidari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz."
B. Yargı Kararları
11. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir:
"…Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargıyolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarakyeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…" (Any.Mah.'nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılıkararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adliyargı yerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddedebelirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerineson görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nindavadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, karayolunda meydana gelen trafikkazası nedeniyle oluştuğu öne sürülen maddi vemanevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
15 Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158. maddesiuyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzerediğer yargı organları bakımından da uyulmasızorunlu bir karar mesabesindedir.
16. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesininişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak; Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/01/2023 tarih veE.2018/721, K.2023/57 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/01/2023 tarih ve E.2018/721,K.2023/57 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU veOY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaşeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafındangörevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye
AhmetARSLAN